Zdobione edycje pomnikiem literaturze krajowej wzniesionym

Małgorzata Komza

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/SE.2013.016

Abstrakt


Wiek XIX przyniósł nowe spojrzenie na rolę szaty graficznej książki. Ilustracje wzbudzały początkowo negatywne emocje, z czasem uznano ich dużą rolę w propagowaniu literatury. Wiele na ten temat pisano także w Polsce, podkreślając ich znaczenie jako „ozdoby literatury ojczystej”. Literatura ta odgrywała szczególną rolę społeczną, więc starannie przygotowana edycja, zwłaszcza bogato ilustrowana, traktowana była jako wyraz hołdu składanego zarówno jej samej, jak i twórcy. Była traktowana jako szczególny rodzaj pomnika. Takie przekonanie było formułowane w wielu wypowiedziach, czy to deklaracjach wydawców, czy anonsach reklamowych i wstępach do droższych edycji. Można je odnaleźć także w wielu recenzjach. W tekstach tych podnoszono też dydaktyczną funkcję ilustracji, które według autorów powinny zachęcić zwłaszcza młodzież do kontaktu z polską literaturą. Jednocześnie zdawano sobie sprawę, że zdobione edycje mogą zainteresować również odbiorców niezwiązanych bezpośrednio z polskimi sprawami, a którzy dzięki wyszukanym artystycznie dziełom zwrócą na nie uwagę. Takimi założeniami kierowali się często wydawcy emigracyjni.

Słowa kluczowe


edycje ilustrowane; XIX wiek; polska literatura narodowa; szata graficzna książki; rola społeczna książki; artystyczne walory publikacji

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Altenberg H., 1896, Przedmowa, w: A. Mickiewicz, Dziady, cz. I, II, IV, z ilustracjami Cz. B. Jankowskiego, Lwów.

Androli M. E., 1976, Andriolli świadek swoich czasów. Listy i wspomnienia, oprac. J. Wiercińska, Wrocław.

Chmielowski P. (red.), 1902, Wielka encyklopedia powszechna ilustrowana, t. 29–30: Hirschberg Aleksander–Instrumenty muzyczne, Warszawa.

Dunin J., 1982, Rozwój cech wydawniczych polskiej książki literackiej XIX–XX wieku, Łódź.

Gebethner G. A., A. R. Wolff, 1898, Od wydawców, w: Album Jubileuszowe Henryka Sienkiewicza, z wstępem krytycznym S. hr. Tarnowskiego, Warszawa.

Gusman P., 1929, La gravure sur bois en France au XIX siècle, Paris.

Illustracyje, w: Encyklopedia powszechna, t. 12: Hof.–Jan., nakład, druk i własność S. Orgelbranda, Księgarza i Typografa, Warszawa 1863, s. 464.

Jaskuła R., 2002, Karol Forster, emigracyjny działacz, pisarz i wydawca 1800–1879, Kraków.

Kamionkowa J., 1973, Almanachy literackie jako przejaw dziewiętnastowiecznej kultury popularnej, w: Formy literatury popularnej: studia, pod red. A. Okopień-Sławińskiej, Wrocław.

Kenig J., 1889, Drzeworytnictwo, „Tygodnik Ilustrowany”, nr 354.

Komza M., 2010, Apoteoza pisarza jako szczególny rodzaj ilustracji, w: Książka zawsze obecna. Prace ofiarowane Profesorowi Krzysztofowi Migoniowi, Wrocław, s. 161–173.

Komza M., 1989, Artyści książki – dziewiętnastowieczny ilustrator Gustave Doré, „Studia o Książce”, nr 18.

Komza M., 1987, Mickiewicz ilustrowany, Wrocław.

Korn W. B., 1825, Przedmowa Nowego Wydawcy, w: I. Krasicki, Pan Podstoli. Nowe i poprawne wydanie z rycinami. Dwa tomy, Wrocław.

Kraszewski J. I., 1857, Listy do Redakcji, „Gazeta Warszawska”, nr 166.

Ogłoszenie o wyjściu dzieła pod tytułem PLEJADA POLSKA, wydana staraniem Bolesława Maurycego Wolffa, [1854].

Paprocki T., 1896, Podręcznik księgarski. Przewodnik praktyczny dla wydawców, księgarzy i praktykantów księgarskich, na podstawie swojskich i obcych źródeł opracowany, Warszawa.

Porębski M., 1972, Ikonosfera, Warszawa.

Przedmowa Wydawców, w: L. Siemieński, Dzieje narodu polskiego, ozdobione rycinami Antoniego Oleszczyńskiego, [Paryż] 1848.

Renonciat A., 1983, La vie et l’oeuvre de Gustave Doré, Paris.

S. Orgelbranda encyklopedia powszechna z ilustracjami i mapami, t. 7: Od Hercegowina do Jylland, Warszawa 1900.

Tarnowski S., 1890, [Album Pamiątkowe Adama Mickiewicza], „Przegląd Polski”, t. 95, nr 284, s. 393–394.

Turkowski T. (red.), 1935, Materiały do dziejów literatury i oświaty na Litwie i Rusi. Z archiwum drukarni i księgarni Józefa Zawadzkiego w Wilnie z lat 1805–1865, t. 1: Czasy Uniwersytetu Wileńskiego po rozbiorach (do roku 1841), Wilno.

Turkowski T. (red.), 1937, Materiały do dziejów literatury i oświaty na Litwie i Rusi. Z archiwum drukarni i księgarni Józefa Zawadzkiego w Wilnie z lat 1805–1865, zebrał T. Turkowski, t. 2: Czasy Uniwersytetu Wileńskiego po rozbiorach (do roku 1841), Wilno.

Turkowski T., (red), 1937, Materiały do dziejów literatury i oświaty na Litwie i Rusi. Z archiwum drukarni i księgarni Józefa Zawadzkiego w Wilnie z lat 1805–1865, t. 3: Okres międzypowstaniowy, cz. 1, Wilno.

Tysiewicz J., 1851, Objaśnienia do Grażyny, w: A. Mickiewicz, Konrad Wallenrod, Grażyna, z przekładem francuskim K. Ostrowskiego i angielskim L. Jabłońskiego, wydanie ozdobne wykonane pracą, nakładem i staraniem J. Tysiewicza, Paryż.

Tysiewicz J., 1851, [Przedmowa], w: A. Mickiewicz, Konrad Wallenrod, Grażyna, z przekładem francuskim K. Ostrowskiego i angielskim L. Jabłońskiego, wydanie ozdobne wykonane pracą, nakładem i staraniem J. Tysiewicza, Paryż.

Uzanne O., 1884, Vieux airs – jeunes paroles, „Le Livre”, No. 55.

W. G., 1876, Marya. Powieść przez Antoniego Malczewskiego […], „Ateneum”, t. 1, z. 2.

Wiercińska J., 1986, Sztuka i książka, Warszawa.

Z. L., 1844, Sztuki piękne. Projekt, „Tygodnik Petersburski”, nr 11.








ISSN 2084-7963 (print)
ISSN 2391-7903 (online)

Partnerzy platformy czasopism