Poglądy profesorów uniwersytetów europejskich na temat edukacji kobiet na poziomie wyższym. Analiza wybranych czasopism kobiecych Królestwa Polskiego z II połowy XIX i początku XX wieku

Barbara Kalinowska-Witek

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/SPI.2020.2.001

Abstrakt


Celem artykułu jest ukazanie poglądów pracowników wyższych uczelni europejskich oraz polskich uniwersytetów w Krakowie i Lwowie na temat możliwości kształcenia kobiet na poziomie wyższym. Analizie jakościowej poddano materiał źródłowy pochodzący z czterech czasopism kobiecych: „Bluszcza”, „Tygodnika Mód i Powieści”, „Świtu”, „Dobrej Gospodyni” oraz „Kroniki Rodzinnej” – pisma kierowanego do rodzin.

Ustalono, że w drugiej połowie XIX wieku na łamach czasopism niejednokrotnie zamieszczano artykuły zawierające wskazówki i przestrogi dla młodych Polek, które zamierzały podjąć studia wyższe na uniwersytetach zagranicznych. Uniwersytety w Szwajcarii i we Francji przyjmowały pierwsze studentki już w latach 60. XIX wieku, natomiast uniwersytety w Krakowie i Lwowie – dopiero trzydzieści lat później. Redakcje i publicyści czasopism informowali czytelniczki o warunkach studiowania, wymaganiach stawianych studentkom i napotykanych przez nie trudnościach. Przywoływano też opinie profesorów dotyczące zdolności kobiet do podjęcia kształcenia na poziomie wyższym. Początkowo opinie te były dość zróżnicowane, jednak obserwacja coraz liczniejszej grupy studiujących dziewcząt, ich pilności i zaangażowania w pracę spowodowały, że znaczna część naukowców uznała, iż dziewczęta mogą studiować z pożytkiem dla siebie i społeczeństwa.


Słowa kluczowe


edukacja dziewcząt; kobiety na uniwersytetach; opinie profesorów o studentkach; czasopisma kobiece; uniwersytet

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Źródła:

Augusta (1886). Życie studentek paryskich, "Bluszcz", nr 27, s. 213.

[Bąkowska J.] Szczęsna (1900). Elżbieta Blackwell w 50-rocznicę doktoratu medycznego, "Bluszcz", nr 21, s. 161-162.

Dr med. Zofia Sadowska (1914). "Bluszcz", nr 26, s. 283.

Fritsche G. (1877a). Pani Garret Anderson i szkoła medyczna dla kobiet w Londynie, "Bluszcz", nr 7, s. 49-50.

Fritsche G. (1877b). Sprawozdanie z odczytu d-ra Karola Benni "O kobiecie lekarzu", "Bluszcz", nr 10, s. 79-80.

Gorski S. (1904). Studentki w Galicji, "Bluszcz", nr 41, s. 481.

Gruszecki A. (1890). Środki i siły, "Kronika Rodzinna", nr 11, s. 321.

Ilnicka M. (1867). Miss Maria Walker. Doktor medycyny, "Bluszcz", nr 26, s. 106-107.

Izabella (1877). Głos kobiet, "Tygodnik Mód i Powieści", nr 19, s. 218-220.

Kronika działalności kobiecej (1880), "Bluszcz", nr 25, s. 199.

Lady Blackwell (1865), "Bluszcz", nr 35, s. 152.

Leja E. (1869). Maria Walker, "Kronika Rodzinna", nr 24, s. 379.

Literatura zagraniczna. Kobieta i wiedza (1884), "Tygodnik Mód i Powieści", nr 20, s. 153-154.

m...a (1885). W Sorbonie, "Świt", nr 63, s. 181.

Odczyty publiczne (1877). "Tygodnik Mód i Powieści", nr 10, s. 115.

Prażmowska T.(1908). Przodownica, "Bluszcz", nr 44, s. 490.

Redakcja (1914). Co powiedzieli w streszczeniu wybitni przedstawiciele wiedzy o studiach uniwersyteckich kobiet, "Tygodnik Mód i Powieści", nr 11, s. 1.

Silva rerum (1896a). "Kronika Rodzinna", nr 7, s. 222-223.

Silva rerum (1896b). "Kronika Rodzinna", nr 19, s. 606-607.

Studia kobiet na uniwersytetach europejskich (1872a), "Bluszcz", nr 17, s. 129-130.

Studia kobiet na uniwersytetach europejskich (1872b), "Bluszcz", nr 18, s. 137-138.

Studia uniwersyteckie kobiet (1914a), "Tygodnik Mód i Powieści", nr 2, s. 1-2.

Studia uniwersyteckie kobiet (1914b), "Tygodnik Mód i Powieści", nr 3, s. 1-2.

Studia uniwersyteckie kobiet (1914c), "Tygodnik Mód i Powieści", nr 4, s. 1-2.

Studia uniwersyteckie kobiet (1914d), "Tygodnik Mód i Powieści", nr 6, s. 1-2

Studia uniwersyteckie kobiet (1914e), "Tygodnik Mód i Powieści", nr 8, s. 1-2.

Studia uniwersyteckie kobiet (1914f), "Tygodnik Mód i Powieści", nr 9, s. 1-2.

[Świderska M.] M. Świd. (1904). Kilka słów o naukach uniwersyteckich dla kobiet, "Bluszcz", nr 2, s. 13-14.

Trąmpczyński W. (1909). Wielkie wysiłki - nikłe rezultaty, "Dobra Gospodyni" nr 23, s. 177-178.

W.N. (1876). Adeptki medycyny w Anglii, "Tygodnik Mód i Powieści", nr 43, s. 510.

Wielkie wysiłki - nikłe rezultaty (1909), "Dobra Gospodyni", nr 22, s. 169.

Z życia kobiet. Koedukacja w Ameryce (1910), "Dobra Gospodyni", nr 25, s. 194.

Opracowania:

Jakubiak K, Winiarz A. (red.). (2000). Wychowanie w rodzinie polskiej od schyłku XVIII do połowy XX wieku, Bydgoszcz: Wydawnictwo Uczelniane WSP.

Jedynak B.(red.). (1990). Kobieta w kulturze i społeczeństwie, t. 1, Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Kalinowska-Wiek B. (2011). W rodzinie i dla rodziny..., Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Kolbuszewska J. (2017). Polki na uniwersytetach - trudne początki, "Sensus Historiae", vol. 26, nr 1, s. 35-53.

Kondracka M. (2000). Kobiety na uniwersytetach, [w:] A. Żarnowska, A. Szwarc (red.), Równe prawa i nierówne szanse. Kobiety w Polsce międzywojennej, Warszawa: Wydawnictwo DiG, s. 271-284.

Perkowska U. (1994). Studentki Uniwersytetu Jagiellońskiego w latach 1894-1939. W stulecie immatrykulacji pierwszych studentek, Kraków: "Secesja".

Sikora K. (2007). Pierwsze kobiety na Uniwersytecie Jagiellońskim, "Annales Academiae Paedagogicae Cracoviensis. Studia Politoligica III", vol. 46, s. 248-268.

Suchmiel J. (2004). Emancypacja naukowa kobiet w uniwersytetach w Krakowie i we Lwowie do roku 1939, "Prace Naukowe AJD. Pedagogika", nr 13, s 115-123.

Wawrzykowska-Wierciochowa D. (1963). Od prządki do astronautki. Z dziejów kobiety polskiej, jej pracy i osiągnięć, Warszawa: Wydawnictwo Związkowe CRZZ.

Wątróbska H., Czyszak A. (2015). Teksty dziewiętnastowieczne i problem kształcenia oraz wychowania kobiet w Polsce i Chorwacji, "Slawistyka" t. 13, s. 167-177.

Żarnowska A., Szwarc A. (red.). (1992). Kobieta i edukacja na ziemiach polskich

w XIX i XX wieku, cz. 1-2, Warszawa: Wydawnictwo UW.

Żarnowska A., Szwarc A. (red.). (1996). Kobieta i kultura. Kobiety wśród twórców kultury intelektualnej i artystycznej w dobie rozbiorów i w niepodległym państwie polskim, Warszawa: Wydawnictwo DiG.

Żarnowska A., Szwarc A.. (red.). Kobieta i praca. Wiek XIX i XX, Warszawa: Wydawnictwo DiG.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Aktualne numery
ISSN 2450-5358

e-ISSN 2450-5366

Poprzedni: ISSN 2299-4890

Partnerzy platformy czasopism