Sztuka dyplomacji. Giedroyc i Tyrmand spierają się o Życie towarzyskie i uczuciowe

Dariusz Pachocki

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/LC.2020.048

Abstrakt


Twórczość literacka Leopolda Tyrmanda doczekała się wielu omówień. Jednak dotychczasowe analizy miały najczęściej charakter literaturoznawczy, badano także biografię. Prace filologiczne nie były podejmowane. Trudno byłoby tu winić uczonych, gdyż długo brakowało odpowiednich materiałów źródłowych. Badanie procesu twórczego, analizowanie kolejnych etapów formowania się tekstu czy problemy związane z wariantywnością dotąd praktycznie nie istniały. W tym kontekście ciekawa jest współpraca Tyrmanda z Jerzym Giedroyciem. Na łamach paryskiej „Kultury” publikował on utwory wielu polskich pisarzy. W przypadku dzieł Tyrmanda Redaktor „oczyszczał” je z wszelkiego rodzaju fraz, które uważał za niewłaściwe, zbędne lub niepoprawne politycznie. W taki sposób Życie towarzyskie i uczuciowe zostało skrócone o trzydzieści procent. Dzięki listom wiemy, że wiele ingerencji rozmijało się z autorską intencją.

 

Leopold Tyrmand’s works have been extensively analyzed, usually from the perspective of literary studies or with a focus on biography. However, no philological analysis has been made so far due to the lack of source materials. The process of creation, the stages of forming the text, or the problems connected with various versions have not been examined yet. In this respect, it is interesting to look into the collaboration between Tyrmand and Jerzy Giedroyc, who published the works of Polish writers in Paris-based “Kultura.” Giedroyc “cleared” Tyrmand’s texts of any phrases he considered indecent, redundant, or politically incorrect. In this way, Życie towarzyskie i uczuciowe (The Social and Emotional Life) was shortened by thirty percent; as we know from the letters, many of the revisions did not follow the author’s intention.


Słowa kluczowe


Leopold Tyrmand; rękopisy; Jerzy Giedroyc; krytyka tekstu; cenzura; manuscripts; textual criticism; censorship

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Dasko, Henryk 2002. „Drogi i bezdroża Leopolda Tyrmanda”. W: Leopold Tyrmand. Porachunki osobiste. Warszawa: LTW.

Dasko, Henryk 2009. „Tyrmand, Ameryka, Dziennik”. W: Henryk Dasko. Odlot malowanego ptaka. Warszawa: Rosner & Wspólnicy.

Giedroyc, Jerzy 1994. Autobiografia na cztery ręce. Warszawa: Czytelnik.

Hertz, Zofia 2020. [O Leopoldzie Tyrmandzie]. Publikacja online: http://kulturaparyska.com/pl/find/item/Audio/73532?q=tyrmand [14.07.2020].

Kisielewski, Stefan 1990. Abecadło Kisiela. Warszawa: Oficyna Wydawnicza.

Kornat, Marek 2019. „Wokół źródeł do dziejów kultury polskiej z czasów Drugiej wielkiej Emigracji. Refleksje i spostrzeżenia na przykładzie listów Jerzego Giedroycia”. W: Janusz Gruchała (red.). Listy jako wyzwanie dla edytora. Kraków: Avalon.

Kwiatkowska, Katarzyna [&] Maciej Gawęcki 1998. Tyrmand i Ameryka. Tczew: WP.

Kwiatkowski, Tadeusz 2019. Ważne. Nieważne. Dziennik 1953–1973. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Łopuszański, Piotr 2019. Warszawa literacka przełomu XIX i XX wieku. Warszawa: Pruszyński i S-ka.

Mieroszewski, Juliusz 2002. „Uwagi na marginesie lektury”. W: Leopold Tyrmand. Porachunki osobiste. Warszawa: TLW.

Pachocki, Dariusz 2017. „Zachodni detoks Tyrmanda i Mrożka”. W: Sławomir Mrożek [&] Leopold Tyrmand. W emigracyjnym labiryncie. Listy 1965–1982. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

„Porachunki osobiste” Leopolda Tyrmanda. 1967. Na Antenie 52: V.

Rurawski, Józef 1991. „Obraz elity”. Nowe Książki 5: 39–40.

Solecki, Jerzy Witold 1991. „Tyrmand jako źródło”. Tygodnik Solidarność 10: 16.

Swinarski, Artur Marya 1927. Widowisko o doktorze Fauście. Poznań: Fiszer i Majewski. Księgarnia Uniwersytecka

Thompson, Ewa M. 2001. „Leopold Tyrmand, peryferyjność i amerykański ruch konserwatywny”. W: Halina Stephan (red.). Życie w przekładzie. Przeł. Heydel Magdalena. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Tyrmand, Leopold 1947. Hotel Ansgar. Poznań: Księgarnia Z. Gustowskiego.

Tyrmand, Leopold 1963. „Salon pani Stoll”. Kultura 5: 4.

Tyrmand, Leopold 1969. „List otwarty do p. Juliusza Mieroszewskiego”. Kultura 1–2: 224–228.

Tyrmand, Leopold 1985. Dziennik 1954. Londyn: Polonia.

Tyrmand, Leopold 2020. „Życie towarzyskie i uczuciowe”. W: Dariusz Pachocki (red.). Alfabet Tyrmanda. Warszawa: MG.

Urbanek, Mariusz 2002. Zły Tyrmand. Warszawa: Iskry.

Woźniak, Marcel 2016. Moja śmierć będzie taka, jak moje życie. Biografia Leopolda Tyrmanda. Warszawa: MG.

Zieliński, Jan 1989. „Tyrmand 1954”. W: Leopold Tyrmand. Dziennik 1954. Warszawa: Res Publica.

Ziomecki, Mariusz 1981. „Gdzie tu Stasia? Rozmowa z Leopoldem Tyrmandem”. Tygodnik Powszechny 45: 4–5.




Partnerzy platformy czasopism