Samoocena pracowników w instytucjach edukacyjnych i pomocowych a ich działalność zawodowa

Piotr Krakowiak, Barbara Łukaszewska

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/PCh.2015.015

Abstrakt


Samoocena pełni istotną rolę w każdej działalności związanej z interakcją międzyludzką. Szczególnie ważna staje się umiejętność samooceny w całej rodzinie zawodów pomocowych (helping professions), do których można zaliczyć zarówno działania edukacyjne i pedagogiczne, jak i wszelkie działania pomocowe. Samoocena osoby edukującej lub pomagającej jest istotnym punktem wyjścia do budowania relacji dydaktycznej lub pomocowej. Kluczowe dla samooceny jest poznanie i zaakceptowanie własnej osobowości, czyli struktury „Ja”, badanych zarówno przez psychologię i nauki pedagogiczne, jak również przez inne nauki szczegółowe. Wątpliwości związane z jednoznaczną definicją struktury Ja trwają od bardzo długiego czasu. Badacze, w zależności od nurtu psychologicznego, tworzą różne charakterystyki Ja. Dociekania teoretyczne dotyczącą zarówno procesu tworzenia się struktury Ja, jak i szczegółowych funkcji, które owa struktura pełni. W niniejszym artykule autorzy podejmują próbę odpowiedzi na kluczowe zagadnienia teoretyczne związane z pojęciem samooceny, traktując ją jako ewaluatywny komponent struktury „Ja”. Tekst stanowi swoisty przegląd teorii i badań naukowych poczynionych na gruncie polskim i zagranicznym. Zebrane materiały dotyczą takich wskaźników, jak choćby: zagadnienia teoretyczne związane z pojęciem „Ja” oraz samooceną – jej poziomem, jasnością i stałością, szczególnie w kontekście budowania relacji pomocowej. Te wszystkie elementy wpływają na jednostkę, determinując jej funkcjonowanie na płaszczyźnie intra- i interpersonalnej.


Słowa kluczowe


Ja; samoocena; wskaźniki samooceny; edukacja; działalność zawodowa

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Bargh, John A., Wendy J. Lombardi, Thory Higgins. „Automaticity of chronically accessible constructs in person x situation effect on person perception: It’s just a matter of time”. Journal of Personality and Social Psychology 4 (1988): 599-605. http://dx.doi.org/10.1037/0022-3514.55.4.599

Baumeister, Roy F. „Ego Depletion and the Self's Executive Function”. W: Psychological perspectives on Self and Identity, red. Abraham Tesser, Richard B. Felson, Jerry M. Suls, 9-33. Washington: APA, 2004.

Baumeister, Roy F. i in. „Does high self-esteem cause better performance, interpersonal success, happiness, or healthier lifestyles?”, American Psychological Society 1 (2003): 1-44. http://people.uncw.edu/kozloffm/selfesteembaumeister.pdf

Baumeister, Roy F., Kathleen D. Vohs, Dianne M. Tice. „The Strength Model of Self-Control”. Current Directions in Psychological Science 6 (2007): 351-355. http://www-personal.umich.edu/~prestos/Consumption/pdfs/BaumeisterVohsTice2007.pdf

Baumgardner, Ann H. „To know oneself is to like oneself: Self-certainty and self-affect”. Journal of Personality and Social Psychology 6 (1990): 1062-1072.

Benabou, Ronald, Jean Tirole. „Self–Confidence and Personal Motivation”. The Quarterly Journal of Economics 3 (2002): 871-915.

Bonanno, George A. i in. ,,Self-Enhancement as a Buffer Against Extreme Adversity: Civil War in Bosnia and Traumatic Loss in the United States”, Personality and Social Psychology 88 (2002): 894-898. doi: 10.1177/0146167202282005

Campbell, John D. „Self-esteem and clarity of the self-concept”. Journal of Personality and Social Psychology 3 (1999): 538-549.

Crocker, Jennifer, Lora E. Park. „Seeking self-esteem: Construction, maintenance, and protection of self-worth”. Psychological Review 3 (2001): 593-623. http://dx.doi.org/10.1037/0033-295X.108.3.593

De Longis, Anita, Susan Folkman, Richard S. Lazarus. „The impact of daily stress on health and mood: Psychological and social resources as mediators”. Journal of Personality and Social Psychology 3 (1988):486-495. http://dx.doi.org/10.1037/0022-3514.54.3.486

Fecenec, Diana. Wielowymiarowy Kwestionariusz Samooceny MSEI. Polska adaptacja. Podręcznik. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych, 2008.

Fila-Jankowska, Aleksandra. Samoocena autentyczna. Co ukrywamy sami przed sobą. Warszawa: Wydawnictwo SWPS Academica, 2009.

Gałdowa, Anna. „Psychologia analityczna C. G. Junga”. W: Klasyczne i współczesne koncepcje osobowości, red. Anna Gałdowa, 57-86. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 1999.

Greenberg, Jeff, Sheldon Solomon, Thomas Pyszczynski. „Why do people need self-esteem? Converging evidence that self-esteem serves an anxiety-buffering function”. Journal of Personality and Social Psychology 6 (1992): 913-922.

Greenwald, Anthony G., A.R. Pratkanis. „«Ja» jako centralny schemat postaw”. Nowiny Psychologiczne 2 (1988): 20-70.

Greenwald, Anthony G., Shelly D. Fanham. „Using the implicit association test to measure self-esteem and self-concept”. Journal of Personality and Social Psychology 6 (2000): 1022-1038, doi: 10.1037//0022-3514.79.6.1022I

Hall, Calvin S., Gardner Lindzey, John B. Campbell. Teorie osobowości. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2004.

Kernis, Michael H. „Measuring self-esteem in context: The importance of stability of self-esteem in psychological functioning”, Journal of Personality 73 (2005): 1569-1605. doi: 10.1111/j.1467-6494.2005.00359.x

Kernis, Michael H. „Toward a conceptualization of optima self-esteem”. Psychological Inquiry 1 (2003): 1-26. http://academic.udayton.edu/jackbauer/Readings%20595/Kernis%2003%20opt%20s-esteem%20authenticity.pdf, 3.03. 2012

Kernis, Michael H. i in. „There’s more to self-esteem that weather is it high or low: The importance of stability of self-esteem”. Journal of Personality and Social Psychology 6 (1993): 1190-204.

Kuiper, Nicholas A. „Convergent Evidence for the Self as a Prototype: The ‘Inverted-U RT Effect’ for Self and Other Judgments”. Personality and Social Psychology Bulletin 3 (1981): 438-443. doi: 10.1177/014616728173012

Leary, Mark R. „Sociometer theory and the pursuit of relational value: Getting to the root of self-esteem”. European Review of Social Psychology 16 (2005): 75-111.

Marsh, Herbert W. „Relations between global and specific domains of self: The importance of individual importance, certainty, and ideas”. Journal of Personality and Social Psychology 5 (1993): 975-992.

McFarlin, Dean B., Jim Bloscovich. „Effects of self-esteem and performance feedback on future affective preferences and cognitive expectations”. Journal of Personality and Social Psychology 3 (1981): 521-531. http://dx.doi.org/10.1037/0022-3514.40.3.521

Neiss, Michelle , Constantine Sedikides, Jim Stevenson. „Self-esteem: A behavioral genetic perspective”. European Journal of Personality 16 (2002): 351-367. http://www.southampton.ac.uk/~crsi/Neiss.Sedikides.Stevenson.2002.EJP.pdf

Neiss, Michelle, Constantine Sedikides, Jim Stevenson. „Genetic influences on level and stability of self-esteem”. Self and Identity 5 (2006): 247-266. http://persweb.wabash.edu/facstaff/hortonr/articles%20for%20class/sedikides%20genes%20and%20self%20esteem.pdf

Nolen-Hoeksema, Susan, Blair E. Wisco, Sonja Lyubomirsky. „Rethinking rumination”. Perspectives on Psychological Science 3 (2008): 400-442.

Niebrzydowski, Leon. O poznawaniu i ocenie samego siebie: na przykładzie młodzieży dorastającej. Warszawa: Nasza Księgarnia, 1967.

Pyszczyński, Thomas i in.. „Why do people need self-esteem? A theoretical and empirical review”. Psychological Bulletin, 3(2004): 435-468. DOI: 10.1037/0033-2909.130.3.435

Reykowski, Janusz. „Obraz własnej osoby jako mechanizm regulujący postępowanie”. Kwartalnik Pedagogiczny 3 (1970): 45-58.

Robins, Richard W., Kali H. Trzesniewski, Jessica L. Tracy. „Global self-esteem cross life span”. Psychology and Aging 3 (2002): 423-434. doi: 10.1037/0882-7974.17.3.423

Robins, Richard W., Kali H. Trzesniewski. „Self-esteem developmental cross the lifespan”. Current Directions in Psychological Science 3 (2005): 158-162. http://www.psy.miami.edu/faculty/dmessinger/c_c/rsrcs/rdgs/emot/robins_trz.selfesteemdevel_curidr2005.pdf

Roese, Neal J., James M. Olson. „Self-esteem and counterfactual thinking”. Journal of Personality and Social Psychology 65 (1993): 199-206.

Schmitt, David P., Juri Alik. „Simultaneous Administration of Rosenberg Self-Esteem Scale in 53 Nations: Exploring the Universal and Culture - Specific Features of Global Self-Esteem”. Journal of Personality and Social Psychology 4 (2005): 623-642.

Silvia, Paul J. „Self-awareness and emotional intensity”. Cognition and Emotion 16 (2002): 195-216. http://libres.uncg.edu/ir/uncg/f/P_Silvia_Self_2002.pdf

Story, Ann L. „Self-esteem and self-certainty: A mediational analysis”. European Journal of Personality 18 (2004): 115-125. http://dx.doi.org/10.1002/per.502

Strelau, Jan, Dariusz Doliński. Psychologia. Podręcznik Akademicki, t. 2. Gdańsk. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2008.

Tangney, June P., Roy F. Baumeister, Angie L. Borne. „High Self-Control Predicts Good Adjustment, Less Pathology, Better Grades, and Interpersonal Success”. Journal of Personality 2 (2004): 271-324. http://lazypants.org/dl/files/public/TangneyBaumeisterBoone2004.pdf

Wojciszke, Bogdan. „Pogranicze Psychologii osobowości i społecznej: samoocena jako cecha i motyw”. W: Osobowość a procesy psychiczne i zachowanie, red. Bogdan Wojciszke, Mieczysław Plopa, Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls, 2003, s. 15-47.

Wojciszke, Bogdan. Człowiek wśród ludzi, Zarys psychologii społecznej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe „Scholar”, 2002.

Zhang, Liwei. „Prediction of Chinese life satisfaction: Contribution of collective self- esteem”. International Journal of Psychology 3 (2005): 189-200.


##plugins.generic.alm.title##

##plugins.generic.alm.loading##

Metrics powered by PLOS ALM






ISSN 1505-6872 (print)
ISSN 2451-1951 (online)

Partnerzy platformy czasopism