SHERLOCK HOLMES, A MANGLE AND A MEANINGLESS RITUAL: THE DEMONIC (OF) REPETITIONS IN POPULAR CULTURE

Dariusz Brzostek

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/LL.4-5.2017.004

Abstract


The article focuses on the mechanism of repeating a formula in texts of popular culture and its relations to evoking the experience of the uncanny (uncheimlich) in the process of reception of popular narratives, both those alluding to the aesthetics of horror and those following other conventions (crime fiction, comedies, etc.). The essence of this experience is the audience’s discovery of (un-)expected repetitions of the same in something seemingly different, that is, an identical formula in a new, yet unknown, text. The methodological context for this analysis consists of J.G. Cawelti’s concept of formula, Freud’s theory of “the uncanny”, Harold Bloom’s concept of the anxiety of influence, and Frits Staal’s notion of “the meaningless ritual”. The texts analyzed herein are short stories by Stephen King, Arthur Conan Doyle, and Clive Barker as well as TV series Friends and Big Bang Theory.  


Keywords


the demonic, popular culture, repetition, ritual, horror, the uncanny

Full Text:

PDF (Polish)

References


BARKER, C. (1992). Powrót z piekła (przeł. P. Kwiatkowski). Poznań: Rebis.

BLOOM, H. (2002). Lęk przed wpływem. Teoria poezji (przeł. A. Bielik-Robson, M. Szuster). Kraków: Universitas.

BOURDIEU, P. (2007). Szkic teorii praktyki poprzedzony trzema studiami na temat etnologii Kabylów (przeł. W. Kroker). Kęty: Wydawnictwo Marek Derewiecki.

BRZOSTEK, D. (2001). Przełamywanie schematu. Parodia jako zabieg dekonwencjonalizujący w literaturze popularnej, na przykładzie science fiction. „Acta Universitatis Nicolai Copernici”, Filologia Polska LVI.

BRZOSTEK, D. (2005). Między Baker Street 221/B a Berggasse 19, czyli o detektywach i psychoanalitykach. W: M. Cyzman i K. Szostakowska (red.), Z filozoficznych inspiracji literatury. Toruń: Interdyscyplinarne Koło Naukowe Doktorantów Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

BRZOSTEK, D. (2009). Literatura i nierozum. Antropologia fantastyki grozy, Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK.

BRZOSTEK, D. (2013). Analiza tekstu, interpretacja zbrodni. O wartościach poznawczych fikcji detektywistycznej. W: T. Dalasiński i T. Markiewka (red.), Kryminał – gatunek poważ(a)ny? Poznań: „ProLog” Interdyscyplinarne Czasopismo Humanistyczne.

CARROL, N. (2004). Filozofia horroru albo paradoksy uczuć, przeł. M. Przylipiak, Gdańsk: Słowo/Obraz Terytoria.

CAWELTI, J. G. (1973). Koncepcja schematu w badaniach literatury popularnej (przeł. M. Dzieduszycka). „Literatura Ludowa”, nr 6, s. 44-52.

DOYLE, A. C. (2007), Rytuał Musgrave’ów. W: tenże, Zagadki Sherlocka Holmesa (przeł. T. Evert). Warszawa: Oficyna Wydawnicza Rytm.

ECO, U. (1996). Struktury narracyjne u Fleminga. W: tenże, Superman w literaturze masowej. Powieść popularna – między retoryką a ideologią (przeł. J. Ugniewska). Warszawa: PIW.

FREUD, S. (1997). Niesamowite. W: tenże, Pisma psychologiczne (przeł. R. Reszke). Warszawa: Wydawnictwo KR.

FREUD, S. (2001). Zahamowanie, symptom i lęk. W: tenże, Histeria i lęk (przeł. R. Reszke), Warszawa: Wydawnictwo KR.

KING, S. (2007). Magiel. W: tenże, Nocna zmiana (przeł. M. Wroczyński). Warszawa: Prószyński i Spółka.

LAPLANCHE, J., Pontalis, J.-B. (1996). Słownik psychoanalizy (przeł. E. Modzelewska, E. Wojciechowska). Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.

LASIĆ, S. (1976). Poetyka powieści kryminalnej (przeł. M. Petryńska). Warszawa: PIW.

LOVECRAFT, H. P. (2012). Zew Cthulhu. W: tenże, Zgroza w Dunwich i inne przerażające opowieści (przeł. M. Płaza). Poznań: Vesper.

MANN, T. (1972). Czarodziejska góra (przeł. J. Kramsztyk). tom 1, Warszawa: Czytelnik.

MANN, T. (1974). Der Zauberberg. Roman. Frankfurt am Main: S. Fischer Verlag.

NOWICKA, O. (2015). Miarą ofiary jest człowiek. Antropometria w wedyjskim rytuale ofiarniczym śrauta, „Studia Religiologica”, 48 (1), s. 35-47.

SMUSZKIEWICZ, A. (1980). Stereotyp fabularny fantastyki naukowej. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

STAAL, F. (1979). The Meaningless of Ritual, „Numen”, nr 26, s. 2-22.

Wróblewska, V. (2014). Od potworów do znaków pustych. Ludowe demony w polskiej literaturze dla dzieci. Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.

Partnerzy platformy czasopism