Catholic Males with Physical Disabilities on Disability Concepts in the Context of Religious Practices: Secondary Qualitative Data Analysis

Beata Borowska-Beszta

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/PCh.2018.024

Abstrakt


Katolicy – mężczyźni z niepełnosprawnością fizyczną o koncepcjach niepełnosprawności w kontekście praktyk religijnych. Wtórna analiza danych jakościowych

W artykule przedstawiam raport z wtórnej analizy surowych danych jakościowych, dotyczący koncepcji niepełnosprawności w opiniach 16 mężczyzn z niepełnosprawnością fizyczną wrodzoną (rozszczepem kręgosłupa, mózgowym porażeniem dziecięcym) i nabytą na drodze urazów w wypadkach samochodowych. Projekt został zrealizowany jako analiza wtórna danych jakościowych, oparta na indukcji analitycznej, konstrukcie teoretycznym koncepcji stanowiącym punkt wyjścia metodologicznego procedowania badawczego m.in. wg Imendy (2014) a ponadto był badaniem kierowanym danymi m.in. według Wolcotta (1992) i Spradley (2016; 2016). Analizy wtórne zostały ugruntowane w realizowanych przez uczestników praktykach religijnych (modlitwa, pielgrzymka, rekolekcje). Pytanie badawcze główne, jakie zostało postawione w analizie wtórnej, brzmiało: jaką koncepcję własnej niepełnosprawności mają mężczyźni w kontekście praktyk religijnych? Pytania szczegółowe badawcze dotyczyły obecności w treściach teoretycznych modeli niepełnosprawności, lokalizacji pola własnej niepełnosprawności (realnego lub symbolicznego), jej wartości oraz znaczenia dla danego chrześcijanina, uczestnika praktyk. Wtórnie zostały zanalizowane surowe dane pochodzące z raportów z polskich badań etnograficznych, poświęconych pielgrzymce, modlitwie oraz wolontariatowi katolickiemu, prowadzonych pierwotnie w ramach projektów przez trzy badaczki: Paulinę Łyczbińską, Agnieszkę Karpińską i Magdalenę Łazik z udziałem łącznie 28 dorosłych – kobiet i mężczyzn z niepełnosprawnością fizyczną i/lub złożoną, uczestniczących w praktykach religijnych. Praktyki obejmowały modlitwę, pielgrzymki na Jasną Górę, spotkania i rekolekcje grup integracyjnych Caritas. Analiza wtórna została skoncentrowana na danych pochodzących od 16 mężczyzn w wieku od 19–55 lat (15 mężczyzn pełnosprawnych intelektualnie, 1 mężczyzna z lekką niepełnosprawnością intelektualną), mających niepełnosprawność fizyczną wrodzoną (13 mężczyzn) lub nabytą (3 mężczyzn), z czego 12 korzystało z wózków, a 4 z kul. Wyniki badań wskazały rozumienie niepełnosprawności przez 16 mężczyzn w modelach: medycznym (niepełnosprawność jako choroba, kalectwo, inwalidztwo), religijnym (niepełnosprawność jako krzyż, cierpienie, dar, wola Boża), społecznym (niepełnosprawność jako sytuacja, i in.), jego wariancie – modelu praw człowieka (niepełnosprawność jako zależność i niezależność, bariery do pokonania i in.). Ponadto wyniki analiz wskazały lokalizacje niepełnosprawności na tle uczestnictwa w praktykach religijnych, jej wartość, znaczenie oraz charakterystyczną retorykę o niej w kontekście realizowanych praktyk.


Słowa kluczowe


nauki społeczne; edukacja; praktyki religijne; męskość; niepełnosprawność; niepełnosprawność fizyczna; badania jakościowe; wtórna analiza danych

Pełny tekst:

PDF (English)

Bibliografia


Araujo Júnior, Edward, Alex J. Eggink, John van den Dobbelsteen, Wellington P. Martin, Dick Oepkes. “Procedurerelated complications of open vs endoscopic fetal surgery for treatment of spina bifida in an era of intrauterine myelomeningocele repair: systematic review and meta-analysis”. Ultrasound in Obstetrics and Gynecology 2 (2016): 151–60.

Bartoszek, Antoni. „Problematyka seksualności w sakramencie pokuty w świetle nowego odczytania Adhortacji Apostolskiej Reconciliatio et Paenitentia”. Studia Theologica Varsaviensia 2 (2014): 165–189.

Bartoszek, Antoni. „Przeżywanie wiary oraz wartości moralnych we wspólnocie osób niepełnosprawnych umysłowo. W oparciu o doświadczenia Ośrodka dla Niepełnosprawnych Najświętsze Serce Jezusa w Rudzie Śląskiej”. In: Osoby niepełnosprawne w życiu społeczeństwa i Kościoła, eds. Antoni Bartoszek, Dariusz Sitko, 209–222. Tarnów: Biblos, 2003.

Bartoszek, Antoni. Seksualność osób niepełnosprawnych. Studium teologicznomoralne. Katowice: Księgarnia św. Jacka, 2009.

Bielecki, Stanisław. „Niepełnosprawni w Kościele”. Kieleckie Studia Teologiczne 8 (2009): 271–282.

Borkowska, Maria. Uwarunkowania rozwoju ruchowego i jego zaburzenia w mózgowym porażeniu dziecięcym. Warszawa: Polskie Stowarzyszenie Terapeutów NTD-SI, „Zaułek”, 2001.

Borowska-Beszta, Beata, Urszula Bartnikowska, Katarzyna Ćwirynkało. „Analiza wtórna jakościowych danych zastanych: Przegląd założeń teoretycznych i aplikacji metodologicznych”. Jakościowe Badania Pedagogiczne 1 (2017): 5–24.

Borowska-Beszta, Beata. Etnografia stylu życia kultury dorosłych torunian z zaburzeniami rozwoju. Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK, 2013.

Boslaugh, Sarah. Secondary analysis for public health: A practical guide. New York, NY: Cambridge, 2007.

Brejniak, Patrycja E. „Wychowanie religijne osób niesłyszących”. Forum Pedagogiczne 2 (2012): 239–254.

Chmielewski, Marek. „Duchowość a życie duchowe w kontekście niepełnosprawności”. In: II Kongres Osób Niepełnosprawnych Diecezji Legnickiej, ed. Marek Mendyk, 58–67. Legnica: Caritas Diecezji Legnickiej, 2009.

Chrostowski, Waldemar. „Chorzy psychicznie w świetle Biblii”. Collectanea Theologica 1 (2014): 5–29.

Chudy, Wojciech. „Sens filozoficzny kondycji człowieka niepełnosprawnego”. Studia Philosophiae Christianae 2 (1987): 5–24.

Doolan, Daniel, Erika Froelicher. “Using an existing data set to answer new research questions: A methodological review”. Research and Theory for Nursing Practice: An International Journal 3 (2009): 203–215.

Durham, Christine. Doing up buttons. Ringwood Australia: Penguin, 1997.

Flick, Uwe. Projektowanie badania jakościowego. Warszawa: PWN, 2010.

Formowanie się wspólnoty w Fundacji im. Brata Alberta w Radwanowicach, eds. Andrzej Wojciechowski, Beata Borowska-Beszta. Kraków: Tow. Sł. w Polsce, 2001.

Gibbs, Graham. Analizowanie danych jakościowych. Warszawa: PWN, 2010.

Głowiński, Marcin. „Duchowość niepełnosprawnych, czyli życie w duchu błogosławieństw”. Humaniora. Czasopismo Internetowe 3 (2013): 103–112.

Gogacz, Mieczysław, Artur Andrzejuk. Niepełnosprawność (Aspekty Teologiczne). 2009. http://www. katedra. uksw.edu.pl/gogacz/ksiazki/niepelnosprawnosc.pdf [access: 29th Sept 2018].

Imenda, Sitwala. “Is There a Conceptual Difference between Theoretical and Conceptual Frameworks?”. Journal of Social Sciences 2 (2014): 185–195.

Jakubas, Agata. „Zapomniany wymiar doświadczeń? Duchowość i religijność dorosłej osoby z niepełnosprawnością intelektualną w kontekście badawczym”. In: Między ekskluzją a inkluzją w edukacji religijnej, eds. Monika Humeniuk, Iwona Paszenda, 217–233. Wrocław: Wydawnictwo Naukowe UWr, 2017.

Jan Paweł II, „Przesłanie do niepełnosprawnych. Modlitwa Anioł Pański w katedrze w Osnabrück (16th November 1980)”, in: Jan Paweł II, Nauczanie papieskie, vol. III/2, 634. Poznań–Warszawa, 1986.

Jan Paweł II, „Solidarność z cierpiącymi. Do mieszkańców Pueblo movens 5.02.1985, Lima”, L’Osservatore Romano 3 (1985): 26.

Janocha, Witold. „Religijność a poczucie sensu życia u osób niepełnosprawnych”. Kieleckie Studia Teologiczne 2 (2003): 24–31.

Johnston, Melissa. „Secondary Data Analysis: A Method of which the Time Has Come” Qualitative and Quantitative Methods in Libraries (QQML) 3 (2014): 619–626.

Karpińska, Agnieszka. Jaka jest rola modlitwy w codziennym życiu osób z niepełnosprawnością ruchową? Badania etnograficzne. Toruń: WNP, UMK, 2014 (unpublished master thesis).

Kluz, Marek. „Rola rodziny i Kościoła w wychowaniu religijno-moralnym osób niepełnosprawnych intelektualnie”. Studia Socialia Cracoviensia 1 (2015): 143–154.

Kościół i religijność Polaków 1945–1999, eds. Witold Zdaniewicz, Tadeusz Zembrzuski. 2000. https://opoka. org.pl/biblioteka/V/trans/msze/religijnosc.html [access: 10th Sept 2018].

Krzemińska, Dorota. „Szkic do rozważań o życiu religijnym i doświadczaniu wiary przez osoby dorosłe z niepełnosprawnością intelektualną”. Niepełnosprawność” 10 (2013): 112–132.

Kurzydło, Dariusz. „Bierzmowanie Osób Niepełnosprawnych intelektualnie”. Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie 24 (2017): 231–242.

Lausch, Krzysztof. Teoretyczne podstawy katechizacji osób głębiej upośledzonych umysłowo. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe ATK, 1987.

Łazik, Magdalena. Wolontariat katolicki z perspektywy dorosłych osób z niepełnosprawnością – członków Integracyjnej Grupy Caritas Diecezji Włocławskiej. Toruń: WNP, UMK, 2013 (unpublished bachelor thesis).

Lipiec, Dariusz. „Duszpasterstwo niepełnosprawnych w parafii”. Perspectiva. Legnickie Studia Teologiczno-Historyczne 2 (2009): 107–124.

Long-Sutehall, Tracy, Margaret Sque, Julia Addington-Hall. “Secondary analysis of qualitative data: a valuable method for exploring sensitive issues with an elusive population?”. Journal of Research in Nursing 4 (2010): 335–344.

Łyczbińska, Paulina. Codzienność osób niepełnosprawnych podczas XXIII Pieszej Pielgrzymki Włocławskiej na Jasną Górę. Toruń: WNP, UMK, 2012 (unpublished bachelor thesis).

Malina, Artur. „Niepełnosprawni w przekazie biblijnym”. In: Osoby niepełnosprawne w życiu społeczeństwa i Kościoła, eds. Antoni Bartoszek, Dariusz Sitko, 46–62. Tarnów: Biblos, 2003.

Mariański, Janusz. „Praktyki religijne w Polsce – ciągłość i zmiana”. Roczniki Nauk Społecznych 2 (2010): 55–86.

Marzec, Magdalena. „Uczestnictwo Polaków w praktykach religijnych i ich ocena roli Kościoła w życiu publicznym”. Preferencje polityczne: Postawy, Identyfikacje, Zachowania 1 (2009): 227–253.

Mitchell, David, Sharon Snyder. Encyclopedia of Disability. London: Sage, 2006.

Placha, Józef. „Nadzieja a niepełnosprawność”. Kwartalnik Naukowy 2 (2010): 96–102.

Prejzner, Janusz. Wiedza religijna objęta katechezą a umiejętności pokonywania trudności szkolnych u młodzieży niepełnosprawnej ruchowo w wieku dorastania. Studium Empiryczno-Analityczne. 2008. http://www.dbc.wroc.pl/Content/2589/Prejzner.pdf [access: 20th Sept 2018].

Spradley, James. Paricipant Observation. Long Grove, Illinois: Waveland Press, 2016.

Spradley, James. The Ethnographic Interview. Long Grove, Illinois: Waveland Press, 2016.

Spradley, James. The Ethnographic Interview. New York: Holt, Rinehart and Winston, 1979.

Szemplińska, Anna. „Dorosłe osoby z niepełnosprawnością intelektualną w domach wspólnot L’Arche: refleksje na podstawie osobistych doświadczeń”. In: Dorośli z niepełnosprawnością intelektualną w labiryntach codzienności. Analiza badań – krytyka podejść – propozycje rozwiązań, ed. Beata Cytowska, 291–316. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2011.

Wojciechowski, Andrzej. „Piękno jest wyrazem ludzkiej godności”. Pielęgniarstwo i Zdrowie Publiczne 3–4 (2013): 393–397.

Wojciechowski, Andrzej. „Problemy terapii przez twórczość”. Paedagogia Christiana 8 (2001): 71–78.

Wojciechowski, Andrzej. Obecność. Teksty zebrane. Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK, 2001.

Wolcott, Harry. „Posturing in qualitative research”. In: The handbook of qualitative research in education, eds. Margaret LeCompte, Wendy Millroy &, Judith Preissle, 3–44. San Diego, CA: Academic Press 1992.

Wolski, Piotr. Utrata sprawności. Radzenie sobie z niepełnosprawnością nabytą. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, 2010.

Zaręba, Sławomir. „Praktyki religijne jako jeden z głównych wymiarów polskiej religijności”. Uniwersyteckie Czasopismo Socjologiczne 2 (2008): 4–19.








ISSN 1505-6872 (print)
ISSN 2451-1951 (online)

Partnerzy platformy czasopism