Cenzor zdezorientowany. GUKPPiW po Październiku

Kajetan Mojsak

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/SE.2015.011

Abstrakt


W materiale zaprezentowano cenzorskie recenzje dwóch książek wydanych w 1958 roku przez Iskry – Jej perypetie Bohdana Korewickiego i Skradzione głowy Tadeusza Unkiewicza – oraz zatrzymanej przez urząd powieści Marka Domańskiego Centralny zarząd kłamstwa. Pierwsza z nich została puszczona do druku, mimo że dwaj pracownicy urzędu uznali ją za „grafomańską bzdurę”; druga uzyskała dwie mocno rozbieżne oceny; trzecia w końcu zyskała uznanie cenzorów i zgodę jednego z nich, ale ostatecznie została zatrzymana ze względu na zbyt ostrą krytykę socrealizmu i wyraźnie obrachunkowy charakter. Wszystkie trzy utwory łączy to, że lokują się gatunkowo na pograniczu groteski, choć w przypadku książki Domańskiego jest to – jak czytamy w recenzjach – realistyczna groteska o celach satyrycznych, w pozostałych przypadkach – groteska fantastyczna (w przypadku powieści Unkiewicza bliska fantastyce naukowej). O ile powieści na przypomnienie raczej nie zasługują (oczywiście nie sposób ocenić, jaką wartość literacką przedstawiała zatrzymana książka Domańskiego), o tyle recenzje cenzorskie wydają się godne uwagi jako materiał poglądowy.


Słowa kluczowe


Bohdan Korewicki; Tadeusz Unkiewicz; Marek Domański; Jej perypetie; Skradzione głowy; Centralny zarząd kłamstwa; polski Październik; GUKPPiW; cenzura w Polsce; recenzje cenzorskie

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


AAN, GUKPPiW, I. 427, teczka 34/8.

AAN, GUKPPiW, I. 597, teczka 68/4.

Siewierski J., 1958, Bardzo dziwne perypetie, „Nowe Książki”, nr 21.

Siewierski J., 1958, Popularyzacja makabry, „Nowe Książki”, nr 7.








ISSN 2084-7963 (print)
ISSN 2391-7903 (online)

Partnerzy platformy czasopism