Wychowanie do duchowości jako problem społeczeństwa ponowoczesnego

Halina Mielicka-Pawłowska

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/SPI.2021.1.001

Abstrakt


Celem artykułu jest analiza wychowania rozumianego jako intencjonalny proces kształtowania osobowości wychowanka, który przebiega zgodnie z obowiązującym ideałem pożądanych społecznie cech człowieka dorosłego. Przedmiotem analiz są elementy wzoru osobowego opracowane przez Anthony’ego Giddensa, do których należą: podmiotowość, indywidualizm, refleksyjność oraz wątpienie. Problematyka analizy ograniczona jest do badań prowadzonych na temat ponowoczesnej duchowości rozumianej jako wewnętrzny świat jednostki wrażliwej na zjawiska i wydarzenia istniejące w doświadczanej przez nią rzeczywistości. Duchowość, rozumiana jako pogłębiona religijność prokościelna oraz etyka szeroko pojmowanego dobra powszechnego, jest jednym ze zjawisk obserwowanych i analizowanych przez socjologów w świecie społecznym końca XX i początku XXI wieku. Duchowość jest zarówno prądem intelektualnym, jak i fenomenem ponowoczesnego pluralizmu społecznego oraz synkretyzmu światopoglądowego. W artykule rozważane są przede wszystkim kwestie wychowania do współczesności rozpisane na omówienie przebiegu procesu wychowania, ideału wychowawczego, konstruowania ponowoczesnego wzoru osobowego oraz możliwości realizowania założeń związanych z istnieniem tego wzoru w systemie edukacji.


Słowa kluczowe


wychowanie; wzór osobowy; duchowość; ideał osobowości

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Bauman Z. (1993). Ponowoczesne wzory osobowe, „Studia Socjologiczne”, nr 2(129), s. 7–31.

Berger P.L., Luckmann T. (1983). Społeczne tworzenie rzeczywistości, przeł. J. Niżnik, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Berger P.L. (2005). Święty baldachim. Elementy socjologicznej teorii religii, przeł. W. Kurdziel, Kraków: Zakład Wydawniczy Nomos.

Bombik M. (2005). Podstawy i metodologia tzw. ekologii głębokiej, „Studia Ecologiae et Bioethicae”, t. 3, s. 381–406.

Boski P. (2009). Kulturowe ramy zachowań społecznych. Podręcznik psychologii międzykulturowej, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Bréchon P. (2007). Cross-National Comparisons of Individual Religiosity, [w:] The Sage Handbook of the Sociology of Religion, red. J.A. Beckford, N.J. Demerath III, London: Sage Publications, s. 463–489.

Chmielewski M. (2017–2018). Współczesna polska teologia duchowości, „Duchowość w Polsce”, t. 19–20, s. 191–217.

Davie G. (2007). The Sociology of Religion, London: Sage Publications.

Dobroczyński B. (2009). Kłopoty z duchowością. Szkice z pogranicza psychologii, Kraków: Zakład Wydawniczy Nomos.

Fellmann F. (1993). Świat przezywany i świat duchowy. Fenomenologiczne pojęcie świata a protestancka filozofia kultury, przeł. M. Łukasiewicz, [w:] Świat przezywany. Fenomenologia i nauki społeczne, red. Z. Krasnodębski, K. Nellen, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, s. 48–102.

Giddens A. (2006). Nowoczesność i tożsamość. „Ja” i społeczeństwo w epoce późnej nowoczesności, przeł. A. Szulżycka, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Gołaszewska M. (1995). Poetyka duchowości, [w:] Oblicza nowej duchowości. Dyskusja o funkcjach piękna, dobra i prawdy na przełomie tysiącleci, red. M. Gołaszewska, Kraków: Wydawnictwo UJ, s. 207–213.

Górka A. (2010). Na tropach duchowości. Ekologia głęboka i przewartościowanie dychotomii kultura – natura, „Ex Nihilo”, nr 2(4), s. 27–48.

Gaia Hypothesis, https://courses.seas.harvard.edu/climate/eli/Courses/EPS281r/Sources/Gaia/Gaia-hypothesis-wikipedia.pdf [dostęp: 20.10.2020].

Hoły-Łuczaj M. (2018). Radykalny nonantropocentryzm. Martin Heidegger i ekologia głęboka, Warszawa–Rzeszów: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania.

Huxley A. (1989). Filozofia wieczysta, przeł. J. Prokopiuk, K. Środa, Warszawa: Wydawnictwo Pusty Obłok.

Kaźmierak Z.A. (2003). Sacrum – fenomen wykreowany. Przestrzeń inteligibilna oraz inne czynniki ewokujące doświadczenie Nadprzyrodzonego, [w:] Nadprzyrodzone, red. E. Przybył, Kraków: Zakład Wydawniczy Nomos, s. 73–82.

Kojder A. (2006). Etyka. Przedmiot i stanowiska, wydanie on-line, https://andrzejkojder.weebly.com/uploads/4/7/2/7/47279911/etyka_przedmiot_i_stanowiska.pdf [dostęp: 10.11.2020].

Kozielecki J. (1987). Koncepcja transgresyjna człowieka. Analiza psychologiczna, Warszawa: PWN.

Leszczyńska K., Pasek Z. (2008). Nowa duchowość w badaniach społecznych, [w:] Nowa duchowość w społeczeństwach monokulturowych i pluralistycznych, red. K. Leszczyńska, Z. Pasek, Kraków: Zakład Wydawniczy Nomos, s. 9–20.

Luckmann T. (1996). Niewidzialna religia. Problem religii we współczesnym społeczeństwie, przeł. L. Bluszcz, Kraków: Zakład Wydawniczy Nomos.

Mariański J. (2010). Religia w społeczeństwie ponowoczesnym. Studium socjologiczne, Warszawa: Oficyna Naukowa.

Mariański J. (2015). Fundamentalizm religijny i moralny, [w:] Leksykon socjologii moralności. Podstawy – teorie – badania – perspektywy, red. J. Mariański, Kraków: Zakład Wydawniczy Nomos, s. 213–216.

Mariański J. (2016). Megatrendy religijne w społeczeństwach ponowoczesnych. Studium socjologiczne, Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.

Mariański J. (2017). Godność ludzka – wartość ocalona? Studium socjopedagogiczne, Płock: Płocki Instytut Wydawniczy.

Mariański J., Wargacki S.A. (2016). Płynne „sacrum” w społeczeństwie ponowoczesnym, „Uniwersyteckie Czasopismo Socjologiczne”, t. 17, nr 4, s. 7–27.

Mielicka-Pawłowska H. (2017). Duchowość ponowoczesna. Studium z zakresu socjologii jakościowej, Kraków: Zakład Wydawniczy Nomos.

Mielicka-Pawłowska H. (2020). Enkulturacja, Kielce: Wydawnictwo Uniwersytetu Jana Kochanowskiego.

Pawluczuk W. (2004). Duchowość, [w:] Leksykon socjologii religii, red. M. Libiszowska-Żółtkowska, J. Mariański, Warszawa: Verbinum, s. 90–92.

Robbins T., Lucas P.Ch. (2007). From “Cults” to New Religious Movements: Coherence, Definition, and Conceptual Framing in the Study of new Religious Movements, [w:] The Sage Handbook of the Sociology of Religion, red. J.A. Beckford, N.J. Demerath III, London: Sage Publications, s. 227–247.

Schilbrack K. (2010). Religions: Are There Any?, „Journal of the American Academy of Religion”, t. 78, nr 4, s. 1112–1138.

Skrzypińska K. (2015). Duchowa tożsamość, czyli poszukiwanie siebie ponad przestrzenią i czasem – ujęcie według modelu Potrójnej Natury Duchowości (PND), [w:] Religia. Religijność. Duchowość. W poszukiwaniu nowych perspektyw. Księga jubileuszowa dla Pawła M. Sochy od przyjaciół i uczniów, red. H. Grzymała-Moszczyńska, D. Motak, Kraków: Wydawnictwo UJ, s. 33–44.

Smith M. (2014). The Epistemology of Religion, „Analysis”, t. 74, nr 1, s. 135–147.

Stark R., Glock Ch.Y. (1998). Wymiary zaangażowania religijnego, [w:] Socjologia religii. Antologia tekstów, red. W. Piwowarski, Kraków: Zakład Wydawniczy Nomos, s. 182–187.

Szczepański J. (1970). Elementarne pojęcia socjologii, Warszawa: PWN.

Szczepański J. (2000). Wpływ kultury na życie społeczne, [w:] Socjologia wychowania. Wybór tekstów, red. H. Mielicka, Kielce: Wydawnictwo Stachurski, s. 69–77.

Sztajer S. (2013). Pojęcie „homo religiosus” i jego filozoficzne interpretacje, „Przegląd Religioznawczy”, nr 3(249), s. 59–69.

Sztompka P. (2002). Socjologia. Analiza społeczeństwa, Kraków: Znak.

Tibi B. (2007). Fundamentalizm religijny, przeł. J. Danecki, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Tillmann K.-J. (2005). Teorie socjalizacji. Społeczność, instytucja, upodmiotowienie, przeł. G. Bluszcz, B. Miracki, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Waaijman K. (2007). Spirituality – a Multifaceted Phenomenon: Interdisciplinary Explorations, „Studies in Spirituality”, t. 17, s. 1–113.

Wnuk M. (2013). Religijność a duchowość – podobieństwa i różnice, „Przegląd Religioznawczy, nr 2(248), s. 109–117.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.


              

Czasopismo otrzymało dofinansowanie w ramach działalności upowszechniającej naukę DUN na lata 2019-2020 w ramach projektu: „Tłumaczenia i usługi edytorsko-wydawnicze i oraz poligraficzne kwartalnika Studia Paedagogica Ignatiana” – zadanie finansowane w ramach umowy nr 882/P-DUN/2019 ze środków Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego przeznaczonych na działalność upowszechniającą naukę

ISSN 2450-5358   e-ISSN 2450-5366

Partnerzy platformy czasopism