Ku teorii recytacji. Interdyscyplinarny charakter badań nad sztuką recytacji

Krystyna Nowak-Wolna

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/LC.2016.002

Abstrakt


Artykuł zawiera przegląd stanowisk badawczych w odniesieniu do sztuki recytacji. Autorka wskazuje na recytację jako na zjawisko, którego rozumienie wymaga podejścia interdyscyplinarnego, uwzględniającego punkty widzenia wielu dyscyplin badawczych, jak chociażby językoznawstwa, literaturoznawstwa, teatrologii oraz estetyki. W perspektywie badawczej tych dwóch pierwszych dyscyplin recytacja ukazuje się jako sztuka wykonawcza, sztuka interpretacji zależna od literackiego tekstu. Perspektywa teatrologiczna z kolei ukazuje recytację w odniesieniu do teatru i sztuki aktorskiej. Jeżeli recytacja jest częścią mówienia scenicznego, to nie należy jej przeciwstawiać sztuce aktorskiej, lecz uznać, iż do niej przynależy. Perspektywa teatrologiczna wskazuje także na recytację jako na sztukę widowiskową, i w związku z tym należałoby ją badać z uwzględnieniem elementów konstytuujących widowisko. Uwzględniając punkt widzenia estetyki, umieszczamy dzieło recytacyjne (recytatorskie) na tle sytuacji estetycznej, której jest elementem, obok recytatora i odbiorcy. Należy wówczas wziąć pod uwagę zagadnienia postawy estetycznej i przeżycia estetycznego oraz wartości. W sytuacji estetycznej następuje wzajemne przenikanie się właściwości dzieła (przedmiotu estetycznego) oraz odbiorcy (podmiotu) z uwagi na wartości zawarte w dziele.


Słowa kluczowe


sztuka; dzieło recytacyjne; interpretacja; aktorstwo; wygłoszenie

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Bernsztejn Siergiej I., Wiersz a recytacja, tłum. Zygmunt. Saloni, [w:] Rosyjska szkoła stylistyki, wybór tekstów i oprac. Maria Renata Mayenowa, Zygmunt Saloni, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1970.

Cyprian Norwid, O deklamacji, [w:] idem, Pisma wszystkie, t. 6: Proza, zebrał, tekst ustalił, wstępem i uwagami krytycznymi opatrzył Juliusz Wiktor Gomulicki, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1971.

Dobrzyńska Teresa, Pszczołowska Lucylla, Wiersz a recytacja, „Pamiętnik Literacki” 1982, z. 3/4.

Ejchenbaum Borys Michajłowicz., Iluzje narracji mówionej, [w:] Rosyjska szkoła stylistyki, wybór tekstów i oprac. Maria Renata Mayenowa, Zygmunt Saloni, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1970.

Filip Tadeusz, Cypriana Norwida „Fortepian Szopena”, Kraków: M. Kot, 1949.

Furmanik Stanisław, Podstawy wersyfikacji polskiej, Warszawa: Wydawnictwo Eugeniusza Kuthana, 1947.

Furmanik Stanisław, Zarys deklamatoryki, Warszawa: Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych 1958.

Furmanik Stanisław, Zarys deklamatoryki, Warszawa: Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych, 1947.

Goethe Johann Wolfgang, O sztuce aktorskiej. (Wskazówki dla aktorów), tłum. Anna. Milska, [w:] idem, Dzieła wybrane, t. V, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1956.

Goethe Johann Wolfgang, Refleksje i maksymy , tłum. Jerzy Prokopiuk, Warszawa: Czytelnik, 1977.

Gołaszewska Maria, Zarys estetyki. Problematyka, metody, teorie, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1986.

Górski Konrad, Uwagi o sztuce recytacji, „Dialog” 1962, z. 2.

Jakobson Roman, Poetyka w świetle językoznawstwa, tłum. Krystyna Pomorska, [w:] W poszukiwaniu istoty języka, t. 2, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1989.

Jasień Piotr [Karol Wojtyła], O teatrze słowa, „Tygodnik Powszechny” 1952, nr 11.

Kochanowicz Jan, Podstawy recytacji i mowy scenicznej, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1959.

Kochanowicz Jan, Wstęp do nauki o teatrze, Warszawa: Gebethner i Wolff, 1929.

Kotarbiński Józef, Deklamacja, [hasło w:] Encyklopedia wychowawcza, red. Jan Tadeusz Lubomirski, t. 3, Warszawa: Gebethner i Wolff, 1885.

Kowzan Tadeusz, O różnorodności i granicach sztuki widowiskowej, „Dialog” 1969, nr 11.

Linde Samuel Bogumił, Słownik języka polskiego, t.1, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1951.

Mały słownik języka polskiego, red. Stanisław Skorupka, Halina Auderska i Zofia Łempicka, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1968.

Mleczko Stanisław, Serce a heksametr, czyli geneza metryki poetyckiej w związku z estetycznym kształceniem się języków, szczególnie polskiego, Warszawa: Księgarnia E. Wende i S-ka, 1901.

Mukařovský Jan, Estetyczna funkcja, norma i wartość jako fakty społeczne, tłum. Jacek Baluch, [w:] idem, Wśród znaków i struktur. Wybór szkiców, red. i wstęp Janusz Sławiński, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1970.

Mukařovský Jan, O języku poetyckim, tłum. W. Górny, [w:] Praska szkoła strukturalna w latach 1926–1948. Wybór materiałów, red. Maria Renata Mayenowa, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1966.

Mukařovský Jan, O sztuce recytacji. Część I: Z historii problemu, tłum. Lech Śliwonik, „Teatr Ludowy” 1969, nr 6.

Raszewski Zbigniew, Teatr w świecie widowisk. Dziewięćdziesiąt jeden listów o naturze teatru, Warszawa: Krąg, 1991.

Sawrycki Władysław., Tekst interpretowany głosowo z perspektywy filologii wymawianiowo-głosowej, [w:] Problematyka tekstu głosowo interpretowanego II, red. Katarzyna Lange, Władysław Sawrycki, Paweł Tański, Toruń: Adam Marszałek, 2006.

Skwarczyńska Stefania, Wstęp do nauki o literaturze, t. II, Warszawa: Pax, 1954.

Tenner Juliusz, Estetyka żywego słowa, Lwów: Księgarnia H. Altenberga, 1904.

Tenner Juliusz, O twórczości aktorskiej, Lwów: Księgarnia H. Altenberga 1912.

Tezy Praskiego Koła, tłum. Wojciech Górny, [w:] Praska szkoła strukturalna w latach 1926–1948. Wybór materiałów, red. Maria Renata Mayenowa, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1966.

Tynianow Jurij, Zagadnienia języka wierszy, tłum. Franciszek Siedlecki i Zygmunt Saloni, [w:] Rosyjska szkoła stylistyki, wybór tekstów i oprac. Maria Renata Mayenowa, Zygmunt Saloni, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1970.

Uziembło Adam, Rytm i melodyka „Beniowskiego”, słowem wstępnym opatrzył prof. dr Zygmunt Lubicz- Zaleski, Paryż: Towarzystwo Historyczno-Literackie, 1961.

Winogradow Wiktor, Język artystycznego utworu literackiego, tłum. Janina Kulczycka, [w:] Rosyjska szkoła stylistyki... Rosyjska szkoła stylistyki, wybór tekstów i oprac. Maria Renata Mayenowa, Zygmunt Saloni, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1970.

Wóycicki Kazimierz, Forma dźwiękowa prozy polskiej i wiersza polskiego, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1960.

Zapasiewicz Zbigniew, O teatrze, aktorstwie, recytacji, „Teatr Ludowy” 1969, nr 12.

Zawodziński Karol Wiktor, Zarys wersyfikacji polskiej, cz. I: Wiadomości wstępne o wierszu, Wilno: Fundusz Kultury Narodowej, 1936.

Ziomek Jerzy, Projekt wykonawcy w dziele literackim a problemy genologiczne, [w:] Problemy teorii dramatu i teatru, wybór i oprac. Janusz Degler, Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 1988.




Partnerzy platformy czasopism