Pieczęcie księżnej mazowieckiej Anny Radziwiłłówny z czasu jej regencji na Mazowszu w latach 1503–1518

Marta Piber-Zbieranowska

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/SZ.2020.08

Abstrakt


Artykuł poświęcony jest pieczęciom, którymi posługiwała się księżna mazowiecka Anna Radziwiłłówna, wdowa po Konradzie III Rudym, w czasie sprawowania rządów regencyjnych w imieniu swoich małoletnich synów – Stanisława i Janusza, w latach 1503–1518. W artykule zaprezentowano siedem pieczęci, w tym dwie dotychczas nieznane pieczęcie sygnetowe, należące wspólnie do księżnej i jej synów, pochodzące z krótkiego okresu ich współrządów (1517–1518). W opisie każdej z pieczęci zamieszczono informacje na temat jej kształtu, wymiarów, wyobrażeń i napisów napieczętnych oraz chronologii i przykładów użycia. Zanalizowano praktykę stosowania poszczególnych rodzajów pieczęci (osobista księżnej Anny, średnia herbowa zmarłego księcia, sygnety), wynikającą ze specyfiki rządów regencyjnych.


Słowa kluczowe


księżna Anna Radziwiłłówna; regencja; pieczęć sygnetowa; pieczęć herbowa; sfragistyka monarsza; Konrad III Rudy; Księstwo Mazowieckie

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Źródła

Iura Masoviae terrestria, t. 2: 1471–1526, oprac. J. Sawicki, Warszawa 1973

Kodeks dyplomatyczny Księstwa Mazowieckiego, wyd. J.T. Lubomirski, Warszawa 1863

Przywileje królewskiego miasta stołecznego Starej Warszawy 1376–1772, wyd. T. Wierzbowski, Warszawa 1913

Regesta historico-diplomatica Ordinis S. Mariae Theutonicorum, cz. 1: Regesten zum Ordensbriefarchiv, t. 2: 1455–1510, t. 3: 1511–1525, oprac. E. Joachim, wyd. W. Hubatsch, Göttingen 1950, 1973

Wzory pism dawnych w przerysach wystawione i objaśnione drukowanem ich wyczytaniem, cz. 1: 1228–1536, wyd. K. Stronczyński, Warszawa 1839

Zbiór dokumentów Zakonu Paulinów w Polsce, t. 2: 1464–1550, oprac. J. Zbudniewek, Warszawa 2004

Opracowania

Biskup M., Materiały do stosunków habsbursko-mazowieckich na przełomie XV–XVI w. w archiwach austriackich, Przegl. Hist., 59, 1968, nr 2, s. 272–279

Dziedzictwo książąt mazowieckich. Stan badań i postulaty badawcze. Materiały z sesji naukowej zorganizowanej przez Zamek Królewski w Warszawie – Muzeum i Archiwum Główne Akt Dawnych, 27–28 października 2016 r., red. J. Grabowski, R. Mroczek, P. Mrozowski, Warszawa 2017

Grabowski J., Dynastia Piastów mazowieckich. Studia nad dziejami politycznymi Mazowsza, intytulacją i genealogią książąt, Kraków 2012

Grabowski J., Kancelarie książęce na Mazowszu (do 1526 roku), w: Dyplomatyka staropolska, red. T. Jurek, Warszawa 2015, s. 213–252

Grabowski J., Małżeństwa Konrada III Rudego. Ze studiów nad genealogią Piastów mazowieckich, w: Klio viae et invia. Opuscula Marco Cetwiński dedicata, red. A. Odrzywolska-Kidawa, Warszawa 2010, s. 799–808

Grabowski J., Tytulatura na dokumentach książąt mazowieckich. Forma i funkcje (wybrane zagadnienia), „Klio”, 13, 2009, s. 41–79

Halecki O., Anna z Radziwiłłów (1476–1522), księżna mazowiecka, w: PSB, t. 1, Kraków 1935, s. 125 n.

Jasiński K., Rodowód Piastów mazowieckich, wyd. M. Górny, Poznań–Wrocław 1998 [recte: 2008]

Kuczyński S.K., Pieczęcie książąt mazowieckich, Wrocław 1978

Pacuski K., Stanisław (1501–1524), książę mazowiecki, w: PSB, t. 42, Warszawa–Kraków 2003–2004, s. 1–3

Piber-Zbieranowska M., Księżna mazowiecka Anna Radziwiłłówna i jej regencja na Mazowszu (1503–1518), Warszawa 2019, mszp. rozprawy doktorskiej przyg. pod kier. M. Koczerskiej, Biblioteka IH PAN w Warszawie

Piber-Zbieranowska M., Żony Piastów mazowieckich. Znaczenie polityczne księżnych w późnym średniowieczu (XIV–XVI w.), w: Dziedzictwo książąt mazowieckich. Stan badań i postulaty badawcze. Materiały z sesji naukowej zorganizowanej przez Zamek Królewski w Warszawie – Muzeum i Archiwum Główne Akt Dawnych, 27–28 października 2016 r., red. J. Grabowski, R. Mroczek, P. Mrozowski, Warszawa 2017, s. 127–138

Piber-Zbieranowska M., Supruniuk A., Die Legitimierung der Herrschaft in Masowien im Lichte der Urkunden und Korrespondenz der masowischen Herzogin Anna Radziwiłłówna, w: Legitimation von Fürstendynastien in Polen und dem Reich. Identitätsbildung im Spiegel schriftlicher Quellen (12.–15. Jahrhundert), red. G. Vercamer, E. Wółkiewicz, Wiesbaden 2016, s. 319–348

Piber-Zbieranowska M., Supruniuk A., Regencja Anny Radziwiłłówny na Mazowszu w latach 1503–1518: zarys problematyki, Przegl. Hist., 106, 2015, nr 2, s. 325–345

Sobol B., Konrad III (ok. 1448–1503), książę mazowiecki, w: PSB, t. 13, Poznań–Wrocław 1967–1968, s. 595–597

Sobol B., Sejm i sejmiki ziemskie na Mazowszu książęcym, Warszawa 1968

Szybkowski S., Korespondencja książąt mazowieckich z radą miasta Gdańska w latach 1466–1526, w: Dziedzictwo książąt mazowieckich. Stan badań i postulaty badawcze. Materiały z sesji naukowej zorganizowanej przez Zamek Królewski w Warszawie – Muzeum i Archiwum Główne Akt Dawnych, 27–28 października 2016 r., red. J. Grabowski, R. Mroczek, P. Mrozowski, Warszawa 2017, s. 283–303

Trelińska B., Epigraficzna kapitała protorenesansowa w Polsce, w: Tradycje i perspektywy nauk pomocniczych historii w Polsce. Materiały z sympozjum w Uniwersytecie Jagiellońskim dnia 21–23 października 1993 profesorowi Zbigniewowi Perzanowskiemu przypisane, red. M. Rokosz, Kraków 1995, s. 209–228

Trelińska B., Gotyckie pismo epigraficzne w Polsce, Lublin 1991


Refbacks

  • There are currently no refbacks.

Partnerzy platformy czasopism