Uwarunkowania parentyfikacji doświadczanej w dzieciństwie i okresie dorastania z perspektywy młodych dorosłych

Jolanta Żarczyńska-Hyla, Bożena Zdaniuk, Jolanta Piechnik-Borusowska, Eugenia Karcz-Taranowicz, Barbara Kromolicka

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/RA.2016.010

Abstrakt


Parentyfikacja to termin najczęściej zamiennie określany jako odwrócona rola w rodzinie. Mimo że pojęcie to do literatury naukowej weszło już w latach 70., jest to obszar zaniedbany naukowo, którego zarówno przyczyny, jak i mechanizmy powstania nie zostały gruntownie przebadane. W Polsce parentyfikacja opisywana jest marginalnie, nieznana jest ani skala zjawiska, ani jej uwarunkowania oraz konsekwencje. Brakuje również praktycznych wskazań do pracy z rodzinami, w których dochodzi do odwróconej roli rodzicielskiej. Celem przeprowadzonych badań było poznanie skali zjawiska, uwarunkowań parentyfikacji w dzieciństwie i okresie dorastania, jej rodzajów doświadczanych przez młodych dorosłych. W badaniu udział wzięło 1045 studentów, kierunków pedagogicznych Uniwersytetów Opolskiego i Szczecińskiego. W wyniku otrzymanych rezultatów z badań stwierdzono, że parentyfikacja, czyli odwrócona rola rodzicielska, koreluje z wybranymi czynnikami socjodemograficznymi, niekorzystnymi zdarzeniami losowymi w rodzinie oraz cechami i zachowaniami rodziców. Wyniki wskazują również na powszechność zjawiska: ponad 70% badanych doświadczyło parentyfikacji instrumentalnej bądź emocjonalnej, podczas gdy jedna czwarta doświadczyła poczucia krzywdy związanego z byciem parentyfikowanym.


Słowa kluczowe


parentyfikacja; odwrócona rola; inwersja roli rodzicielskiej; synowska odpowiedzialność; mylenie ról.

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Becker S., Aldridge J., Dearden C. (1998), Young careers and their families, Blackkwell Science, Oxford.

Boszormeny-Nagy I. J., Spark G. M. (1973), Invisible loyalties, [w:] Reciprocity intergenerational family therapy, Harper and Raw, Magerstown.

Byng-Hall J. (2002), Relieving parentified children’s burdens in families with in secure attachment patterns, [w:] Family process, 41 (3), 375–388.

Byng–Hall J. (2008), The significance of children fulfilling parental roles: Implications for family therapy, [w:] Journal of Family Therapy, 80, 147–162.

Creswell J. W. (2013), Projektowanie badań naukowych, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.

Cohen J. (1988), Statistical power analysis for the behavioral sciences, Hillsdale, Erlbaum, 2nd edition, New York.

Early L., Cushway D. (2002), The parentified child, [w:] Clinical Child Psychology and Psychiatry, 7 (2), 163–178.

Hooper L. M. (2007), Expanding the Discussion Regarding Parentification and its Varied Outcomes: Implications for Mental Health Research and Practice, [w:] Journal of Men tal Health Counseling, 29 (4), 322–337.

Hooper L. M., De Coster J., White N., Vpltz M. L. (2011), Characterizing the Magnitude of the Relation between Self-Reported Childhood Parentification and Adult Psychopathology: A Meta-Analysis, [w:] Journal of Clinical Psychology, 67 (10), 1028–1043.

Hooper L. M., Dochler K. (2012), Assesing family caregiving: a comparison of three retrospective parentification measures, [w:] Journal of Martial and Family therapy, 38(4), 653 – 666.

Jurkovic G. J., (1991), Treatment of parental children and their families; Conceptual and technical issues, [w:] American Journal of Family Therapy, 19, 302–314.

Jurkovic G. J., Thirkield A. (1998), Parentification questionnaire, Department of Psychology, Georgia State University, University Plaza, (GA 30303) Atlanta.

Jurkovic G. J., Thirkield A., Morrell R. (2001), Parentification of Adult Children of Divorce: A Multidimensional Analysis, [w:] Journal of Youth and Adolescence, 30 (2), 245–257.

Liberska H., Matuszewska M. (2014), Modele funkcjonowania rodziny. Style wychowania, [w:] Janicka I., Liberska H., (red.) Psychologia rodziny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Macfie J., Brumariu L. E., Lyons-Ruth K. (2015), Parent-child role-confusion: A critical review of an emerging concept, [w:] Developmental Review 36, 34–57.

McMahon T. J., Luthar S.S. (2007), Defining characteristics and potentional consequnces of caretaking burden among children living in urban property, [w:] American Journal of Orthopsychiatry, 77, 267–281. Schier K. (2010), Gdy dziecko stresuje się rodzicem – odwrócona troska, czyli zjawisko parentyfikacji w rodzinie, [w:] Tryjarska B.(red.), Bliskość w rodzinie. Więzi w rodzinie a za- burzenia w dorosłości, Scholar, Warszawa.

Schier K. (2014), Dorosłe dzieci. Psychologiczna problematyka odwrócenia ról w rodzinie, Scholar, Warszawa.

Tutak-Goll M. (2016), Dorosłe dzieci, Gazeta Wyborcza 26.05.2016, Wysokie Obcasy nr 22 (881), 2.

Zukow-Goldring P. (2002), Sibling caregiving. Handbook of Parenting, Mahwah, 2nd edition, New York








ISSN 1429-186X (print)
ISSN 2391-7571 (online)

Partnerzy platformy czasopism