Kształcenie integracyjne dzieci z niepełnosprawnością intelektualną – krytyczny bilans pierwszych strukturalnych zmian w systemie edukacji

Sławomira Sadowska

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/PBE.2016.076

Abstrakt


Prowadzone analizy odnoszą się z jednej strony do pola idei wspólnego kształcenia oraz rozwiązań systemowych, z drugiej – do konkretnych praktyk szkolnych, jawnych i ukrytych wzorów myślenia i działania nauczycieli oraz osób zaangażowanych we wprowadzanie zmian. Refleksja pedagogiczna umocowana jest w polu wartości. Na tle analiz dotyczących reform systemu kształcenia nakreślone zostały jawne i ukryte mechanizmy, które odgrywają rolę w urzeczywistnianiu sprawiedliwości i równości w świecie szkoły. W odwołaniu do doświadczeń uczniów z niepełnosprawnością intelektualną wskazane zostały liczne bariery (środowiskowe, dotyczące strategii nauczania i uczenia się, postaw, zachowań oraz organizacji i zarządzania), które uniemożliwiają pełne uczestnictwo dzieci z niepełnosprawnością intelektualną w procesie edukacyjnym. Na tym tle nakreślone zostały kluczowe zadania edukacji dla potrzeb zmiany społecznej, które sprowadzić można do budowania wrażliwości dyskursywnej i uczenia refleksji hermeneutycznej.


Słowa kluczowe


praktyki szkolne; kształcenie integracyjne; niepełnosprawność intelektualna; kultura szkoły; wartości

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Błuszkowska K. (2012), Doświadczenia edukacyjne pełnosprawnych absolwentów klas integracyjnych – niepublikowana praca magisterska napisana pod kierunkiem dr hab. Sławomiry Sadowskiej, Gdańsk.

Buksiński T., Podstawy aksjologiczne sfery publicznej, „Filo – Sofija”, nr 1.

Chrzanowska I. (2002), Uczeń z upośledzeniem umysłowym w szkole ogólnodostępnej, w: W. Dykcik, C. Kosakowski, J. Kuczyńska-Kwapisz (red.), Pedagogika specjalna szansą na realizacje potrzeb osób z odchyleniami od normy, Wyd. Naukowe PTP, Olsztyn–Poznań–Warszawa.

Chrzanowska I. (2013), Strategia kształcenia osób niepełnosprawnych. Diagnoza pozoru, w: Z. Gajdzica (red.), Człowiek z niepełnosprawnością w rezerwacie przestrzeni publicznej, OW „Impuls”, Kraków.

Dudzikowa M., Czerepaniak-Walczak M. (2010), Codzienność w szkole, szkoła w codzienności, w: M. Dudzikowa, M. Czerepaniak-Walczak (red.), Wychowanie. Pojęcia – Procesy – Konteksty, t. 5, Gdańsk.

Eckert U. (1999), Powiązania pedagogiki specjalnej z pedagogiką ogólną jako element jakości edukacji, w: J. Pańczyk, W. Dykcik (red.), Pedagogika specjalna wobec zagrożeń i wyzwań XXI wieku. Materiały z obrad XVI sekcji III Zjazdu Pedagogicznego w Poznaniu (21–23 wrzesień 1998), Wyd. UAM, Poznań.

Gabryś K. (2005), Kategorie personalistyczne w myśleniu o osobach niepełnosprawnych intelektualnie, w: Klinik A., Rottermund J., Gajdzica Z. (red.), Edukacja – socjalizacja – autonomia w życiu osoby niepełnosprawnej, OW „Impuls”, Kraków.

Gołubiew-Konieczna M. (2002), Program wychowawczy szkoły narzędziem wspierania integracji w placówce oświatowej, w: W. Dykcik, C. Kosakowski, J. Kuczyńska-Kwapisz (red.), Pedagogika specjalna szansą na realizację potrzeb osób z odchyleniami od normy, Olsztyn–Poznań–Warszawa.

Grzelak P., Kubicki P., Orłowska M. (2014), Realizacja badania ścieżek edukacyjnych niepełnosprawnych dzieci, uczniów i absolwentów – raport końcowy, Wyd. Instytut Badań Edukacyjnych, Warszawa.

Grzyb B. (2013), Uwarunkowania związane z przenoszeniem uczniów niepełnosprawnych ze szkół integracyjnych do specjalnych, OW „Impuls”, Kraków.

Klus-Stańska D. (2010), Dzień jak co dzień. O barierach zmiany kultury szkoły, w: M. Dudzikowa, M. Czerepaniak-Walczak (red.), Wychowanie. Pojęcia – Procesy – Konteksty, t. 5, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk.

Kłakówna Z.A. (2014), Jakoś i jakość. Subiektywna kronika wypadków przy reformowaniu szkoły (1989–2013), UNIVERSITAS, Kraków.

Kopaczyńska I. (2013), Podstawa programowa dla klas I–III szkoły podstawowej jako punkt wyjścia działań pozornych, w: M. Dudzikowa, K. Knasiecka-Falbierska (red.), Sprawcy i/lub ofiary działań pozornych w edukacji szkolnej, Kraków.

Kowalik S. (2001), Pomiędzy dyskryminacją a integracją osób niepełnosprawnych, w: B. Kaja (red.), Wspomaganie rozwoju. Psychostymulacja – psychokorekcja, Wyd. Uczelniane Akademii Bydgoskiej, Bydgoszcz.

Krause A. (2004), Człowiek niepełnosprawny wobec przeobrażeń społecznych, Wyd. „Impuls”, Kraków.

Kwaśnica R. (2014), Dyskurs edukacyjny po inwazji rozumu instrumentalnego. O potrzebie refleksyjności, Wyd. DSW, Wrocław.

Magrian K. (2012), Nauczycielskie koncepcje edukacji o niepełnosprawności w szkole ogólnodostępnej z oddziałami integracyjnymi – niepublikowana praca magisterska napisana pod kierunkiem dr hab. Sławomiry Sadowskiej, Gdańsk.

Materny K. (2012), Biografia miejsca – obraz szkoły specjalnej w narracjach uczniów, w: Krause A., Belzyt J., Sadowska S. (red.), Dyskursy Pedagogiki Specjalnej, nr 10. Szkoła dla osób z niepełnosprawnością. Wzory – Codzienność – Wyzwania, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

McLaren P. (1994), Pedagogika Freirego wobec postmodernizmu i kondycji Akademii, w: J. Brzeziński, L. Witkowski (red.), Edukacja wobec zmiany społecznej, Wyd. Edytor, Poznań–Toruń.

Melosik Z. (2003), Edukacja, młodzież i kultura współczesna. Kilka uwag o teorii i praktyce pedagogicznej, „Chowanna” tom 1.

Męczkowska A. (2002), Od świadomości nauczyciela do konstrukcji świata społecznego. Nauczycielskie koncepcje wymagań dydaktycznych a problem rekonstrukcyjnej kompetencji ucznia, OW „Impuls”, Kraków.

Mittler P. (2000), Czyje potrzeby? Czyje interesy?, w: G. Fairbairn, S. Fairbairn (red.), Integracja dzieci o specjalnych potrzebach. Wybrane zagadnienia etyczne, Wyd. Centrum Metodyczne Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej MEN, Warszawa.

Papuda-Dolińska B. (2012), Realizacja koncepcji inkluzji edukacyjnej w szkołach Planu Jenajskiego – doświadczenia holenderskie, w: N. Starik, A. Zduniak (red.), Podmiotowość w edukacji wobec odmienności kulturowych oraz społecznych zróżnicowań, Poznań, s. 427–439.

Puchalski Z. (2014), Kształcić odważnych obywateli, w: A. Rękawek, J. Kostynowicz (red.), 25 LAT warszawskiej edukacji w wolnej Polsce. Skąd przychodzimy, gdzie jesteśmy, dokąd idziemy? Rozmowy. Inspiracje, Warszawskie Centrum Innowacji Edukacyjno-Społecznych i Szkoleń 30 maja 2014; http://edukacja.warszawa.pl/sites/edukacja/files/informacje-dla-nauczycieli-i-dyrektorow/6034/attachments/25_lat_warszawskiej_edukacji_4_06_2014.pdf, dostęp: 18.02.2016.

Rawls J. (1994), Teoria sprawiedliwości, przekład: Maciej Panufnik, Jarosław Pasek, Adam Romaniuk, PWN, Warszawa.

Sadownik A. (2011), Na rozstajnych drogach. Studium etnopedagogiczne kontrastowych karier szkolnych młodzieży, Wyd. Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej, Wrocław.

Sadowska S. (2005), Ku edukacji zorientowanej na zmianę społecznego obrazu osób niepełnosprawnych, Wyd. Edukacyjne „AKAPIT”, Toruń.

Sadowska S. (2006a), Drogi (i bezdroża) nauczania matematyki uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim, w: S. Sadowska (red.), Nauczanie uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim. Wybrane problemy teorii i praktyki, Wyd. Edukacyjne „Akapit”, Toruń, s. 165–188.

Sadowska S. (2006b), Jakość życia uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim, OW „Impuls”, Kraków.

Sadowska S. (2013), Egzamin gimnazjalny 2012 dla uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi – o jawnych i ukrytych sposobach myślenia osób zaangażowanych we wdrażanie zmian, „Szkoła Specjalna”, s. 325–343.

Sadowska S. (2015), Praktyka tworzenia edukacyjnej wspólnoty – o edukacyjnej codzienności w kontekście jawnych i ukrytych wzorów kultury szkolnej, „Studia Edukacyjne”, nr 34, s. 71–88.

Sadowska S., Janiszewska-Nieścioruk Z. (2015a), O dobrodziejstwie starej, dobrej szkoły specjalnej w perspektywie realizacji obowiązku szkolnego przez uczniów niepełnosprawnych – napięcia między ideą integracji a rzeczywistością, „Przegląd Badań Edukacyjnych”, nr 21, vol. 2, s. 137–152.

Sadowska S., Janiszewska-Nieścioruk Z. (2015b), Sukcesy w dziedzinie zewnętrznego sprawdzania efektów kształcenia uczniów z niepełnosprawnościami? Refleksje w odniesieniu do sprawdzianu po szkole podstawowej, „Niepełnosprawność. Dyskursy pedagogiki specjalnej”, nr 20, s. 86–110.

Sandel M. J. (2013), Sprawiedliwość. Jak postępować słusznie?, przekład: O. Siara, Wyd. Kurhaus, Warszawa.

Stańczyk P. (2012), Praca, w: M. Cackowska, L. Kopciewicz, M. Patalon, P. Stańczyk, K. Starego, T. Szkudlarek (red.), Dyskursywna konstrukcja podmiotu. Przyczynek do rekonstrukcji pedagogiki kultury, Wyd. UG, Gdańsk.

Szczecińska D. (2010), Kultura organizacyjna efektywnej szkoły, w: I. Nowosad, I. Mortag, J. Ondráková (red.), Jakość życia i jakość szkoły. Wprowadzenie w zagadnienia jakości i efektywności pracy szkoły, Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego, Zielona Góra.

Szumski G. (2004), Od kształcenia integracyjnego do edukacji inkluzyjnej – przemiany idei i praktyki – przemiany idei i praktyki, w: C. Kosakowski, A. Krause (red.), Dyskursy pedagogiki specjalnej. Rehabilitacja, opieka i edukacja specjalna w perspektywie zmiany, Wyd. UWM, Olsztyn.

Szumski G. (2010), Wokół edukacji włączającej. Efekty kształcenia uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim w klasach specjalnych, integracyjnych i ogólnodostępnych, Wyd. APS, Warszawa.

Śliwerski B. (1998), Lęk wobec nauczycielskiej wolności, w: W. Prokopiuk (red.), Rozwój nauczyciela w okresie transformacji, Wyd. Uniwersyteckie „TRANS HUMANA”, Białystok.

Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. 1991 Nr 95, poz. 425).








ISSN 1895-4308 (print)
ISSN 2392-1544 (online)

Partnerzy platformy czasopism