The origins of creation of Jerzy Paramonow’s figure in the cultural texts devoted to his actions

Adam Mazurkiewicz

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/LL.2.2020.001

Abstract


Jerzy Paramonow is a criminal who remains a hero of an anonymous barnyard ballad in
the social imagination. For years he has been existing in a very narrow cultural circulation,
however, recently the creators of popular music have reminded the society of this persona.
Numerous versions of Paramonow’s history - regardless of the differences resulting from
the immanent aesthetics of the music groups and media – present the “unity of imagination”
which was the main source both for the anonymous ballad and its aestheticized version.
The most important include:
- anchoring the fictional pattern in songs of city news;
- aesthetics of violence typical for the fair music;
- creation of the main character in a similar manner as in the stories about brigands.
At the same time, embedding these cultural texts in the tradition of anonymous creations
of the past centuries impresses the durability of some specific ideas. Theoretically, they are
updated and adjusted to the changing social context of the audience, however, their essence
and function in literary communication remains unchanged.

Keywords


Jerzy Paramonow; folklore; literature after 1945; song

Full Text:

PDF (Polish)

References


[?] (1955). Dziś proces Paramonowa, „Życie Warszawy” 266, 2.

[hasło]: Rozstrzelanie, https://pl.wikipedia.org/wiki/Rozstrzelanie.

Adamczewska, I. (2016). True crime novel – pomiędzy literaturą piękną a dziennikarstwem, W: A. Kłosińska-Nachin, E. Kobylecka-Piwońska (red.), Apetyt na rzeczywistość.

Relacje między literaturą a dziennikarstwem – relacje, interakcje, perspektywy (s. 91-115). Łódź: Wydawnictwo UŁ.

Apteka, Ballada o Paramonowie, [na płycie]: Tylko dla…, 2010, Fonografika, utwór 7.

AU a [właśc..?] (1955). Drugi dzień procesu Paramonowa i Gaszczyńskiego. Dziś zapadnie

wyrok, Życie Warszawy 268, 2.

AU b [właśc..?] (1955). Groźni bandyci Paramonowa i Gaszczyński stanęli przed sądem w Warszawie. „Życie Warszawy” 267, 2.

AU c [właśc.?] (1955). Najsurowsza kara — i groźne ostrzeżenie. „Życie Warszawy” 268, 2.

Ballada o Paramonowie. W: B. Wieczorkiewicz (1971). Warszawskie ballady podwórzowe. Pieśni i piosenki warszawskiej ulicy (s. 369-370). Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Beneš B. (1970). Světská krámářská píseň. Přispěvek k poetice pololidové poezie. Brno: Universita J. E. Purkine.

Brynerówna, H. (1934/1935). Czabak, „Lud” T. 13.

Brzostek, B. (2002). Robotnicy Warszawy. Konflikty codzienne (1950-1954). Warszawa: Wydawnictwo TRIO.

Bystroń, J. S. (1936). Kultura ludowa. Warszawa: Nasza Księgarnia.

Bystroń, J. S. (1938). Publiczność literacka. Lwów: Książnica Atlas.

Chamera-Nowak, A. (2014). Z pola bitwy o budowę socjalistycznej kultury. Sytuacja przemysłu graficznego w Polsce w latach 1945-1956. „Acta Poligraphica” 3, 59-72.

Ćwikła, M. (2017). Kara śmierci w aspekcie etyczno-prawnym, W: M. Treder (red.), Śmierć w wielu odsłonach. Problemy wybrane (s. 228-239). Olsztyn: Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego.

Dunin, J. (1966). O piosence z robotniczego miasta. „Prace Polonistyczne” 22.

Dunin, J. (1974). Papierowy bandyta. Książka kramarska i brukowa w Polsce. Łódź:

Wydawnictwo Łódzkie.

Dunin, J. (2008). Druk i wielkomiejski folklor. „Media, Kultura Społeczeństwo” 1, 11-21.

http://bazhum.muzhp.pl/media/files/Media_Kultura_Spoleczenstwo/Media_Kultura_

Spoleczenstwo-r2008-t-n1_(3)/Media_Kultura_Spoleczenstwo-r2008-t-n1_(3)-s11-21/

Media_Kultura_Spoleczenstwo-r2008-t-n1_(3)-s11-21.pdf.

Florczyk K. (2014). Stalinizm jako stan wyjątkowy. Robotnicy i robotnice: budowniczowie socjalizmu czy więźniowie obozu?. „Teksty Drugie” 5, 122-140.

Floyd, S. A. Jr (1999). Black Music in the Circum-Caribbean. „American Music” 1, 1-38.

Gass, A. (2009). Postrach mentowni, Focus Historia 7-8, 36-39.

Grochowski, P. (2006). Nastroje społeczno-religijne pierwszej połowy XVII wieku w świetle pieśni nowiniarskich. „Napis” XII, s. 21-32.

Grochowski, P. (2010). Straszna zbrodnia rodzonej matki. Polskie pieśni nowiniarskie na przełomie XIX i XX wieku. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Grzesiuk, S. (1959). Boso, ale w ostrogach. Warszawa: Książka i Wiedza.

http://dolfil.pl/kalendarium,iv-festiwal-piesni-dziadowskiej-oraz,73.

https://demotywatory.pl/1528206/Jerzy-Paramonow.

https://demotywatory.pl/2344914/Jerzy-Paramonow.

https://demotywatory.pl/2861313/Nie-takie-rzeczy.

https://www.facebook.com/adam.setlak.7.

Janicka-Krzywda, U. (1986), Niespokojne Karpaty, czyli rzecz o zbójnictwie. Warszawa-Kraków: PTT Kraj.

Janicka-Krzywda, U. (2007). Zbójnicy w karpackim folklorze słownym — wątki i motywy. W: Madejowa, R., Mlekodaj, A., Rak M. (red.), Mity i rzeczywistość zbójnictwa na pograniczu polsko-słowackim w historii, literaturze i kulturze (s. 121-130). Nowy Targ:

Podhalańska Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa.

Kamiński, Ł. (2000). Polacy wobec nowej rzeczywistości 1944–1948. Formy pozainstytucjonalnego, żywiołowego oporu społecznego. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.

Karpowicz, A. (2013). Reinkarnacje słowa: media, gatunki, praktyki. „Zagadnienia Rodzajów Literackich” 2, 33-49.

Kłoś, A., Wróblewski, B. (2010). Ręka i głowa Paramonowa. „Gazeta Wyborcza” 182, 18-19.

Kolbrecka, J. (2007). Podhalańskie pieśni o Janosiku i zbójnikach. W: R. Madejowa, A. Mlekodaj, M. Rak (red.), Mity i rzeczywistość zbójnictwa na pograniczu polsko-słowackim w historii, literaturze i kulturze (s. 193-201). Nowy Targ: Podhalańska Państwowa

Wyższa Szkoła Zawodowa.

Konieczna, J. (2014). Książka w dziewiętnastowiecznej Łodzi. Księgarnie, drukarnie, wydawcy. „Kronika miasta Łodzi” 2.

Kowalik, H. (2015). To jest robota Paramonowa. Wprost 48, 88-90.

Krwawy Wiktor. W: B. Wieczorkiewicz (1971). Warszawskie ballady podwórzowe. Pieśni i piosenki warszawskiej ulicy (s. 234). Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Kuchowicz, Z. (1975). Obyczaje staropolskie XVII-XVIII wieku. Łódź: Wydawnictwo Łódzkie.

Kunicki, K., Ławecki, T. (2017). Krótkie przestępcze życie Jerzego Paramonowa. W: K. Kunicki, T. Ławecki (red.), Zagadki kryminalne PRL (s. 13-25). Warszawa: Bellona.

Kuzko, K. (2009). Autoportret rozproszony. „Konteksty” 1-2, 185-194.

Marsz żałobny Zielińskiego. W: B. Wieczorkiewicz, Warszawskie ballady podwórzowe. Pieśni i piosenki warszawskiej ulicy (s. 365-366). Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Miejski Słownik Slangu i Mowy Potocznej, hasło: Czapa, https://www.miejski.pl/slowo-czapa.

Milewski, S. (2009). Szemrane towarzystwo niegdysiejszej Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo

ISKRY.

Nóżki na stół. Zbiór najnowszych piosenek, kupletów i deklamacji (ok. 1930). Warszawa.

Olive, B. (1958). The Minstrelsy of Murder. „Western Folklore” 4, 263-272.

Pawlak, J. (2018). Chucho: czy fani disco polo pokochają króla latino dance?, Beauty –

Fashion – Health, http://beautyfashionhealth.pl/2018/05/03/chucho-czy-fani-disco-polopokochaja-

krola-latino-dance/.

Piasecki, Z. (1973). Byli chłopcy, byli… Zbójnictwo karpackie – prawda historyczna, folklor i literatura polska. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Propp, W. (2011). Morfologia bajki magicznej (przekł. P. Rojek). Kraków: NOMOS.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 maja 1949 r. w sprawie koncesjonowania przedsiębiorstw przemysłu poligraficznego i drukarń (Dz. U. 1949 nr 34 poz. 245).

Rubach, L. (1950). »Moskwa«. Nowe Kino Warszawskie. „Stolica. Warszawski Tygodnik

Ilustrowany” 32, 6-7.

Stopka A. (1896). Materyały do etnografii Podhala (Zakopane, Kościelisko, Poronin, Czarny Dunajec), cz. II: Powieści, Vesele Jackovego Vojtka, „Materyały Antropologiczno-Archeologiczne i Etnograficzne” Kraków III, 138-139.

Sadownik, J. (red.) (1971). Pieśni Podhala: antologia. Warszawa: Państwowe Wydawnictwa Muzyczne.

Stojer-Polańska, J., Strona, M. (2015). Zbrodnicze rozkawałkowanie zwłok – aspekty kryminalistyczne i prawne. W: Czapska J., Okrasa A. (red.), Bezpieczeństwo, policja, kryminalistyka.

W poszukiwaniu wiedzy przydatnej w praktyce (s. 350-359). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Sulima, R. (1985). Dobrzy chłopcy, co świat równają. W: tenże, Folklor i literatura. Szkice o kulturze i literaturze współczesnej (s. 299-308). Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza.

Szymański, J. (2006). Nauki pomocnicze historii. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Ślęk, L. (1985) [hasło]: Pieśń nowinarska. W: Literaturze polskiej. Przewodnik encyklopedycznym.

t. 2 (s. 166). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Transmisja, Paramonow, [na płycie]: Lekkie uderzenie, 1997, Hey, Joe, utwór 6.

Ustawa z 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki

narodowej (Dz. U. 1946 nr 3 poz. 17).

Walicki, M. (1981). Funkcje pieśni dziadowskiej (na tle literatury jarmarcznej i folkloru żebraczego). W: W. Nawrocki, M. Waliński (red.), Literatura popularna – folklor – język. T. 2 (s. 110-144). Katowice: Wydawnictwo UŚ.

Waliński, M. (1998). Pieśń jarmarczna? Nowiniarska? Ballada? Czy – pieśń dziadowska? Prolegomena do badania pieśni dziadowskiej. W: P. Kowalski (red.), Wszystek krąg ziemski. Antropologia. Historia. Literatura. Prace ofiarowane Profesorowi Czesławowi

Hernasowi (s. 164-194). Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Warszawskie piosenki: „Ballada o Paramonowie”. Na jego proces sprzedawano bilety. „Warszawa.naszemiasto.pl”, http://warszawa.naszemiasto.pl/artykul/warszawskie-piosenki-

ballada-o-paramonowie-na-jego-proces,3712690,artgal,t,id,tm.html.

WAWAmuffin, Paramonow, [na płycie]: Vabang!, 2005, Karrot Komando, utwór 10.

Witkiewicz, S. (1963) Na przełęczy. W: Pisma tatrzańskie (oprac. R. Hennel). T. 1 (s. 27-

. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Witkowski, M. (2017), Wymazane. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Woźniak, P. K. (2016). „Hauzeracy idą!”. Piosenka na łódzkim podwórku. „Zeszyty Wiejskie” XXII.

Wrześniowski, A. (1882). Tatry i Podhalanie. Kraków: Towarzystwo Tatrzańskie.

Zieliński – postrach Warszawy (1971). W: B. Wieczorkiewicz, Warszawskie ballady podwórzowe.

Pieśni i piosenki warszawskiej ulicy (s. 233). Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Zwolski, M. (2002). Wykonywanie wyroków kary śmierci w polskich więzieniach grudzień 1954-kwiecień 1956. „Prawo i Sprawiedliwość” 2/1, 263-274.

Żarnowski, J. (2002). Robotnicy w Polsce Ludowej. „Dzieje Najnowsze” 1, 29-46.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.

Partnerzy platformy czasopism