Iluzje polityczne stwarzane przez misjonarzy wśród Asyryjczyków w Hakkari: relacja R. Termena i jej kontekst polityczno-religijny

Mirosław Rucki

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/TiCz.2019.020

Abstrakt


Celem opracowania jest ukazanie problemu religijno-politycznego ostatnich dziesięcioleci istnienia wspólnot chrześcijańskich w regionie Hakkari południowo-wschodniej Turcji przed ich totalną zagładą. Źródłem opracowania jest raport rosyjskiego generała Ryszarda Termena (1870–1937), który w latach 1905–1908 był wicekonsulem w wilajecie Wan. Znaczną część raportu stanowią opisy działalności misjonarzy rosyjskich (reprezentujących Kościół prawosławny), francuskich (Kościół katolicki), angielskich (Kościół anglikański) i amerykańskich (Kościoły protestanckie) wśród chrześcijańskiej ludności asyryjskiej regionu Hakkari.

Termen wskazuje, że Asyryjczycy należący do Kościoła Wschodu („niestoriańskiego”) pomimo bardzo silnego przywiązania do swojej wiary i tradycji, chętnie zmieniali przynależność denominacyjną, kiedy widzieli nadzieję wsparcia politycznego. Po części zjawisko to było wynikiem politycznej natury islamu, który jako dominująca religia Turcji Osmańskiej nadawał chrześcijanom status obywateli drugiej kategorii. Wskutek dyskryminacji chrześcijan, korupcji urzędników i bezkarności band muzułmańskich Kurdów, Asyryjczycy w stanie skrajnej rozpaczy gotowi byli do masowej emigracji lub do powstania zbrojnego w sojuszu z dowolnym państwem prowadzącym wojnę przeciwko Turcji. Każda niemuzułmańska władza polityczna jawiła się im jako korzystna, o czym dobitnie świadczą niezwykle pozytywne wrażenia Asyryjczyków wyjeżdżających zarobkowo do Rosji.

Innym ważnym elementem zmiany denominacji w celach politycznych było to, że Asyryjczycy uważali chrześcijaństwo za jednolitą religię, przejawiającą się w różnych formach. Za cenę krwi opierali się przyjęciu islamu, ale po kilka razy przechodzili na prawosławie, anglikanizm lub katolicyzm, kiedy widzieli płynące z tego korzyści materialne i polityczne.

I w końcu najważniejszy chyba problem religijno-politycznego charakteru misji był związany z tym, że na Zachodzie Kościół już nie miał takiego wpływu na politykę rządów, jak na Wschodzie, i często obietnice misjonarzy – zarówno te wyartykułowane, jak i te domniemane przez Asyryjczyków – były bez pokrycia. Skończyło się to katastrofą chrześcijaństwa w Hakkari, gdyż Asyryjczycy ulegli wpierw rozbiciu jedności religijnej, a potem zdradzeni przez polityczne władze Zachodu zostali zmasakrowani przez przeważające siły muzułmańskich Kurdów i Turków.


Słowa kluczowe


Asyryjczycy; Hakkari; misje; polityka

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


A Handbook of Mesopotamia, Vol. IV: Northern Mesopotamia and Central Kurdistan, Admiralty War Staff, Intelligence Division, April 1917.

Abdalla M., Rucki M., Klasztory jako ośrodki działalności pisarzy syriackich, „Studia Teologiczno-Historyczne Śląska Opolskiego” 36 (2016), nr 1, s. 129–152.

Abdalla M., Unickie Kościoły Bliskiego Wschodu: polityka Watykanu wobec chrześcijan nierzymskich, w: Polityczne uwarunkowania religii – Religijne uwarunkowania polityki, red. S. Dudra, R. Michalak, Ł. Młyńczyk, Zielona Góra 2017, s. 193–208.

Akopian T.H., Cities of the historical Armenia, vol. 1, Ayastan 1987 [in Russian].

Arsanis B.G., History of Assyrians in relation with Kurds, Mosul 1922 [in Russian].

Averianov P.I., Kurds in the Russian wars with Persia and Turkey during 19th century, Tiflis 1900 [in Russian].

Badger G.P., The Nestorians and their Rituals, vol. 2., London 1987.

Baumer Ch., The Church of the East, London – New York 2008.

BetBasoo P., Brief History of Assyrians, http://www.aina.org/brief.html dostęp 12.04.2016 r.

Bolotov V.V., From the Syro-Persian Church history, Sankt-Petersburg 1901 [in Russian].

Dzięgiel L., O starożytnym kościele nestorian i jego spadkobiercach, „Znak” 35 (1983) 1, s. 36–60.

Emhardt W.Ch., Lamsa G.M., The Oldest Christian People, New York 1926.

Fassberg S.E., Judeo-Aramaic, in: Handbook of Jewish Languages, red. A.D. Rubin, L. Kahn, Leiden 2015, s. 64–108.

Fitzmyer J.A., The phases of the Aramaic Languages, in: A Wandering Aramean: Collected Aramaic Essays, Grand Rapids 1997, s. 57–84.

Fleetwood J., The Christian's Dictionary; Or, Sure Guide to Divine Knowledge, London 1775.

Frunze M.V., Unknown and forgotten: articles, memoirs, documents, letters, Moscow 1991 [in Russian].

Gerd L., Russian Policy in the Orthodox East: The Patriarchate of Constantinople (1878–1914), Warsaw – Berlin 2014.

Layard A.H., Nineveh and its remains, Vol. 1, New York 1850.

Levitsky V., In the Caucasus frontline of the first world war: Memoirs of Captain of 155th Cuban Infantry Regiment, Moscow 2015 [in Russian].

Mayevsky V.T., Vilayet of Van: Military statistical description, Tiflis 1901 [in Russian].

Mor Severius Moses, Rucki M., Abdalla M., Eucharystyczna obecność Chrystusa w rozumieniu liturgicznym Kościoła Antiocheńskiego, „Liturgia Sacra” 22 (2016), nr 1, s. 43–67.

Parpola S., Assyrians after Assyria, „Journal of Assyrian Academic Studies” 12 (1999) nr 2, s. 1–16.

Perkins J., Missionary Life in Persia, Boston 1861.

Porada R., Kościół jako sakrament zbawienia w świetle uzgodnienia Ku wspólnej wizji Kościoła, „Studia Oecumenica” 14(2014), s. 63–81.

Potoczny M., Rodziny liturgiczne chrześcijańskiego Wschodu – panorama, „Teologia i Człowiek” 25 (2014), nr 1, s. 165–185.

Przekop E., Zarys historyczny instytucji patriarchatu w Kościele wschodnim w I tysiącleciu, „Prawo Kanoniczne” 16 (1973) 1–2, s. 45–72.

Robert D.L., Christian Mission: How Christianity Became a World Religion, Oxford 2009.

Roberts M., Britain, 1846–1964: The Challenge of Change, Oxford 2001.

Rucki M., Abdalla M., Asyryjczycy – naród, język, wiara, „Teologia i człowiek”, 39 (2017) 3, s. 199–219.

Rucki M., Religijne uwarunkowania złotego wieku i przetrwania Asyryjczyków jako narodu bez państwa, w: Polityczne uwarunkowania religii – Religijne uwarunkowania polityki, red. S. Dudra, R. Michalak, Ł. Młyńczyk, Zielona Góra 2017, s. 177–191.

Russian Army in the Great War [in Russian], http://www.grwar.ru/persons/persons.html?id=1469 dostęp 22.06.2018 r.

Saint-Laurent J.-N.M., Missionary Stories and the Formation of the Syriac Churches, Oakland 2015,

Stojanović M.D., The Great Powers and the Balkans, 1875–1878, Cambridge 1939 (reprint 1968).

Termen R.I., Report from the trip to sanjak Hekkiari of Van vulayet in 1907, Tiflis 1910 [in Russian].

Termen Richard son of Joseph [in Russian], https://ru.wikipedia.org/wiki/Термен,_Ричард_Иосифович dostęp 22.06.2018 r.

Witakowski W., Geneza chrześcijańskiej kultury syryjskiej, „Studia Theologica Varsaviensia” 16 (1978) 1, s. 125–153.

Żelazny J.W., Monastycyzm syryjski i mezopotamski w ujęciu ks. Stefana Siwca, w: Historia monastycyzmu orientalnego, red. A. Uciecha, Katowice 2014, s. 59–69.


##plugins.generic.alm.title##

##plugins.generic.alm.loading##

Metrics powered by PLOS ALM






ISSN print   1731-5638
ISSN online 2391-7598

Partnerzy platformy czasopism