O idealizmie i realizmie Stanisława Ignacego Witkiewicza – krótka historia edytorskiego śledztwa

Magdalena Bizior-Dombrowska

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/SE.2016.004

Abstrakt


Artykuł stanowi próbę rozwiązania dwóch zagadek tekstologiczno-edytorskich dotyczących rozprawy Stanisława Ignacego Witkiewicza O idealizmie i realizmie napisanej w 1933 roku – pierwsza z nich wiąże się z edycją, druga – z nieznaną, tajemniczą, zaginioną rozprawą Witkacego. Praca O idealizmie i realizmie ukazała się po raz pierwszy na łamach czasopisma „Zet” w 1935 roku (była drukowana w odcinkach). Wydania powojenne różnią się znacznie od pierwodruku oraz zachowanego maszynopisu (rozbieżności okazały się tak znaczące, że stały się źródłem przypuszczenia o istnieniu dwóch podstaw tekstowych). Rozprawa wydrukowana po raz drugi w „Przeglądzie Filozoficznym” w 1946 roku (opatrzona tytułem: Idealizm i realizm) jest pozbawiona zakończenia części siódmej, całej części ósmej zatytułowanej Uwagi co do genezy realizmu pojęciowego w naszych czasach oraz appendixu Problemy Istnienia specjalne, ale z ogólnymi w ścisłym związku pozostające. Usunięto także dziewięć przypisów autora, które odnajdujemy zarówno w zachowanym maszynopisie, jak i w pierwodruku. W edycji z 1946 roku wprowadzono również wiele zmian w obrębie tekstu. Sprowadzały się one najczęściej do usunięcia całych zdań bądź ich fragmentów (głównie dopowiedzeń i wtrąceń w nawiasach).

Edycja z 1946 roku, na której opierają się kolejne wydania, ukazała się tuż po wojnie. Złożony do druku w 1939 roku trzeci zeszyt kwartalnika, w którym miała ukazać się rozprawa Witkacego, spłonął w drukarni na początku wojny, ocalony egzemplarz korektorski został zniszczony w 1944 roku w mieszkaniu sekretarza redakcji. Redaktorzy, nie mogąc po wojnie zrekonstruować numeru, postanowili opublikować inne teksty tych samych autorów, wśród nich znalazł się Idealizm i realizm, wydany na podstawie „ocalałego rękopisu” (nie wiadomo, co się z nim stało). Jedyny zachowany w Bibliotece Jagiellońskiej maszynopis jest tożsamy z edycją opublikowaną w czasopiśmie „Zet”, czyli z pierwodrukiem. Nie jest do końca jasne, czy po wojnie zdecydowano się na przeredagowanie rozprawy, czy też korzystano z innej wersji autorskiej niż ta pierwotnie opublikowana.


Słowa kluczowe


Stanisław Ignacy Witkiewicz (Witkacy); O idealizmie i realizmie; „Zet”; „Przegląd Filozoficzny”; rękopisy; pierwodruk; podstawa tekstowa; kopia edytorska; wersja autorska; Biblioteka Jagiellońska

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Inwentarz Rękopisów Biblioteki Jagiellońskiej, nr 9001–10000. Część I: nr 9001–99500, 1977, oprac. i przygotowała do druku J. Grzybowska, Warszawa–Kraków.

Witkiewicz S. I., 1935, O idealizmie i realizmie, „Zet”, nr 7–11, 13, 14, 15/16–18.

Witkiewicz S. I., 1946, Idealizm i realizm, „Przegląd Filozoficzny” 1946, z. 3–4, s. 235–272.

Witkiewicz S. I., 1974, Wybór pism filozoficznych, wybrali i oprac. J. Degler i B. Michalski, Würzburg.

Witkiewicz S. I., 1977, Pisma filozoficzne i estetyczne, t. 3: O idealizmie i realizmie. „Pojęcia i twierdzenia implikowane przez pojęcie Istnienia” i inne prace filozoficzne, zebrał, oprac. oraz przypisami opatrzył B. Michalski, Warszawa.

Witkiewicz S. I., 2010, Dzieła zebrane, t. 21: Listy do żony (1932–1935), przygotowała do druku A. Micińska, oprac. i przypisami opatrzył J. Degler, Warszawa.

Witkiewicz S. I., 2011, Pojęcia i twierdzenia implikowane przez pojęcie Istnienia, Warszawa








ISSN 2084-7963 (print)
ISSN 2391-7903 (online)

Partnerzy platformy czasopism