Ochrona zabytkowego dziedzictwa kulturowego przed zagrożeniami wynikającymi z działalności terrorystycznej (część II)

Piotr Chrzczonowicz

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/SIT.2017.028

Abstrakt


W przekazie medialnym oraz w dyskusjach o terroryzmie toczących się w wielu krajach (w tym w Polsce) zagrożenia dla dziedzictwa kulturowego, choć obecne, to wciąż nie są, jak się wydaje, należycie wyeksponowane. A przecież przypadki celowego i cynicznego unicestwiania zabytkowych dóbr dziedzictwa kultury o wyjątkowej wartości – czy to w warunkach konfliktów zbrojnych, czy to wskutek aktów terrorystycznych – zdarzały się w przeszłości, mają miejsce obecnie i niestety będą się powtarzać. O ile w sytuacji konfliktów zbrojnych w ujęciu prawa międzynarodowego publicznego istnieje wszak nadzieja, że będą one rozgrywać się w cywilizowany sposób, ze świadomością towarzyszącą stronom konfliktu, iż obowiązują i funkcjonują rożne regulacje międzynarodowoprawne, które należy respektować, o tyle w przypadku działalności terrorystycznej – fanatycznej, nieobliczalnej i nieprzewidywalnej – nadzieja taka jest płonna. Wypada przyjrzeć się rozwiązaniom służącym ochronie dóbr kultury i przeciwdziałaniu terroryzmowi, aby zorientować się, jaka jest jakość i efektywność mechanizmów stworzonych po to, by chronić zabytkowe dziedzictwo kulturowe w kontekście wyzwania, które stanowi współczesny terroryzm. Opracowanie podzielone zostało na dwie części. W pierwszej z nich podjęto próbę charakterystyki współczesnej konfrontacji państw z terroryzmem w kontekście zagrożeń generowanych przez to zjawisko w stosunku do zabytkowych dóbr kultury. Zaprezentowano instrumenty prawa międzynarodowego publicznego i prawa europejskiego, które mogłyby być w tej konfrontacji wykorzystane. W drugiej części opracowania zawarte zaś zostały rozważania odnoszące się do podłoża motywacyjnego aktów terrorystycznych skierowanych przeciwko dziedzictwu kulturowemu, potencjalnych zagrożeń terrorystycznych dla zabytkowych dóbr kultury oraz ich skutków, a także dotyczące skuteczności rozwiązań prawnych mających na celu ochronę dziedzictwa kulturowego i działań faktycznych, realizowanych przez służby państwowe odpowiedzialne za zapewnienie bezpieczeństwa i porządku publicznego, jak również przez inne podmioty, na których spoczywa obowiązek dbałości o dziedzictwo kulturowe (w tym zabytkowe) oraz odpowiedzialność za zachowanie tego dziedzictwa dla przyszłych pokoleń.


Słowa kluczowe


ochrona zabytków; dziedzictwo kulturowe; terroryzm; konfrontacja z terroryzmem; bezpieczeństwo i porządek publiczny

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Albu C. E., Tourism and Terrorism: A Worldwide Perspective, “Centre for European Studies, Working Papers” 2016, Vol. VIII, Issue 1.

Azam J.-P., Ferrero M., Killing for the Sake of Infamy: The Herostratos Syndrome and what to Do about it, Working Papers No. 16–700, Tolouse School of Economics, September 2016, http://www.tse-fr.eu/sites/default/files/TSE/documents/doc/wp/2016/wp_tse_700.pdf (dostęp:18.02.2017 r.).

Baker D. Mc. A., The Effects of Terrorism on the Travel and Tourism Industry, “International Journal of Religious Tourism and Pilgrimage” 2014, Vol. 2, Issue 1.

Bakker E., de Graaf B., Towards a Theory of Fear Management in the Counterterrorism Domain: A Stocktaking Approach, Research Paper, International

Centre for Counter – Terrorism, The Hague, January 2014.

Bolechów B., „Baza” w sieci. Wykorzystanie Internetu przez Al-Kaidę i jej zwolenników, w: Terroryzm w medialnym obrazie świata. Terroryści, dziennikarze, administracja w epoce walki informacyjnej, red. K. Liedel, S. Mocek, Warszawa 2010.

Borkowski R., Terroryzm, w: Konflikty współczesnego świata, red. R. Borkowski, Kraków 2001.

Borowitz A., Terrorism for Self-Glorification. The Herostratos Syndrome, Ohio 2005.

Buesa Blanco M., Baumert Th., Valiño Castro A., Heijs J., González Gómez J., El impacto de los atentados terroristas sobre los mercados de valores. Un estudio comparativo de la repercusión financiera de los ataques islamistas contra Nueva York, Madrid y Londres, “ICE Tribuna de Economía” Marzo-Abril 2007, No. 835.

Czaplicka K., Przestępczość przeciwko dziedzictwu kulturowemu w statystykach policyjnych. Sposoby i kierunki ochrony w świetle inicjatyw międzynarodowych, w: Przestępczość przeciwko dziedzictwu kulturowemu. Diagnoza. Zapobieganie. Zwalczanie, red. M. Trzciński, O. Jakubowski, Wrocław 2016.

Dworzecki J., Terroryzm jako zagrożenie współczesnego świata, „Zeszyt Naukowy Wyższej Szkoły Bezpieczeństwa Publicznego i Indywidualnego Apeiron w Krakowie” 2011, nr 5.

Fiszer J. M., Terroryzm jako zagrożenie dla współczesnych stosunków międzynarodowych, „Myśl Ekonomiczna i Polityczna” 2012, nr 3.

Głogowska-Balcerzak A., Kulturowy wymiar zbrodni ludobójstwa, „Studia Prawno-Ekonomiczne” 2013, t. LXXXIX.

Hoffman B., Terrorism Trends and Prospects, w: I. O. Lesser, B. Hoffman, J. Arquilla, D. Ronfeldt, M. Zanini, Countering the New Terrorism, Santa Monica–Washington D. C. 1999.

Howard R. D., Elliott M. D., Prohov J. R., IS and Cultural Genocide: Antiquities Trafficking in the Terrorist State, Joint Special Operations University Report 16–11, Florida 2016, http://theantiquitiescoalition.org/

wp-content/uploads/2017/01/IS-and-Cultural-Genocide-Antiquities-Trafficking-in-the-Terrorist-State.pdf (dostęp: 14.02.2017 r.).

Izak K., Zagrożenie terroryzmem i ekstremizmem w Europie na podstawie wybranych przykładów. Teraźniejszość, prognoza ewolucji i kierunki rozwoju, „Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego” 2011, nr 5 (3).

Jansen M., Looking on as Daesh destroys world cultural heritage, “TheJordan Times”, 2 September 2015, http://www.jordantimes.com/opinion/

michael-jansen/looking-daesh-destroys-world-cultural-heritage (dostęp: 12.02.2017 r.).

Js, Islamiści chcieli wysadzić wieżę Eiffla i Luwr. Policjanci przejrzeli plan algierskiego rzeźnika, wyborcza.pl, 10 lipca 2014 r., http://wyborcza.pl/1,76842,16300965,Islamisci_chcieli_wysadzic_wieze_Eiffla_i_Luwr__Policjanci.html?disableRedirects=true#ixzz4R89Jetol (dostęp: 14.02.2017 r.).

Kapiszewski J., Niedziński B., Terroryści chcą zabić gospodarkę. Ile kosztują zamachy?, Dziennik.pl, 28.01.2015, http://wiadomosci.dziennik.pl/

swiat/artykuly/481422,zamachowcy-ktorzy-zabijaja-nie-tylko-ludziale-i-gospodarke.html (dostęp: 15.02.2017 r.).

Kobzarska-Bar B., Fundamentalizm religijny muzułmańskich organizacji terrorystycznych a stan zagrożenia w Europie, „Rocznik Bezpieczeństwa

Międzynarodowego” 2014, vol. 8, nr 1.

Kostka P., Terroryzm XX i XXI wieku. Europa, Bliski Wschód, Afryka Północna,„Obronność. Zeszyty Naukowe Wydziału Zarządzania i Dowodzenia Akademii Obrony Narodowej” 2013, nr 1.

Kretschmer B., Transnational Organised Crime and Cultural Property, w: International Law and Transnational Organised Crime, eds. P. Hauck,

S. Peterke, Oxford 2016.

Krupiński W., Nowe zjawiska w przemycie zabytków w ocenie StrażyGranicznej, w: Przestępczość przeciwko dziedzictwu kulturowemu. Diagnoza. Zapobieganie. Zwalczanie, red. M. Trzciński, O. Jakubowski, Wrocław 2016.

Marczak M., Wpływ terroryzmu na rozwój turystyki międzynarodowej, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego” nr 738, „Ekonomiczne Problemy Turystyki” nr 4(20), Szczecin 2012.

Morgan M. J., The Origins of the New Terrorism, “Parameters” Spring 2004, Vol. 34, No. 1.

Mw, zbyt, asi, Tak ABW zapobiegła zamachom. Szczegóły operacji „Miecz”, TVP Info, 17.12.2014, http://www.tvp.info/18104257/tak-abw-zapobiegla-

zamachom-szczegoly-operacji-miecz (dostęp: 15.02.2017 r.).

Nożownik zaatakował żołnierza nieopodal Luwru. Muzeum zamknięte, dwie osoby zatrzymane. Policja przygotowuje ewakuację, Newsweek.

pl, 03.02.2017, http://www.newsweek.pl/swiat/spoleczenstwo/atakterrorystyczny-w-luwrze-nozownik-zaatakowal-zolnierza-,artykuly,404627,1.html (dostęp: 15.02.2017 r.).

Ogrodzki P., Zabezpieczenie obiektów sakralnych przed przestępczością, Obiektysakralne.pl, 23.06.2015 r., http://www.obiektysakralne.pl/artykuly-/artykuly/zabezpieczenie-obiektow-sakralnych-przed-przestepczoscia,27.html (dostęp: 19.03.2017 r.).

Otłowski T., Psychologiczne aspekty terroryzmu – zarys problem, “Biuletyn Opinie” Fundacji Amicus Europae 2009, nr 14, http://fae./biuletynopiniepsychologiaterroryzmu.

pdf (dostęp: 25.02.2017 r.).

Pasikowska-Schnass M., Protection of cultural heritage in armed conflicts, European Parliamentary Research Service, PE 579.081, Briefing, March 2016.

Pipkins J., ISIL and the Illicit Antiquities Trade, “International Affairs Review” 2016, Vol. XXIV.

Pływaczewski W., Pranie pieniędzy na rynku dzieł sztuki – skala zjawiska oraz możliwości przeciwdziałania, „Acta Universitatis Wratislaviensis” No 3440, „Przegląd Prawa i Administracji” 2012, LXXXVIII, 88.

Preus M., Terroryzm globalny – główne trendy, w: Katastrofy naturalne i cywilizacyjne. Terroryzm współczesny. Aspekty polityczne, społeczne

i ekonomiczne, red. M. Żuber, Wrocław 2006

.

Rădulescu I. G., Terrorism and Its Impact on Global Economy, “Economic Insights – Trends and Challenges” 2016, Vol. V (LXVIII), No. 2.

Rashid A., After 1,700 years, Buddhas fall to Taliban dynamite, 12 March 2001, http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/afghanistan/

/After-1700-years-Buddhas-fall-to-Taliban-dynamite.html (dostęp:12.02.2017 r.).

Rathje W. L., Why the Taliban are destroying Buddhas, “USA Today” 22 March 2001, http://usatoday30.usatoday.com/news/science/archaeology/2001-03-22-afghan-buddhas.htm (dostęp: 12.02.2017 r.).

Romański D., Ambiwalentność postaw ludzkich – między terroryzmem a ochroną praw człowieka, w: Prawa człowieka. Wybrane zagadnienia i problemy, red. L. Koba, W. Wacławczuk, Warszawa 2009.

Rozmus D., Ortodoksyjne prawo religijne a ochrona światowego dziedzictwa kulturowego – zarys zagadnień, „Roczniki Administracji i Prawa”2015, nr XV (1).

Sabaciński M., Dziedzictwo kulturowe jako narzędzie w rękach tzw. Państwa Islamskiego, “Cenne. Bezcenne. Utracone” 2015, nr 3/84–4/85.

Sánchez Medero G., La nueva estrategia comunicativa de los grupos terroristas, “Revista Enfoques: Ciencia Política y Administración Pública” 2010, Vol. VIII, Nº 12.

Skrzypek J., Czy terroryzm jest teatrem? Zalety i wady metafory teatru w odniesieniu do terroryzmu i antyterroryzmu, w: Oblicza współczesnego terroryzmu, red. G. Libor, e-book, 2016.

Starzyk K., Ekonomiczne podłoże i implikacje terroryzmu a konflikt Północ–

–Południe, „Zeszyty Naukowe Kolegium Gospodarki Światowej Szkoły Głównej Handlowej” 2003, t. 14.

Stryjkowska S., Problematyka ochrony dziedzictwa kulturowego w działalności międzynarodowych trybunałów karnych, „Adam Mickiewicz University Law Review” 2016, No. 6.

Tharoor I., Timbuktu’s Destruction: Why Islamists Are Wrecking Mali’s Cultural Heritage, “Time”, 2 July 2012, http://world.time.com/2012/07/02/timbuktus-destruction-why-islamists-are-wrecking-malis-culturalheritage/ (dostęp: 14.02.2017 r.).

Trzciński M., Przestępczość przeciwko zabytkom archeologicznym. Problematyka prawno-kryminalistyczna, Warszawa 2010.

W, aw, „Miecz” na terrorystów, Wyborcza.pl, 26 marca 2004 r., http://wyborcza.pl/1,75248,1990590.html (dostęp: 15.02.2017 r.).

Waskiewicz T., Friend of a Friend Influence in Terrorist Social Networks, 2012, https://www.hsdl.org/?view&did=744909 (dostęp: 12.02.2017 r.).

Wierczyńska K., Jakubowski A., Zbrodnie przeciwko dziedzictwu kulturowemu przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym – analiza krytyczna, „Studia Prawnicze” 2016, z. 1 (205).

Włochy: Zagrożenie terrorystyczne. 20 zabytków pod specjalną ochroną, Gazeta Prawna.pl, 30.03.2016, http://www.gazetaprawna.pl/artykuly/930631,wlochy-zagrozenie-terrorystyczne-20-zabytkow-pod specjalnaochrona.html (dostęp: 15.02.2017 r.).

Zajda M., Badanie wpływu aktów terroryzmu indywidualnego na stan bezpieczeństwa w państwie na podstawie wybranych zamachów, „Security, Economy & Law” 2014, nr 5.








ISSN 1689-5258 (print)
ISSN 2391-7873 (online)

Partnerzy platformy czasopism