Marqueurs métadiscursifs du sens métaphorique

Katarzyna Wołowska

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/LinCop.2011.006

Abstrakt


Metadyskursywne znaczniki sensu metaforycznego

W artykule podjęto problem dość typowego w użyciu języka zjawiska, polegającego na zasygnalizowaniu odbiorcy – za pomocą odpowiednich znaczników metadyskursywnych – faktu wystąpienia metafory. Mechanizm semantyczny metafory został bardzo dokładnie opisany w literaturze naukowej; w najbardziej tradycyjnym ujęciu metaforę definiuje się jako rodzaj tropu, czyli figury, której interpretacja wymaga zastąpienia sensu dosłownego sensem przenośnym w oparciu o kryterium podobieństwa. Jednak ponieważ w procesie interpretacji sens przenośny może zostać pominięty, nieodczytany przez odbiorcę lub z jakichś powodów wymagane jest jego wyraźne podkreślenie (np. w dyskursie dydaktycznym), podmiot wypowiadający może zaznaczyć fakt zaistnienia metafory (na poziomie dyskursu) dzięki użyciu znacznika typu metaforycznie (mówiąc, rzecz ujmując), w sposób metaforyczny, X jest metaforą (na poziomie metadyskursu). Niniejszy szkic zawiera propozycję teoretycznego modelu opisywanego zjawiska oraz systematyzację najpowszechniejszych rodzajów znaczników sensu metaforycznego.


Słowa kluczowe


mechanizm semantyczny metafory; metafora; semantyka; interpretacja

Pełny tekst:

PDF (Français)

Bibliografia


BOGUSLAWSKI A., 1971, O metaforze, Pamiętnik Literacki LXII, z. 4, s. 113–126.

CHARAUDEAU P., MAINGUENEAU D. (dir.), 2002, Dictionnaire d’analyse du discours, Paris: Seuil.

DOBRZYNSKA T., 1994, Mówiąc przenośnie. Studia o metaforze, Warszawa: IBL PAN.

DOUAY-SOUBLIN F., 1994, Les figures de rhétorique: actualité, reconstruction, remploi, Langue française, 101, s. 13–25.

DUCROT O., 1984, Structuralisme, énonciation et sémantique, w: O. Ducrot, Le Dire et le Dit, Paris: Minuit, s. 67–94.

DUCROT O., SCHAEFFER J.-M., 1995, Nouveau dictionnaire encyclopédique des sciences du langage, Paris: Seuil.

DUMARSAIS C., 1757, rééd. 1988, Des tropes ou des différents sens, Paris: Flammarion.

GAULMYN M.-M., 1987, Reformulation et planification métadiscursive, w: J. Cosnier, C. Kerbrat-Orecchioni (éds.), Décrire la conversation, Lyon: PUL, s. 167–199.

GR: Grand Robert électronique [CD-Rom], Paris: Le Robert.

GROUPE µ, 1970, Rhétorique générale, Paris: Seuil.

HAIDU P., 1978, Au début du roman, l’ironie, Poétique 36, s. 443–466.

KERBRAT-ORECCHIONI C., 1978, Ironie comme trope, Poétique 36, s. 108–127.

KERBRAT-ORECCHIONI C., 1986, L’Implicite, Paris: Armand Colin.

LAKOFF G., JOHNSON M., 1985, Les Métaphores dans la vie quotidienne, Paris: Minuit.

LE GUERN M., 1973, La sémantique de la métaphore et de la métonymie, Paris: Larousse.

MORIER H., 1961, Dictionnaire de poétique et de rhétorique, Paris: P.U.F.

OKOPIEN-SLAWINSKA A., 1983, Metafora bez granic, w: M. Głowiński, A. Okopień-

-Sławińska (red.), Studia o metaforze II, Wrocław: Ossolineum, s. 23–44.

OKOPIEN-SLAWINSKA A., 1998, Semantyka wypowiedzi poetyckiej, Kraków: Universitas.

POTTIER B., 1992, Sémantique générale, Paris, P.U.F.

RASTIER F., 1994, Tropes et sémantique linguistique, Langue française, 101, s. 80–101.

REY-DEBOVE J., 1978, Le Métalangage, Paris: Le Robert.

SPERBER D., WILSON D., 1978, Les ironies comme mentions, Poétique, 36, s. 399–412.

SPERBER D., WILSON D., 1989, La Pertinence. Communication et cognition, Paris: Minuit.

SZUMSKA D., 2000, Na tropach tropu: rozważania o metaforze poetyckiej, Język a kultura, Acta Universitatis Wratislaviensis, t. 13, nr 2218, Wrocław, s. 161–168.

TOKARSKI R., 1983, Uwagi o semantycznych mechanizmach zmian metaforycznych, w: M. Głowiński, A. Okopień-Sławińska (red.), Studia o metaforze II, Wrocław: Ossolineum, s. 45–62.

TOKARSKI R., 1988, Metafora–zagadka: możliwości interpretacji, w: T. Dobrzyńska (red.), Studia o tropach, Wrocław–Warszawa–Kraków, s. 45–54.


##plugins.generic.alm.title##

##plugins.generic.alm.loading##

Metrics powered by PLOS ALM






ISSN 2080-1068 (print)
ISSN 2391-7768 (online)

Partnerzy platformy czasopism