Wewnętrzna przestrzeń wolności a sprawa człowieka w ujęciu Józefa Tischnera

Zbyszek Dymarski

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/PCh.2018.004

Abstrakt


Artykuł stanowi próbę przyjrzenia się poglądom Józefa Tischnera na kwestię wolności. Zdaniem autora, na sposób myślenia Tischnera o tym problemie największy wpływ wywarły poglądy trzech wielkich filozofów europejskich, Tomasza z Akwinu, Jean-Paul Sartre’a i George Wilhelma Hegla. W artykule autor krótko omawia te tezy, które najbardziej inspirowały oraz te, z którymi polemizował. Poglądy Tischnera na kwestię wolności nie były kompilacją poglądów wspomnianych myślicieli. Filozof poszedł swoją drogą. Uznał, że wolność jest przede wszystkim związana z człowiekiem i różnymi sposobami jego egzystencji. Inaczej niż Sartre, Tischner był przekonany, że wolny wybór nie polega na nagłym, w niczym nie zakorzenionym, akcie wyboru. Według krakowskiego filozofa, to co najważniejsze w wolności, związane jest z duchową stroną człowieka. Z niej wyrasta wolny wybór. Wewnętrzna przestrzeń wolności ma charakter agatologiczny i zamieszkana jest przez wartości, których autorem jest człowiek. Charakterystyka wewnętrznej przestrzeni wolności została przez Tischnera jedynie częściowo zarysowana. Dlatego w drugiej części artykułu autor podjął próbę rekonstrukcji poglądów Tischnera na temat struktury „agatologicznej przestrzeni wolności”.


Słowa kluczowe


wolność; sprawa człowieka; byt-w-sobie; byt-dla-siebie; bycie-przez-innego; agatologiczna przestrzeń świadomości; przestrzeń świadomości

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Dymarski, Zbyszek. „Debata księdza Józefa Tischnera ze szkołą lubelską”. Logos i Ethos 1 (1998): 235-245.

Kłoczowski, Jan Andrzej, Marek Drwięga, Karol Tarnowski, Jarosław Makowski. „Filozofia z wnętrza metafory”. Kontrapunkt (dodatek do Tygodnika Powszechnego) 10 (2000), (19.11.2000): 12-13.

Gilson, Étienne. Tomizm. Wprowadzenie do filozofii św. Tomasza z Akwinu, tłum. Jan Rybałt. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1960.

Hegel, Georg Wilhelm Friedrich. Fenomenologia ducha, tłum. Adam Landman. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1963.

Hegel, Georg Wilhelm Friedrich. Wykłady z filozofii dziejów, tłum. Janusz Grabowski, Adam Landman. Warszawa: 1958.

Hyppolite, Jean. Genèse et structure de la ‘Phénoménologie de l’Esprit’ de Hegel. Paris: Éditions Montaigne, 1946.

Kojève, Alexander. Łączny komentarz do sześciu pierwszych rozdziałów ‘Fenomenologii ducha’, tłum. Tadeusz Gadacz. Kraków: Wydział Filozofii Papieskiej Akademii Teologicznej, 1982.

Panasiuk, Ryszard. „Ksiądz Tischner czyta Hegla”. W: Pytając o człowieka – myśl filozoficzna Józefa Tischnera, red. Władysław Zuziak, 33-42. Kraków: Znak, Wydział Filozoficzny Papieskiej Akademii Teologicznej, 2002.

Sartre, Jean-Paul. Egzystencjalizm jest humanizmem, tłum. Małgorzata Kowalska, Janusz Krajewski. Warszawa: Altaya  DeAgostini, 2001.

Sartre, Jean-Paul. Byt i nicość, tłum. Jan Kiełbasa i in. Kraków: Zielona Sowa, 2007.

Szary, Stefan. Człowiek – podmiot dramatu. Kęty: Antyk, 2005.

Tischner, Józef. „Czym jest ‘Ja’ transcendentalne?”. W: Szkice filozoficzne Romanowi Ingardenowi w darze, red. Zofia Żarnecka, 349-364. Kraków–Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1964.

Tischner, Józef. „Etyka wartości i nadziei”. W: Józef Tischner, Jan A. Kłoczowski, Wobec wartości, 55-149. Poznań: W drodze, 2001.

Tischner, Józef. „Schyłek chrześcijaństwa tomistycznego”. Znak 1 (1970): 1-26.

Tischner, Józef. „Sprawa osoby – wstępne przybliżenie”. Logos i Ethos 2 (1992): 5-19.

Tischner, Józef. Etyka a historia. Wykłady, red. Dobrosław Kot. Kraków: Znak, 2008.

Tischner, Józef. Filozofia dramatu. Paryż: Éditions du Dialogue, 1990.

Tischner, Józef. Myślenie według wartości. Kraków: Znak, 1982.

Tischner, Józef. Spowiedź rewolucjonisty. Kraków: Znak, 1993.

Tischner, Józef. Spór o istnienie człowieka. Kraków: Znak, 1998.

Tischner, Józef. Świat ludzkiej nadziei. Kraków: Znak, 1975.

Tischner, Józef. Świat ludzkiej nadziei. Kraków: Znak, 1994.

Wesołowska, Agnieszka. Fenomenologia jako możliwość filozofii dramatu Józefa Tischnera. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2012.

Workowski, Adam. Ontologiczne podstawy posiadania. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2009.








ISSN 1505-6872 (print)
ISSN 2451-1951 (online)

Partnerzy platformy czasopism