Filozofia przyrody Roberta Boyle’a

Radosław Kazibut

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/RF.2019.045

Abstrakt


W artykule przedstawiono główne tezy filozofii przyrody Roberta Boyle’a (1627–1691). Poglądy Boyle’a na temat przyrody można określić jako system filozoficzno-przyrodoznawczych przekonań, które stanowiły pozanaukowy fundament prowadzonej przez niego działalności badawczej. System ten wpłynął na rozwój nowożytnego paradygmatu poznania naukowego. Rozważania Boyle’a były punktem zwrotnym w dziejach filozoficznej refleksji nad przyrodą.


Słowa kluczowe


filozofia przyrody; filozofia naturalna; eksperymentalizm; empiryzm; Robert Boyle

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Anstey Peter R. 2000. The Philosophy of Robert Boyle. London–New York: Routledge.

Banchetti-Robino Marina Paola. 2013. „The Relevance of Boyle’s Chemical Philosophy for Contemporary Philosophy of Chemistry”. W: The Philosophy of Chemistry: Practices, Methodologies, and Concepts. Red. J. P. Llored. 240–265. Cambridge: Cambridge Scholas Publishing.

Boyle Robert. 1772. „Reason and Religion”. W: Robert Boyle. Works. Red. T. Brinch. T. 4. 157–191. London: Printed for J. & F. Rivington [etc.].

Boyle Robert. 1991. „A Free Enquiry Into the Vulgarly Received Notion of Nature”. W: Selected Philosophical Papers of Robert Boyle. Red. Marta. A. Stewart. 176–191. Indianapolis–Cambridge: Hackett Publishing Company.

Boyle Robert. 1991. „The Origin of Forms and Qualities. According to the Corpuscular Philosophy”. W: Selected Philosophical Papers of Robert Boyle. Red. M. A. Stewart. 1–96. Indianapolis–Cambridge: Hackett Publishing Company.

Boyle Robert. 1999. „Usefulness, II, sect. 2, Some Considerations touching the usefulness of experimental naturall philosophy. The second tome, containing the latter section of the second part”. W: The Works of Robert Boyle. T. 3. Red. M. Hunter, E. B. Davis. 3–560. London: Pickering & Chatto, Routledge.

Boyle Robert. 2000. „Excellency and Grounds”. W: The Works of Robert Boyle. Red. M. Hunter, E. B. Davis. T. 8. 103–116. London: Pickering and Chatto.

Boyle Robert. 2000. „A Disquisition about the Final Causes of Natural Things”. W: The Works of Robert Boyle. Red. M. Hunter, E. Davis. T. 11. 81–151. London: Pickering & Chatto.

Boyle Robert. „Royal Society Boyle Papers”.

http://www.bbk.ac.uk/boyle/boyle_papers/boylepapers_index.htm (dostęp: 17.09.2018).

Boyle Robert. 2007. The Sceptical Chymist. https://www.gutenberg.org/ebooks/22914, Public domain in the USA (dostęp: 25.06.2018).

Boyle Robert. 2014. „O tym, jak owocna jest hipoteza mechaniczna oraz na czym się ona opiera”, przeł. Zbigniew Pietrzak. W: Empiryczne podstawy i obrzeża filozofii XVII wieku. Red. A. Grzeliński, J. Żelazna. 53–77. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Chalmers Alan. 2009. „The Scientist’s Atom and The Philosopher’s Stone. How Science Succeeded and Philosophy Failed to Gain Knowledge of Atoms”. W: Boston Studies in the Philosophy of Science. T. 279. 1–208. Dordrecht–Heidelberg–London–New York: Springer.

Clericuzio Antonio. 1990. „A Redefinition of Boyle’s Chemistry and Corpuscular Philosophy”. Annals of Science 47: 561–589.

Cook M. G. 2001. „Divine artifice and natural mechanism: Robert Boyle’s mechanical philosophy of nature’. W: „Science in Theistic Contexts Cognitive Dimensions”. Red. J. H. Brooke, M. J. Osler, J. M. Van Der Meer. Osiris. T. 16. 133–151. Chicago: University of Chicago Press.

Dear Peter, 1990. „Miracles, Experiments, and the Ordinary Course of Nature”. Isis 81, 4: 663–683.

Greene Robert A. 1962. „Henry More and Robert Boyle on the Spirit of Nature”. Journal of the History of Ideas 23: 451–474.

Hall M. Boas. 1987. „Boyle’s Method of Work: Promoting His Corpuscular Philosophy”. W: Notes and Records of the Royal Society of London 41, 2: 111–143.

Hajduk Zygmunt. 1985. „Metodologiczne typy filozofii przyrody a filozofia przyrodoznawstwa”. Roczniki Filozoficzne 33, 3 (1985): 165–171.

Hajduk Zygmunt. 1988. „Filozofia przyrody Isaaka Newtona”. Studia Philosophiae Christianae 24, 2: 116–117.

Heller Michał. 1987. „Czy istnieje autentyczna filozofia przyrody?”. Studia Philosophiae Christianae 23, 1: 10–11.

Heller Michał. 2007. Filozofia przyrody. Kraków: Wydawnictwo Znak.

Irving Sarah. 2008. Natural Science and the Origins of the British Empire. London: Pickering & Chatto.

Hoyningen-Huene Paul. 1989. „Naturbegriff – Wissensideal – Experiment. Warum ist die neuzeitliche Naturwissenschaft technisch verwertbar?”. Zeitschrift für Wissenschaftsforschung 5: 43–47.

Kazibut Radosław. 2019. Filozofia przyrody i przyrodoznawstwa Roberta Boyle’a. Filozoficzna geneza nauki laboratoryjnej. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.

Koyré Alexandre. 2008. „Narodziny nowożytnego przyrodoznawstwa”, przeł. Damian Leszczyński. Studia Philosophica Wratislaviensia 3, 1: 139–140.

Macintosh John James. 1992. „Robert Boyle’s Epistemology: The Interaction between Scientific and Religious Knowledge”. International Studies in the Philosophy of Science 6: 91–121.

McGuire J. E. 1972. „Boyle’s Conception of Nature”. Journal of the History of Ideas 33: 164–176.

Mierzecki Roman. 1996. Historyczny rozwój pojęć chemicznych. Warszawa: PWN.

Osler Margaret J. 2004. Divine Will and the Mechanical Philosophy: Gassendi and Descartes on Contingency and Necessity in the Created World. Cambridge: Cambridge University Press.

Oster Margaret. 1992. „The Scholar and the Craftsman Revisited: Robert Boyle as Aristocrat and Artisan”. Annals of Science 49, 3: 255–276.

Ott Walter R. 2009. Causation and Laws of Nature in Early Modern Philosophy. New York: Oxford University Press.

Sargent Ross Mary. 1995. The Diffident Naturalist. Robert Boyle and The Philosophy of Experiment. Chicago–London: The University of Chicago Press.

Shapin Steven. 2000. Rewolucja naukowa, przeł. Stefan Amsterdamski. Warszawa: Prószyński i S-ka.

Sukopp Thomas. 2013. „Robert Boyle, Baconian Science, and the Rise of Chemistry in the Seventeenth Century”. Society and Politics 7, 2 (14): 54–76.

Wojcik Jana W. 1997. Robert Boyle and the Limits of Reason. Cambridge: Cambridge University Press.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.


ISSN 0035-9599 (print)  
ISSN 2545-3173 (online)

Partnerzy platformy czasopism