Włamania i kradzieże jako regulator relacji społecznych

Amanda Krzyworzeka

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/lud102.2018.09

Abstrakt


Włamania do działkowych domków, których apogeum miało miejsce w latach 80 i 90 XX wieku, są ważnym zjawiskiem w relacjach łączących lokalnych mieszkańców miejscowości letniskowych z właścicielami tzw. drugich domów. W niniejszym artykule dokonuję próby interpretacji tego zjawiska z punktu widzenia antropologii ekonomicznej, pokazując jakie znaczenia przypisują owym włamaniom obie strony, jakie mogły być motywacje złodziei, jakie znaczenie miał kulturowy i społeczny kontekst tych zdarzeń. Proponuję interpretację, w której włamania i kradzieże stają się działaniami pozwalającymi na przebudowanie nierównych relacji społecznych, odbierając silniejszej grupie poczucie sprawczości i niezależności. Kradzieże zniknęły wraz ze zmianami społecznymi, które sprawiły, że działkowicze nie są już postrzegani jako elita, lepiej sytuowana, lepiej wykształcona i dysponująca bogatszym kapitałem społecznym.


Słowa kluczowe


antropologia ekonomiczna; antropologia wsi; kradzież; włamanie; drugie domy

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Benedyktowicz, Z. (2000). Portrety obcego. Od stereotypu do symbolu. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Bourdieu, P. (2007). Szkic teorii praktyki poprzedzony trzema studiami na temat etnologii Kabylów (przeł. W. Kroker). Kęty: Wydawnictwo Marek Derewiecki.

Brocki, M. (2016). Doświadczenie „wielkiej zmiany” z perspektywy lokalnej – przykład Wisłoka Wielkiego. Prace etnograficzne, 44 (4), 399-412.

Bystroń, J. St. (1995). Megalomania Narodowa. Warszawa: Książka i Wiedza.

Cała, A. (1992). Wizerunek Żyda w polskiej kulturze ludowej. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Carrier, J. G. (red.) (2012). Handbook of Economic Anthropology. Cheltenham, UK‒Northhampton, MA: Edward Elgar.

Chen, M. A. (2012). The Informal Economy in Comparative Perspective. W: J. G. Carrier (red.) Handbook of Economic Anthropology (485-499). Cheltenham, UK‒Northhampton, MA: Edward Elgar.

Cohen, A.P. (2003). Wspólnoty znaczeń. W: E. Nowicka, M. Kempny (red.), Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej (192-217). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Eco, U. (1996). Semiologia życia codziennego (przeł. P. Salwa, J. Ugniewska). Warszawa: Czytelnik.

Golinowska, S., Tarkowska, E., Topińska, I. (red.) (2005). Ubóstwo i wykluczenie społeczne. Badania, metody, wyniki. Warszawa: Instytut Pracy i Spraw Socjalnych.

Goszczyński W., Knieć W., Czachowski H. (2015). Lokalne horyzonty zdarzeń. lokalność i kapitał społeczny w kulturze (nie)ufności na przykładzie wsi kujawsko-pomorskiej. Toruń: Muzeum Etnograficzne w Toruniu.

Heffner, K., Czarnecki, A. (red.) (2011). Drugie domy w rozwoju obszarów wiejskich. Warszawa: Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk.

Humphrey, C. (1993). Avgai Khad: Theft and Social Trust in Post-Communist Mongolia. Anthropology Today, 9 (6), 13-16.

Jaworska, G., Pieniążek, W. (1995). Konteksty ekonomicznego myślenia. Wolny rynek na wsi z punktu widzenia antropologa. Warszawa: Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej.

Krzyworzeka, A. (2017). "Przyjaźnie przysługowe" jako skuteczny model koegzystencji na pograniczu wiejsko-miejskim. Etnografia Polska, 61 (1-2), 65-82.

Mars, G. (1982). Cheats at Work - An Anthropology of Workplace Crime. London: Allen and Unwin.

Mika, M. (1997). Drugie domy w Beskidzie Śląskim. Turyzm, 7(1), 25–42.

Mroczkowska, J. (2010). Kirgiskie małżeństwa przez porwanie. Doświadczenie czasu, kolektywności i przemocy. Lud, 94, 263-284.

Narotzky, S., Moreno, P. (2002). Reciprocity’s dark side. Negative reciprocity, morality and social reproduction. Anthropological Theory, 2 (3), 281-305.

Sahlins, M. (1972). Stone age economics. Chicago: Aldine-Atherton.

Smith, E. M. (1989). The informal economy. W: Stuart Plattner (red.) Economic Anthropology (292-317). Stanford: Stanford University Press.

Szczurek, M., Zych, M. (red.) (2012). Dzieło-działka. Kraków: Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli.

Sztompka, P. (2000). Trauma wielkiej zmiany. Koszty transformacji społecznej. Warszawa: Instytut Studiów Politycznych PAN.

Wilk, R. R., Cliggett, L. (2011). Ekonomie i kultury. Podstawy antropologii ekonomicznej (przeł. J. Gilewicz). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.


Partnerzy platformy czasopism