Poza Skyllą i Charybdą. Problem fallibilistycznej wykładni poglądów Ksenofanesa

Dariusz Kubok

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/RF.2017.036

Abstrakt


Artykuł stawia sobie za cel rozważenie filozofii Xenophanesa w perspektywie wykładni fallibilistycznej. W pierwszej kolejności trzeba omówić ogólnie stanowisko fallibilizmu i dookreślić jego rozumienie. W tym zakresie zostaną przeanalizowane wybrane definicje fallibilizmu ze szczególnym uwzględnieniem badań nad tą doktryną dokonanych przez Susan Haack. Wyróżniony zostanie pozytywny i negatywny aspekt fallibilizmu. Zasadniczym zadaniem w tym opracowaniu będzie przeanalizowanie kluczowych z punktu widzenia epistemologicznego fragmentów Xenophanesa pod kątem możliwego odczytania fallibilistycznego, zarówno w wyróżnionym aspekcie pozytywnym, jak i negatywnym fallibilizmu. Ukazane zostaną również argumenty za odczytaniem jego filozofii w duchu antyfallibilistycznym. Wreszcie, zgodnie z pozytywnym aspektem fallibilizmu odniesionego do rozważań historycznofilozoficznych, postaram się pokazać, że poglądy Xenophanesa w większym stopniu niż późniejsze wypowiedzi Karneadesa nadają się na uznanie ich za historyczne źródła fallibilizmu.


Słowa kluczowe


Fallibilizm; Ksenofanes; sceptycyzm; epistemologia; wiedza

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Attfield R., Popper and Xenophanes, “Philosophy” 2014, vol. 89, s. 113-133.

Austin S., Scepticism and Dogmatism in the Presocratics, „Apeiron: A Journal for Ancient Philosophy and Science” 2000, vol. 33, s. 239-246.

Bryan J., Likeness and Likelihood in the Presocratics and Plato, Cambridge Classical Studies, Cambridge University Press, Cambridge, New York 2012.

Calasso R., Zaślubiny Kadmosa z Harmonią, przeł. S. Kasprzysiak, Znak, Kraków 1995.

Die Fragmente der Vorsokratiker. Griechisch und Deutch von H. Diels, hrsg. von W. Kranz, Bd. 1–3, Zürich 1985.

Farenga V., Open and speak your mind, w: Probabilities, Hypotheticals, and Counterfactuals in Ancient Greek Thought, V. Wohl (ed.), Cambridge University Press, Cambridge 2014, s. 84-100.

Haack S., Theories of Knowledge: An Analytic Framework, “Proceedings of the Aristotelian Society, New Series” 1982-1983, vol. 83, s. 143-157.

Hanuszewicz S., Znaczenie fallibilizmu, http://zbc.uz.zgora.pl/Content/3012/ fallibilizm_calosc.pdf, data wejścia: 29.12.2017.

Havelock E. A., Parmenides and Odysseus, „Harvard Studies in Classical Philology” 1958, vol. 63, s. 133–143.

Heitsch E., Das Wissen des Xenophanes, „Rheinisches Museum für Philologie – Neue Folge” 1966, Bd. 109, pp. 193–235.

Hezjod, Narodziny bogów (Theogonia), Prace i dni, Tarcza, przeł. J. Łanowski, Warszawa 1999.

Homer, Odyseja, przeł. i oprac. J. Parandowski, Warszawa 1998.

Kirk G. S., Popper on Science and the Presocratics, „Mind” 1960, vol. 69, s. 318-339.

Kubok D., Comments on the Sources of Greek Philosophical Criticism, w: “Folia Philosophica” 34. Special issue: Forms of Criticism in Philosophy and Science, ed. by D. Kubok, Katowice 2015, s. 9-31.

Kubok D., Conversation and Conservation. Two Kinds of Anti-Dogmatic Criticism in the Philosophy of Politics and their Antecedents in Ancient Greek Forms of Skepticism and Fallibilism, w: D. Kubok (ed.), Thinking Critically: What Does It Mean? The Tradition of Philosophical Criticism and Its Forms in the European History of Ideas, De Gruyter, Berlin, Boston 2018, s. 73-92.

Kubok D., Ksenofanes z Kolofonu i greckie źródła problemu poznania, „Analiza i Egzystencja” 2013, nr 23, s. 5–23.

Kubok D., Postęp, pycha, pokora: Ksenofanes z Kolofonu a Hezjod, „Folia Philosophica” 2014, nr 32, s. 215-231.

Kubok D., Xenophanes of Colophon and the problem of distinguishing between scepticism and negative dogmatism, “Electryone” 2016, vol. 4, iss. 2, s. 31-53.

Lacey A. R., Słownik filozoficzny, przeł. R. Matuszewski, Zysk i sp., Poznań: 1999.

Lesher J. H., Xenophanes on Inquiry and Discovery: An Alternative to the ‘Hymn to Progress.’ Reading of Fr. 18, “Ancient Philosophy” 1991, vol. 11, s. 229–248.

Lesher J. H., Xenophanes of Colophon: Fragments. A Text and Translation with a Commentary by J. H. Lesher, Toronto 1992.

Lesher J. H., Xenophanes’ Scepticism, „Phronesis” 1978, vol. 23, s. 1-21.

Lloyd G. E. R., Popper versus Kirk: A Controversy in the Interpretation of Greek Science, „British Journal for the Philosophy of Science” 1967, vol. 18, s. 21-38.

Loenen J. H. M. M., In Defence of the Traditional Interpretation of Xenophanes Frag. 18, “Mnemosyne” 1956, vol. 9, s. 135–136.

Marcinkowska M., Ksenofanes z Kolofonu o ludzkim poznaniu, „Studia Antyczne i Mediewistyczne” 2004, nr 2 [37], s. 3-25.

McDermid D., The Gospel of Uncertainty: Popper's Radical Fallibilism Re-Examined, “Grazer Philosophische Studien” 2012, vol. 86, s. 117-136.

Mourelatos A. P. D., The Route of Parmenides, Yale University Press, New Haven I London 1970.

Popper K. R., The World of Parmenides: Essays on the Presocratic Enlightment, London-New York 1998.

Philippoussis J., The Gnoseological and Metaphysical Particularity of Xenophanes’ Thought, w: Boudouris K. J. (ed.), Ionian Philosophy, Athens 1989, s. 327–336.

Reed B., How to Think about Fallibilism, “Philosophical Studies: An International Journal for Philosophy in the Analytic Tradition” 2002, vol. 107, no. 2, 143-157.

Rescher N., Fallibilism, w: The Routledge Encyclopedia of Philosophy, E. Craig (ed.), vol. I-X, : Routledge, London-New York 1998.

Sextus Empiricus, Adversus mathematicos, w: Sexti Empirici Opera. Rec. H. Mutschmann. II Adversus dogmaticos libros quinque (Adv. Math. VII-XI) continens. Lipsiae, in Aedibus B. G. Teubneri 1914; III Adversus mathematicos libros I-VI continens, ed. J. Mau, Lipsiae, in Aedibus B. G. Teubneri 1961.

Sextus Empiricus, Outlines of Pyrrhonism, R. G. Bury (trans.), Prometheus Books, Buffalo 1990.

Shorey P., Note on Xenophanes Fr. 18 (Diels) and Isocrates Panegyricus 32, „Classical Philology” 1911, vol. 6, no. 1, s. 88-89.

Śpiewak S., The Homeric Source of the Category of δόξα. Δοκέω from a Cognitive-Presumptive Perspective: A Presumption on the Present, w: “Folia Philosophica” 34. Special issue: Forms of Criticism in Philosophy and Science, ed. by D. Kubok, Katowice 2015, s. 33-60.

Tulin A., Xenophanes Fr. 18 D.-K. and the Origins of the Idea of Progress, “Hermes” 1993, vol. 121, s. 129–138.

Verdenius W. J., Xenophanes Frag. 18, “Mnemosyne” 1955, vol. 8, s. 221.

Weintraub R., Fallibilism and Rational Belief, “The British Journal for the Philosophy of Science” 1993, vol. 44, iss. 2, s. 251-261.

Ziemińska R., Historia sceptycyzmu, Toruń 2013.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.


ISSN 0035-9599 (print)  
ISSN 2545-3173 (online)

Partnerzy platformy czasopism