Srebrny sznur naszej odrębności – rola języka mniejszości w walijskiej powieści fantastycznonaukowej Owaina Owaina „Ostatni dzień” („Y Dydd Olaf”)

Marta Listewnik

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/LC.2019.027

Abstrakt


Artykuł omawia powieść fantastycznonaukową walijskiego pisarza Owaina Owaina z 1976 roku pt. Ostatni dzień (Y Dydd Olaf). Powieść składa się z pamiętników i listów głównego bohatera, którego losy rozgrywają się w kilku płaszczyznach czasowych: w latach 1948 i 1984 (co stanowi nawiązanie do słynnej antyutopii George’a Orwella) oraz w totalitarnym świecie przyszłości, w którym ludzkość podporządkowana zostaje opresyjnym rządom maszyn. Analiza wykazuje, w jaki sposób obecne w powieści alegoryczne elementy odnoszą się do roli języka mniejszości, oraz odkrywa uniwersalne przesłanie dzieła dotyczące obrony indywidualizmu opartego na wartościach etycznych w obliczu zagrożeń ze strony potężnych ideologii. Poprzez omówienie sylwetki autora, historii walijskiej fantastyki naukowej oraz problematyki i symboliki dzieła ukazane zostaje, iż powieść wpisuje się w obecny do dnia dzisiejszego nurt definiowania przez Walijczyków własnej tożsamości w odniesieniu do ginącego językowego dziedzictwa, gdzie zmarginalizowany język mniejszości postrzegany jest jako narzędzie walki z dominującą narracją kulturową prowadzącą do zniewolenia jednostki. Omówione zostają również negatywna recepcja powieści i jej wieloletnia nieobecność w narracjach o historii literatury walijskiej oraz odkrywanie jej na nowo w ostatnich latach przez młode pokolenie Walijczyków. To ostatnie zjawisko prowadzi do wniosku o aktualności problematyki działa Owaina w dobie globalizacji i poszukiwania własnej tożsamości w technokratycznym świecie. Artykuł ilustrują cytaty z niewydanego polskiego przekładu powieści.


Słowa kluczowe


powieść walijska; science fiction; antyutopia; język mniejszości

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Brown, Tony 2006. R. S. Thomas. Cardiff: University of Wales Press.

Davies, Pennar 1971. „Rhagair [Przedmowa]”. W: Owain Owain. Y Dydd Olaf. Abertawe: Christopher Davies. 5–6.

Elis, Islwyn Ffowc 1957. Wythnos yng Nghymru Fydd [Tydzień w Walii przyszłości]. Caerdydd: Plaid Cymru.

Elis, Islwyn Ffowc 1968. Y Blaned Dirion [Łagodna Planeta]. Llandysul: Gwasg Gomer.

George, Delyth 1990. Islwyn Ffowc Ellis. Carnarfon: Gwasg Pantycelyn.

Gwynn, Eirwen 1976. „Rhyddiaith gwyddoniaeth [Proza naukowa]”. W: Geraint Bowen (red.). Y traddodiad rhyddiaith yn yr ugeinfed ganrif [Tradycja prozatorska w dwudziestym wieku]. Llandysul: Gwasg Gomer. 241–250.

Jones, Alun R., Gwyn Thomas (red.) 1983. Presenting Saunders Lewis. Cardiff: University of Wales Press.

Jones, Dafydd Glyn 1983. „His politics”. W: Jones, Thomas 1983. 23–78.

Jones, Gruffydd 1964. Pe symudai’r ddaear [Gdyby poruszyła się ziemia]. Abercynon: Cwmni’r Cyhoeddiadau Modern Cymreig.

Jones, Miriam Elin 2015. Ffuglen ddyfodolaidd yn y Gymraeg 1918–2009 [Futurystyczne science fiction w języku walijskim 1918–2009]. https://core.ac.uk/display/30715986 [27.01.2018].

Jones, W. J. 1961. Dinas y Lloer [Miasto na Księżycu]. Llandybie: Llyfrau’r Dryw.

Lewis, Saunders 1936. „The Caernarfon court speech”. W: Jones, Thomas 1983. 115–126.

Lewis, Saunders 1962. „The fate of the Language”. Tłumaczenie G. A. Williams. W: Jones, Thomas 1983. 127–141.

Llywelyn, Robin 1992. Seren wen ar gefndir gwyn [Biała gwiazda na białym tle]. Llandysul: Gomer.

Moylan, Tom 2000. Scraps of the untainted sky: science fiction, utopia, dystopia. Boulder: Westview.

Orwell, George 2004 [1949]. Rok 1984. Tłumaczenie Tomasz Mirkowicz. Kraków: Mediasat.

Owain, Owain 1971. Y bara brith [Groch z kapustą]. Liverpool: Cyhoeddiadau Modern.

Owain, Owain 1976. Y Dydd Olaf [Ostatni dzień]. Abertawe: Christopher Davies.

Pritchard, Elfyn 1977. „Stori am ymdaro’r peiriant a’r person neu stori am gariad? [historia walki maszyny z człowiekiem czy opowieść o miłości?]”. Y Cymro 4 stycznia 1977: 21.

Rowlands, John 2006. „Welsh novel”. W: John T. Koch (red.). Celtic culture: a historical ecyclopedia. Tom I. Oxford: ABC-CLIO. 1781–1783.

Safle Owain Owain 2008. Strona poświęcona życiu i twórczości Owaina Owaina. http://www.owainowain.net. Dostęp: 27.01.2018.

Stephens, Meic 1997. Cydymaith i lenyddiaeth Cymru [Przewodnik po literaturze walijskiej]. Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru.

Thomas, Alwyn 1977. „I’r cedyrn [Dla silnych]”. Y Faner 26 sierpnia 1977: 24.

William, Urien 1984. „Ble mae’r Asimov Cymraeg? [Gdzie jest walijski Asimov?]”. Barn listopad 1984: 419–420.

Wojtczak, Dariusz 1994. Siódmy krąg piekła. Antyutopia w literaturze i filmie. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS.




Partnerzy platformy czasopism