Szukając przodków. Poszukiwanie rodowodu przez podkomorzego żmudzkiego Jakuba Ignacego Nagórskiego w II połowie XVIII wieku

Jonas Drungilas

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/RL.2016.2.07

Abstrakt


W artykule poddano analizie poszukiwania wiedzy o pochodzeniu rodziny (osiadłej w końcu XVI w. na Żmudzi), prowadzone w II połowie XVIII w. przez podkomorzego żmudzkiego Jakuba Ignacego Nagórskiego (†1799). W początkowej fazie poszukiwań przebadano niedługo wcześniej wydany herbarz Kaspra Niesieckiego. Następnie udało się odnaleźć kronikę rodzinną imienników z Polski (h. Leszczyc), z powiatu łęczyckiego, spisaną w połowie XVII w. – na początku XVIII w., która zachęciła do stworzenia podobnej kroniki dla osiadłej na Żmudzi rodziny Nagórskich (h. Pobóg). Ostatecznie ustalono, że na Żmudź Nagórscy przybyli z Polski, z powiatu łęczyckiego (choć realnego powiązania genealogicznego z rodziną zamieszkałą w Polsce nie odnaleziono), a protoplastą rodziny został zamieszkały w XVI w. w Polsce Jakub, ojciec Marcina (czyli pierwszej osoby, która przybyła na Żmudź). Taka „skombinowana” wersja rodowodu była dogodna dla Jakuba Ignacego Nagórskiego – inicjatora tych poszukiwań, który dzięki swemu statusowi oraz wyborowi protoplasty „uwiecznił” imię Jakuba w świadomości genealogicznej rodziny.

 

The article gives an analysis of the search for the genesis of a family settled at the end of the sixteenth century in Samogitia, undertaken in the second half of the eighteenth century by the chamberlain (podkomorzy) of Samogitia Jakub Ignacy Nagórski (d. 1799). First, the armorial by Kasper Niesiecki, edited not long before, has been examined. Later, a chronicle of a family of the same name has been found, a family bearing the coat of arms Leszczyc, based in Poland, in the Łęczyca district. This chronicle, written down between the mid-seventeenth and early eighteenth century, became an incentive for the Nagórski family from Samogitia, bearing the Pobóg coat of arms, to create a similar chronicle of their own. Finally, it could be established that the Nagórski family came to Samogitia from Poland, from the Łęczyca district; although a real genealogical connection with the Polish counterpart could not be made. The ancestor was to become Jakub, living in the sixteenth century in Poland, father of Marcin, the first family member who arrived in Samogitia. This ‘combined’ lineage was convenient for Jakub Ignacy Nagórski, the initiator of the search, who – thanks to his status and his choice of ancestor – ‘immortalised’ the name of Jakub in the family’s genealogical consciousness.


Słowa kluczowe


Nagórscy; Jakub Ignacy Nagórski; Kasper Niesiecki; Żmudź; Polska; pochodzenie; genealogia; kronika rodzinna; Nagórski family; Jakub Ignacy Nagórski; Kaspar Niesiecki; Samogitia; Poland; ancestry; genealogy; family chronicles

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Źródła drukowane

Herbarz Ignacego Kapicy Milewskiego, Kraków 1870.

Jabłonowski A.J., Heraldica, to iest osada kleynotow rycerskich, wiadomość znakow herbowych, dotąd w Polszcze nieobiaśniona, Lwów 1742.

Metryka Litewska. Rejestry podymnego Wielkiego Księstwa Litewskiego: Księstwo Żmudzkie 1690 r., oprac. G. Błaszczyk, Warszawa 2009.

Niesiecki K., Herbarz polski, t. 6, Lipsk 1841.

Niesiecki K., Korona polska przy złotey wolnosci starożytnemi rycerstwa polskiego y Wielkiego Xięstwa Litewskiego kleynotami, naywyższemi honorami, heroicznym męstwem, y odwagą, wytworną nauką, a naypierwey cnotą, pobożnością y swiątobliwością ozdobiona. Potomnym zaś wiekom na zaszczyt y nieśmiertelną sławę pamiętnych w tey oyczyznie synów, podana, t. 3, Lwów 1740.

Okolski S., Orbis Polonus, Splendoribus cæli: Thriumphis mundi: Pulchritudine animantium: Decore aquatilium: Naturæ excellentia reptilium, condecoratus. In quo antiqua Sarmatarum gentilitia, per vetustæ nobilitatis Polonæ insignia, vetera & nova indigenatus meritorum præmia & arma specificantur & relucent. Nun primum, ut latinitati consecratus, ita claritate & veritate perspicuus, t. 2, Cracoviæ 1643.

Paprocki B., Herby rycerstwa polskiego, wyd. K.J. Turowski, Kraków 1858.

Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, t. 1–2: Wielkopolska, oprac. A. Pawiński, Warszawa 1883 (Źródła dziejowe, t. 12–13).

Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, t. 3–4: Małopolska, oprac. A. Pawiński, Warszawa 1886 (Źródła dziejowe, t. 14–15).

Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, t. 5: Mazowsze, oprac. A. Pawiński, Warszawa 1895 (Źródła dziejowe, t. 16).

Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, t. 6: Podlasie, cz. 1, oprac. A. Jabłonowski, Warszawa 1908 (Źródła dziejowe, t. 17, cz. 1).

Starowolski S., Monumenta Sarmatarum, viam universæ carnis ingressorum, Cracoviæ 1655.

Volumina legum, t. 7, Petersburg 1860.

Wolff A., Mazowieckie zapiski herbowe z XV i XVI wieku, Kraków 1937.

Opracowania

Album armorum nobilium Regni Poloniae XV–XVIII saec. Herby nobilitacji i indigenatów XV– XVIII w., wstęp, oprac. i wyd. B. Trelińska, Lublin 2001.

Antoniewicz M., Protoplaści książąt Radziwiłłów. Dzieje mitu i meandry historiografii, Warszawa 2011.

Assmann A., Między historią a pamięcią. Antologia, Warszawa 2013.

Błaszczyk G., Herbarz szlachty żmudzkiej, t. 4, Warszawa 2015.

Dacka I.M., „Korona polska” Kaspara Niesieckiego. Pomnik staropolskiego piśmiennictwa heraldycznego, Warszawa 2004.

Derwich M., Klasztor Św. Krzyża na Łysej Górze a rycerstwo sandomierskie, w: Genealogia: studia nad wspólnotami krewniaczymi i terytorialnymi w Polsce średniowiecznej na tle porównawczym. (Materiały sympozjum odbytego w dniach 21–23 IX 1983 r. w Golubiu-Dobrzyniu), red. J. Hertel, J. Wroniszewski, Toruń 1987, s. 149–171.

Drungilas J., Jokūbo Ignoto Nagurskio gyvenimo ir veiklos bruožai, „Lietuvos dailės muziejaus metraštis” 2005 [2007], t. 10, nr 2, s. 143–151.

Drungilas J., Lenkų giminių, įsikūrusių Žemaitijoje, genealoginės savimonės atspindžiai antroponimijoje: kilmės motyvas (XVI a. antroje pusėje – XVIII a.), „Lietuvos istorijos metraštis” 2014 [2015], nr 2, s. 61–89.

Drungilas J., Pamirštos kilmės labirintuose: Nagurskių giminės atvejis XVIII a. antrojoje pusėje, w: XVIII amžiaus studijos, t. 2, red. R. Šmigelskytė-Stukienė, Vilnius 2015, s. 221–248.

Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564–1995, oprac. L. Grzebień SJ, Kraków 1996.

Gudas E., Šv. Stanislovo ordinas Lietuvos Didžiojoje Kunigaikštystėje: kavalieriai ir jų dokumentai, w: Praemiando incitat. Šventojo Stanislovo ordinas: skirta 250-osioms Šventojo Stanislovo ordino įsteigimo metinėms (1765–2015): tarptautinės parodos katalogas 2016 m. vasario 15 – gegužės 8 d., red. V. Dolinskas, E. Gudas, G. Skujutė, Vilnius 2016, s. 123–159.

Jurek T., Panowie z Wierzbnej. Studium genealogiczne, Kraków 2006.

Karczewska J., Ród Pomianów na Kujawach w średniowieczu, Poznań–Wrocław 2003.

Katalog zabytków sztuki w Polsce. Seria Nowa, t. 11: Miasto Warszawa, cz. 1: Stare miasto, red. J.Z. Łoziński, A. Rottermund, Warszawa 1993.

Konarski S., Materiały do biografii, genealogii i heraldyki polskiej, t. 4, Buenos Aires–Paryż 1967.

Kuras K., Współpracownicy i klienci Augusta A. Czartoryskiego w czasach saskich, Kraków 2010.

Laucevičius E., Popierius Lietuvoje XV–XVIII a., Vilnius 1967.

Laucevičius E., Popierius Lietuvoje XV–XVIII a. Atlasas, Vilnius 1967.

Łoza S., Kawalerowie Orderu Świętego Stanisława 1765–1813, Warszawa 1925.

Materiały genealogiczne, nobilitacje, indygenaty w zbiorach Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie [katalog], oprac. A. Wajs, Warszawa 2001.

Matušakaitė M., Apranga XVI–XVIII a. Lietuvoje, Vilnius 2003.

Meilus E., Lietuvos miestų ir miestelių steigimo ir turgų bei prekymečių privilegijos (XVII a. antroji pusė – XVIII a.), w: Lietuvos miestų istorijos šaltiniai, red. Z. Kiaupa, E. Rimša, Vilnius 1988, s. 60–80.

Mitologia. Mity i legendy świata, Warszawa 2009.

Petrauskas R., Atrandant protėvius: genealoginio mąstymo prielaidos ir užuomazgos Lietuvoje XIV–XVI a. viduryje, w: Ministri historiae. Pagalbiniai istorijos mokslai Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės tyrimuose. Mokslinių straipsnių rinkinys, skirtas dr. Edmundo Antano Rimšos 65-mečio sukakčiai, red. Z. Kiaupa, J. Sarcevičienė, Vilnius 2013, s. 45–65.

Ragauskienė R., Kurtuvėnų bažnyčios raida: nuo pirmosios XV a. iki Šv. apaštalo Jokūbo bažnyčios, „Menotyra” 2006, t. 44, nr 3, s. 12–21.

Railaitė-Bardė A., Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės kilmingųjų genealoginė savimonė ir jos atspindžiai heraldikoje XVI–XVIII a., [dysert. dokt.], Vilnius 2013.

Rimša E., Heraldika. Iš praeities į dabartį, Vilnius 2004.

Rodzina. Herbarz szlachty polskiej, oprac. S. Uruski, t. 12, Warszawa 1913.

Semkowicz W., Encyklopedia nauk pomocniczych historii, Kraków 2011.

Słownik historyczno-geograficzny województwa płockiego w średniowieczu, oprac. A. Borkiewicz-Celińska, z. 2, Wrocław 1981.

Szlachta wylegitymowana w Królestwie Polskim w latach 1836–1861, oprac. E. Sęczys, wyd. S. Górzyński, Warszawa 2007.

Szymański J., Herbarz rycerstwa polskiego z XVI wieku, Warszawa 2011.

Szymczakowa A., Nobiles Siradienses. Rody Porajów, Pomianów, Gryfów, Kopaczów i Pobogów, Warszawa 2011.

Trimonienė R.R., Nagurskių giminės istorija, „Kurtuva: Kurtuvėnų regioninio parko metraštis” 2002–2005 [2006], nr 8: Nagurskiai. Garsios bajorų giminės istorija ir palikimas, s. 6–12.

Truska L., XVIII a. pabaigos Lietuvos bajorija (skaičius ir sudėtis), „Lietuvos istorijos metraštis” 1992 [1994], s. 13–30.

Urzędnicy dawnej Rzeczypospolitej XII–XVIII wieku, t. 2, z. 2: Urzędnicy województw łęczyckiego i sieradzkiego XVI–XVIII wieku. Spisy, oprac. E. Opaliński, H. Żerek-Kleszcz, Kórnik 1993.

Urzędnicy dawnej Rzeczypospolitej XII–XVIII wieku, t. 3, z. 1: Urzędnicy województwa ruskiego XIV– XVIII wieku (ziemie haliska, lwowska, przemyska, sanocka). Spisy, oprac. K. Przyboś, Wrocław et al. 1987.

Urzędnicy dawnej Rzeczypospolitej XII–XVIII wieku, t. 3, z. 2: Urzędnicy województwa bełskiego i ziemi chełmskiej XIV–XVIII wieku. Spisy, oprac. H. Gmiterek, R. Szczygieł, Kórnik 1992.

Urzędnicy dawnej Rzeczypospolitej XII–XVIII wieku, t. 3, z. 4: Urzędnicy województw kijowskiego i czernihowskiego XV–XVIII wieku. Spisy, oprac. E. Janas, W. Kłaczewski, Kórnik 2002.

Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, t. 3: Księstwo Żmudzkie XIV–XVIII wiek, red. A. Rachuba, Warszawa 2015.

Wolski M., Małopolska rodzina szlachecka XIV–XVI wieku. Trzeciescy herbu Strzemię, Kraków 2005.

Wolski M., Zmiany heraldyczne u szlachty polskiej w kontekście jej migracji na Podole, w: Kamieniec

Podolski. Studia z dziejów miasta i regionu, red. F. Kiryk, t. 1, Kraków 2000, s. 271–277.

Žemaitijos dvarų meno kolekcija „Alkos” muziejuje. Katalogas, red. Z. Dargaitė, Vilnius 2010.

Żychliński T., Złota księga szlachty polskiej, rocz. 3, 18, Poznań 1896.

Мацук А., Барацьба магнацкiх груповак у ВКЛ (1717–1763 гг.), Мiнск 2010.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.

Partnerzy platformy czasopism