Emigracja „drugiego pokolenia”: refleksje i pytania na marginesie biografii Piotra Wandycza i Leopolda Łabędzia

Andrzej Nowak

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/SDR.2015.1.04

Abstrakt


Piotr Wandycz jest jednym z najbardziej uznanych historyków polskiego pocho­dzenia, który zrobił karierę akademicką na Zachodzie po II wojnie, osiągając profesurę na Yale University. Leopold Łabędź, urodzony trzy lata wcześniej (w 1920), jest także przykładem bły­skotliwej kariery wojennego wychodźcy z Polski – w tym wypadku w roli jednego z najbardziej uznanych w świecie sowietologów, współzałożyciela i redaktora kwartalnika „Survey”. Równoległe życiorysy tych dwóch wybitnych przedstawicieli wojennego pokolenia dwudziestolatków, którzy pozostali na Zachodzie, są tutaj kanwą do refleksji nad przemianami pojęcia i znaczenia emigracji polskiej. Punktem wyjścia jest pogląd znanego publicysty, Juliusza Mieroszewskiego, wyrażony w 1954 roku, zakładający, że nowe pokolenie polskich emigrantów będzie „wtapiało się” w życie kulturalne i polityczne krajów swojego osiedlenia i że przez to właśnie osiągnąć zdoła wpływ na świadomość polityczną elit Zachodu. Porównane między sobą przykłady decyzji życiowych i osiągnięć Piotra Wandycza i Leopolda Łabędzia są dobrą okazją do weryfikacji tej tezy.

Słowa kluczowe


Piotr Wandycz; Leopold Łabędź; polska emigracja wojenna; historia historiografii; sowietologia

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Źródła:

Czy Polska jest małym narodem? – z profesorem Piotrem Wandyczem rozmawia Andrzej Nowak, „Arka”, nr 34: 4/1991.

Giedroyc J., Autobiografia na cztery ręce, oprac. K. Pomian, Warszawa 1994.

Jerzy Giedroyc – Czesław Miłosz, Listy 1952 1963, oprac. M. Kornat, Warszawa 2008.

Jerzy Giedroyc – Konstanty A. Jeleński, Listy 1950 1987, oprac. W. Karpiński, Warszawa 1995.

Jerzy Giedroyc – Jerzy Stempowski, Listy 1946 1969, cz. II, oprac. A. S. Kowalczyk, Warszawa 1998.

Łabędź L., Bez złudzeń. Wybór pism 1962 1988, London 1989.

Mieroszewski J., Finał klasycznej Europy. Wybrał, opracował i wstępem opatrzył R. Habielski, Lublin 1997.

Mieroszewski J., Polacy i… poganie, „Kultura”, nr 9/1954.

„Nazywać rzeczy po imieniu” – z Leopoldem Łabędziem, historykiem, dziennikarzem, sowietolo-giem rozmawia P. Chojnacki, „Arka” 36 (6/1991).

„Robić politykę w brzuchu wieloryba” – autoryzowany wywiad z Leopoldem Łabędziem (przepro¬wadził J. Darski [J. Tragalski]), „Contra”, nr 3/1990.

Shils E., Portraits. A Gallery of Intellectuals, Chicago 1997.

Ulam A., Understanding the Cold War: A Historian’s Personal Reflections, Charlottesville 2000.

Wandycz P., Drętwa mowa, „Kultura”, nr 5/1957.

Wandycz P. S., Garść wspomnień, „Przegląd Polski” (Nowy Jork), 4 II 2005.

Wandycz P., Historycy i historia na emigracji, [w:] Nauka polska wobec totalitaryzmów w 55 rocz¬nicę wybuchu II wojny światowej, red. B. Orłowski, Warszawa 1994.

Wandycz P., Między starymi a nowymi laty…, [w:] Henryk Wereszycki (1898 1990). Historia w życiu historyka, red. E. Orman, A. Cetnarowicz, Kraków 2001.

Wandycz P., O dwóch historykach, „Zeszyty Historyczne”, 32 (1975).

Wandycz P. S., O federalizmie i emigracji. Reminiscencje o rzeczach istotnych i błahych. Rozmowy prowadził S. Łukasiewicz, Lublin 2003.

Wandycz P., Wstęp. Polacy i Ameryka, [w:] M. Wańkowicz, Kundlizm, Klub Trzeciego Miejsca, Polacy i Ameryka, Tworzywo, Warszawa 2011.

Wandycz P., „Zeszyty Historyczne”, [w:] Jerzy Giedroyc. Redaktor, polityk, człowiek, oprac. K. Pomian, Lublin 2001.

Opracowania:

Coleman P., The Last Intellectuals: Essays on Writers & Politics, Melbourne 2010.

Łukasiewicz S., Polska emigracja polityczna w XX wieku i pamięć historyczna, „Przegląd Zachodni” 2007, nr 1.

Łukasiewicz S., Zimnowojenna emigracja polityczna jako przedmiot badań, „Pamięć i Sprawiedliwość”, nr 1 (15), 2010.

Nowak A., Leopold Łabędź, [w:] Leksykon kultury polskiej poza krajem od roku 1939, t. 1, red. K. Dybciak i Z. Kudelski, Lublin 2000.

Nowak A., Piotr Wandycz, [w:] Leksykon kultury polskiej poza krajem od roku 1939, t. 1, red. K. Dybciak i Z. Kudelski, Lublin 2000.

Nowak A., A „Polish Connection” in American Sovietology, Or the Old Homeland Enmities in the New Host Country Humanities, „Ab Imperio” (Kazań), 4/2007.

Nowinowski S., Historia dyplomacji II Rzeczypospolitej na łamach „Zeszytów Historycznych”, [w:] Jerzego Giedroycia rozrachunki z historią i polityką. Studia i szkice w czterdziestą rocznicę „Zeszytów Historycznych”, red. S. M. Nowinowski, R. Stobiecki, Łódź 2005.

Sikorski R., Leopold Łabędź [obituary], „National Review”, 26 IV 1993.

Stobiecki R., Klio na wygnaniu. Z dziejów polskiej historiografii na uchodźstwie w Wielkiej Brytanii po 1945 r., Poznań 2005.

Szczerbiński M., Od polityki do historii. Zarys biografii Piotra Stefana Wandycza, [w:] Studia z dziejów Polski i Europy w XIX i XX wieku. Księga dedykowana Profesorowi Piotrowi Stefanowi Wandyczowi, red. J. Faryś, ks. R. Nir, M. Szczerbiński, Gorzów Wlkp. 2004.

Trudzik A., Polski Ruch Wolnościowy „Niepodległość i Demokracja” i jego organ prasowy „Trybuna”. Dzieje Ruchu, periodyku i innych czasopism wydawanych przez PRW „NiD”, Warszawa 2009.

Zamoyski A., Leopold Łabędź [obituary], „The Independent”, 27 III 1993.


Partnerzy platformy czasopism