Działalność Stowarzyszenia Grona Nauczycielskiego Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie (1923-1939). Zarys problemu

Władysława Szulakiewicz

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/SPI.2020.2.003

Abstrakt


Podstawowym zamysłem autorki jest nakreślenie krótkiej historii powstania, struktury i celów działania oraz sposobów ich realizacji przez członków Stowarzyszenia Grona Nauczycielskiego Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie (USB). Ważną intencją artykułu jest także ukazanie źródeł do dziejów tego Stowarzyszenia, które mogą być wykorzystane do dalszych badań. Stowarzyszenie to działało w latach 1923–1939 i skupiało nauczycieli akademickich Uniwersytetu Wileńskiego. Jego głównym celem było wspieranie rozwoju nauki w ogólności, a przede wszystkim pomoc w przygotowaniu nowej, dobrze wykształconej kadry nie tylko dla szkół wyższych, ale i innych ważnych instytucji w odrodzonym państwie polskim. Nie mniej ważnym celem w programie działania tego Stowarzyszenia była integracja środowiska uniwersyteckiego wokół ważnych zagadnień i spraw naukowych, a także bytowych nauczycieli akademickich oraz ich rodzin. Członkami Stowarzyszenia byli nauczyciele akademiccy wszystkich wydziałów Uniwersytetu Stefana Batorego. Informacje prezentowane w niniejszym szkicu są wynikiem analizy przede wszystkim materiałów archiwalnych znajdujących się w spuściźnie jednego z członków Stowarzyszenia, mianowicie Tadeusza Czeżowskiego, który, przybywszy z Wilna do Torunia, był jednym z twórców uniwersytetu w Toruniu. Materiały te znajdują się w Archiwum Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.


Słowa kluczowe


Stowarzyszenie Grona Nauczycielskiego USB; Uniwersytet Stefana Batorego w Wilnie; cel i program Stowarzyszenia; członkowie Stowarzyszenia

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Archiwum Uniwersytetu Mikołaja Kopernika (w skrócie: A UMK): A UMK, sygn. 309/80/II, j. 20-43. A UMK, Spuścizna Tadeusza Czeżowskiego. Dokumenty Stowarzyszenia Grona Nauczycielskiego, sygn. 309/80/II, j. 20–43.

Rocznik Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie 1938–1939, Wilno: Nakładem Uniwersytetu Stefana Batorego.

Ustawa z dnia 15 marca 1933 r. o szkołach akademickich. Dziennik Ustaw RP, 29, poz. 247, 594–603.

Czeżowski T. (1988). Wspomnienia, [w:] I. Stasiewicz-Jasiukowa, M. Miśkowiec (red.), Uczeni polscy o sobie, t. 1, Warszawa: Młodzieżowa Agencja Wydawnicza, s. 126–131.

Górski K. (1995). Pamiętniki, Toruń: Wydawnictwo Comer.

Grochowina S. (2012). Kolankowski Ludwik 1882–1956. Zapiski pamiętnikarskie, Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Lutosławski W. (1933). Jeden łatwy żywot, Warszawa: Wydawnictwo Monolit.

Meysztowicz W. (2012). Gawędy o czasach i ludziach, Łomianki: Wydawnictwo LTW.

Miłosz C. (1990). Do Tomasza Venclovy, [w:] tegoż, Zaczynając od moich ulic, Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie.

Ruszczyc F. (1996). Dzienniki, cz. 2: W Wilnie 1919–1932, Wybór, układ, opracowanie, wstęp i posłowie E. Ruszczyc, Warszawa: Wydawnictwo „Secesja”.

Sławińska I. (2004). Szlakami moich wód…, Lublin: Wydawnictwo Norbertinum.

Stomma S. (1998). Trudne lekcje historii, Kraków: Wydawnictwo Znak.

Tatarkiewiczowie T. i W. (2011). Wspomnienia, Poznań: Wydawnictwo Zysk i S-ka.

Zgorzelski C. (2006). Przywołane z pamięci, wyd. 2, Lublin: Wydawnictwo Norbertinum.

Żongołłowicz B. (2004). Dzienniki 1930–1936, oprac. D. Zamojska, Warszawa: Przegląd Wschodni Retro-Art.

Czeżowski T. (1973). Filozofia polska w dwudziestoleciu międzywojennym. (Zarys rozwoju), „Studia Filozoficzne”, nr 2, s. 61–69.

Dalecka T. (2003). Dzieje polonistyki wileńskiej 1919–1939, Kraków: Wydawnictwo Towarzystwa Naukowego „Societas Vistulana”.

Gawrońska-Garstka M. (2016). Uniwersytet Stefana Batorego w Wilnie. Uczelnia ziem północno-wschodnich Drugiej Rzeczypospolitej (1919–1939) w świetle źródeł, Poznań: Wydawnictwo Rys.

Gołubiew A. (1971). Wychowawca, [w:] tegoż, Unoszeni historią, Kraków: Wydawnictwo Znak.

Jadacki J.J. (1994). Sławni Wilnianie filozofowie, Wilno: Wydawnictwo Polskie w Wilnie.

Krasnodębski J. (2019). Z Wilna nad Wilią do „Wilna nad Wisłą”. Ekspatriacja i osiedlenie mieszkańców Wileńszczyzny w Toruniu (1944–1948), Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Opacki Z. (1998). Reaktywacja czy powstanie? Dyskusje wokół utworzenia Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie w latach 1918–1919, „Kwartalnik Historyczny”, nr 3, s. 49–64.

Piechnik L., Puchowski K. (red.) (1996). Z dziejów Almae Matris Vilnensis. Księga pamiątkowa ku czci 400-lecia założenia i 75-lecia wskrzeszenia Uniwersytetu Wileńskiego, Kraków: Wydawnictwo WAM.

Pigoń S. (1929). Koła naukowe studentów Uniwersytetu Stefana Batorego w latach 1919–1929, [w:] Księga Pamiątkowa ku uczczeniu CCCL rocznicy założenia i X wskrzeszenia Uniwersytetu Wileńskiego, t. 2: Dziesięciolecie 1919–29, Wilno: Nakładem Uniwersytetu Stefana Batorego, s. 595–614.

Szulakiewicz W. (2003). Ludwik Chmaj – zarys biografii i twórczości pedagogicznej, „Rozprawy z Dziejów Oświaty”, t. 42, s. 161–182.

Szulakiewicz W. (2010). Za przykładem mistrza. Tadeusza Czeżowskiego (1889–1981) służba uniwersytetowi i nauce, „Rozprawy z Dziejów Oświaty”, t. 47, s. 109–127.

Szulakiewicz W. (2017). „Alma Mater Vilnensis” (1922–1935) – źródło do dziejów życia uniwersyteckiego, „Acta Universitatis Nicolai Copernici – Pedagogika”, t. 34, nr 2, s. 9–32.

Szulakiewicz W. (2019). Pedagogika na Uniwersytecie Stefana Batorego, Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Tomaszewski P. (2018). Uniwersytet Stefana Batorego w Wilnie w latach 1919–1939. Studium z dziejów organizacji i postaw ideowych studentów, Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Wrzosek A. (1929). Wskrzeszenie Uniwersytetu Wileńskiego w r. 1919, [w:] Księga Pamiątkowa ku uczczeniu CCCL rocznicy założenia i X wskrzeszenia Uniwersytetu Wileńskiego, t. 2: Dziesięciolecie 1919–29, Wilno: Nakładem Uniwersytetu Stefana Batorego, s. 1–32.

Zdziechowski M. (1927). W walce o duszę młodzieży akademickiej z czasów rektorstwa, Wilno: Księgarnia Stowarzyszenia Nauczycielstwa Polskiego w Wilnie.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Aktualne numery
ISSN 2450-5358

e-ISSN 2450-5366

Poprzedni: ISSN 2299-4890

Partnerzy platformy czasopism