Bajki Marii z Kossaków Pawlikowskiej – utwory zaniechane?

Urszula Klatka

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/SE.2018.0005

Abstrakt


Utwory prozatorskie Marii (Lilki) Pawlikowskiej, pochodzące z 1922 roku, do tej pory nieznane czytelnikom, zachowały się w Archiwum Rodziny Pawlikowskich w wersji rękopiśmiennej, jak również częściowo w maszynopisie.
Tytuły, nieobecne w zestawieniach bibliograficznych utworów poetki, m.in. Bajka o strachu na wróble, Bajka o dziewczynie, która nie miała zmysłu rzeczywistości skłaniają badacza przede wszystkim do postawienia pytań natury genologicznej. Poetycka opisowość, modernistyczna baśniowość zachowanych wśród archiwaliów tekstów są spójne z dziełem lirycznym Pawlikowskiej, jednak epickość, elementy makabry oraz groteskowość rodzą pytania o usytuowanie ich w jej dorobku. Czy są to formy i treści, które dały początek np. prozie poetyckiej, czy należy je odczytywać jedynie jako teksty będące próbą stylu.
Kwestią podstawową jest jednak pytanie o miejsce „utworów zaniechanych” w dorobku twórczym Marii Pawlikowskiej. Potencjalny edytor Bajek staje zarówno wobec problemu zasadności ich udostępnienia czytelnikom oraz ewentualnego wyboru podstawy druku. Autografy poetki, zawarte w notatniku, dopełnione zostały w dwóch przypadkach odpisem maszynowym, sporządzonym przez Jana Gwalberta Henryka Pawlikowskiego. Istotnym i pociągającym za sobą liczne konsekwencje zagadnieniem jest wybór modelu edycji, jaki należałoby przyjąć wobec tego typu utworów.

Słowa kluczowe


Maria Pawlikowska; Bajki; proza poetycka; rękopisy; bruliony; archiwa rodzinne; utwory zaniechane; edytorstwo naukowe

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Baśnie Magdaleny Samozwaniec, 1987, Szczecin.

Cieński A., 1992, Pamiętniki i autobiografie światowe, Wrocław.

Czabanowska-Wróbel A., 1996, Baśń w literaturze Młodej Polski, Kraków.

Dawidowicz-Chymkowska O., 2007, Przez kreślenie do kreacji. Analiza procesu twórczego zapisanego w brulionach dzieł literackich, Warszawa.

Garbal Ł., 2011, Edytorstwo. Jak wydawać współczesne teksty literackie, Warszawa.

Głowiński M., Sławiński J., 1976, Sapho słowieńska, „Twórczość”, nr 4.

Godlewski G., 2008, Słowo – pismo – sztuka słowa. Perspektywy antropologiczne, Warszawa.

Hurnikowa E., 1995, Natura w salonie mody. O międzywojennej liryce Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, Warszawa.

Hurnikowa E., 1999, Juwenilia, w: eadem, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska. Zarys monograficzny, Katowice.

Inwentarz rękopisów Biblioteki Jagiellońskiej. Archiwum domowe Pawlikowskich. Cz. 1–2, 2008–2012, red. M. Jaglarz i E. Malicka, Kraków.

Jaworski S., 1993, Piszę, więc jestem. O procesie twórczym w literaturze, Kraków.

Kostecka W., 2014, Baśń postmodernistyczna: przeobrażenia gatunku. Intertekstualne gry z tradycją literacką, Warszawa.

Kruszewski W., 2010, Rękopisy i formy. Badanie literatury jako sztuka odnajdywania pytań, Lublin.

Kwiatkowski J., 1960, Janusowe oblicze natury. O poezji Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, w: idem, Szkice do portretów, Warszawa.

Ligęza W., 2013, Rękopis i ręka, w: idem, Pod kreską. Teksty z lat 1996–2013, Kraków.

Madyda A., Meandryczne edytorstwo wierszy Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, 2011, w: „Jak się z wami zrosło moje życie”. Prace dedykowane Profesorowi Romanowi Lothowi, red. B. Dorosz i P. Kądziela, Warszawa.

Ortwin O., 1923, Poezja, „Przegląd Warszawski”, nr 23.

Pawlikowska-Jasnorzewska M., 1956, Ostatnie utwory, oprac. T. Terlecki, Londyn.

Pawlikowska-Jasnorzewska M., 1967, Wybór poezji, oprac. J. Kwiatkowski et al., Wrocław.

Pawlikowska-Jasnorzewska M., 1972, Wybór poezji, oprac. J. Kwiatkowski et al., Wrocław.

Pawlikowska-Jasnorzewska M., 1972, Wybór poezji, oprac. J. Kwiatkowski et al., Wrocław.

Pawlikowska-Jasnorzewska M., 1989, Mam oczy na skrzydłach. Wiersze, wybrał i posłowiem opatrzył R. Stiller, Warszawa.

Pawlikowska-Jasnorzewska M., 1997, Poezje zebrane, oprac. A. Madyda, wstęp K. Ćwikliński, Toruń.

Pawlikowska-Jasnorzewska M., 2000, Być kwiatem?... Wybór wierszy i szkiców poetyckich, wybór, układ i wstęp W. Bolecki, Warszawa.

Pawlikowska-Jasnorzewska M., 2003, Danaidy. Utwory ostatnie, oprac. T. Januszewski, Warszawa.

Pawlikowski M., 1934, Okna (Seria pierwsza), Medyka.

Piechal M., 1970, „Skrzydła wewnętrzne”, „Poezja”, nr 7 (56).

Roszak S., 2012, Egodokumenty epoki nowożytnej w perspektywie europejskiej, w: Z dziejów staropolskiego pamiętnikarstwa. Przekroje i zbliżenia, red. P. Borek, Kraków.

Samozwaniec M., 2010, Zalotnica niebieska, Warszawa.

Wróblewska V., 2003, Przemiany gatunkowe polskiej baśni literackiej XIX i XX wieku, Toruń.








ISSN 2084-7963 (print)
ISSN 2391-7903 (online)

Partnerzy platformy czasopism