Zmagania o kształt osobowy sejmu 1773–1775

Piotr Skowroński

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/KH.2020.127.2.01

Abstrakt


Artykuł stanowi uzupełnienie dotychczasowej wiedzy na temat kampanii przedsejmowej z roku 1773. Wykorzystanie relacji dyplomatów mocarstw rozbiorowych oraz rozproszonych źródeł krajowych pozwala na lepsze rozpoznanie sił politycznych w okresie I rozbioru Rzeczypospolitej oraz na większe docenienie zaangażowania politycznego osób, którym dotychczasowa historiografia przypisywała bierną postawę.

Słowa kluczowe


Rzeczpospolita Obojga Narodów; I rozbiór Polski; konfederacja barska; sejm 1773–1775; Stanisław August

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Akty Izdawajemyje Wilenskoju Archeograficzeskoju Komissieju, t. 6, Wilna 1874.

Anonim Podolanin [Ludwik Cieszkowski], Pamiętnik anegdotyczny z czasów Stanisława Augusta, wyd. Józef Ignacy Kraszewski, nakł. Księgarni Jana Konstantego Żupańskiego, Poznań 1867.

Burda-Ricklefs Elżbieta, Sołtyk Tomasz, PSB, t. 40, Warszawa–Kraków 2000–2001, s. 435–436.

Chojecki Ryszard, Lasocki Adam, PSB, t. 16, Wrocław–Warszawa–Kraków 1971, s. 535–537.

Chojecki Ryszard, Patriotyczna opozycja na sejmie 1773 r., „Kwartalnik Historyczny” 79, 1972, 3, s. 545–562.

Czeppe Maria, Orman-Michta Elżbieta, Sołtyk Stanisław, PSB, t. 40, Warszawa–Kraków 2000–2001, s. 424–431.

Czeppe Maria, Sołtyk Kajetan, PSB, t. 40, Warszawa–Kraków 2000–2001, s. 386–404.

Dukwicz Dorota, Czy rozbiór był wstrząsem? Problem reakcji społeczeństwa szlacheckiego Rzeczypospolitej na zabór części terytorium oraz utratę suwerenności w okresie pierwszego rozbioru, w: „My i oni”. Społeczeństwo nowożytnej Rzeczypospolitej wobec państwa, red. Wojciech Kriegseisen, IH PAN, Warszawa 2016, s. 355–377.

Dukwicz Dorota, Kilka słów na temat historiografii pierwszego rozbioru, w: W. Konopczyński, Pierwszy rozbiór Polski, [red. Zofia Zielińska], Arcana, Kraków 2010, s. XLVII–LI.

Dukwicz Dorota, Rosja wobec sejmu rozbiorowego warszawskiego (1772–1775), IH PAN, Warszawa 2015.

Dukwicz Dorota, Sekretne wydatki rosyjskiej ambasady w Warszawie w latach 1772–1790, w: Gospodarka, społeczeństwo, kultura w dziejach nowożytnych. Studia ofiarowane Pani Profesor Marii Boguckiej, red. Andrzej Karpiński, Edward Opaliński, Tomasz Wiślicz, DiG, Warszawa 2010, s. 449–465.

Dukwicz Dorota, Zwierzykowski Michał, Sułkowski August, PSB, t. 45, Warszawa– Kraków 2007–2008, s. 542–553.

Dygdała Jerzy, Przyłubski Wacław, PSB, t. 29, Wrocław–Warszawa–Kraków 1986, s. 204.

Filipczak Witold, Życie sejmikowe prowincji wielkopolskiej w latach 1780–1786, Wydawnictwo UŁ, Łódź 2012.

Goliński Zbigniew, Kalendarz życia i twórczości Ignacego Krasickiego, Wydawnictwo PTPN, Poznań 2011.

Goliński Zbigniew, Krasicki Ignacy, PSB, t. 15, Wrocław–Warszawa–Kraków 1970, s. 144–150.

Jerzmanowski Franciszek, Mowy niektóre z umieszczeniem manifestów względem rozebrania kraju polskiego…, Warszawa 1789.

Jusupović Monika, Prowincjonalna elita litewska w XVIII wieku. Działalność polityczna rodziny Zabiełłów w latach 1733–1795, IH PAN, Neriton, Warszawa 2014.

Kobierecki Michał, Walewscy herbu Kolumna w XVII–XVIII wieku. Genealogia. Majętności. Działalność publiczna, Ibidem, Łódź 2008.

Konopczyński Władysław, Borzysławski vel Borysławski Antoni Marcin, PSB, t. 2, Kraków 1936, s. 371–372.

Konopczyński Władysław, Czacki Feliks (Szczęsny), PSB, t. 4, Warszawa–Kraków–Łódź 1938, s. 140–142.

Konopczyński Władysław, Dembiński Stanisław Kostka, PSB, t. 5, Warszawa–Kraków–Łódź 1939–1946, s. 75.

Konopczyński Władysław, Geneza i ustanowienie Rady Nieustającej, Akademia Umiejętności, Kraków 1917.

Konopczyński Władysław, Kiedy nami rządziły kobiety, Veritas, Londyn 1960.

Konopczyński Władysław, Konfederacja barska, t. 1–2, Volumen, Warszawa 1991.

Konopczyński Władysław, Pierwszy rozbiór Polski, [red. Zofia Zielińska], Arcana, Kraków 2010.

Konopczyński Władysław, Stanisław Konarski, Wyd. Kasa im. Mianowskiego – Instytut Popierania Nauki, Warszawa 1926.

Konopczyński Władysław, Wojtkowski Andrzej, Biesiekierski Antoni Dezydery, PSB, t. 2, Kraków 1936, s. 88–89.

Kosińska Urszula, rec.: Dorota Dukwicz, Rosja wobec sejmu rozbiorowego warszawskiego (1772–1775), Instytut Historii PAN, Warszawa 2015, „Biblioteka Epoki Nowożytnej” 2016, 1, s. 207–214.

Pamiętniki Józefa Kossakowskiego biskupa inflanckiego 1738–1788 z portretem, wyd. Adam Darowski, skł. gł. w Księgarni Gebethnera i Wolffa, Warszawa 1891.

Kościałkowski Stanisław, Antoni Tyzenhauz. Podskarbi nadworny litewski, t. 1, Wydaw. Społeczności Akademickiej Uniwersytetu Stefana Batorego, Londyn 1970.

Kriegseisen Wojciech, Sejmiki Rzeczypospolitej szlacheckiej w XVII i XVIII wieku, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 1991.

Kuras Katarzyna, Współpracownicy i klienci Augusta A. Czartoryskiego w czasach saskich, Historia Iagellonica, Kraków 2010.

Kwiatkowski Dariusz, Aktywność polityczna szlachty dobrzyńskiej na arenie sejmikowej w latach 1764–1793, „Zapiski Kujawsko-Dobrzyńskie” 18, 2003, s. 13–32.

Lauda sejmików ziemi dobrzyńskiej, wyd. Franciszek Kluczycki, nakł. Akademii Umiejętności Krakowskiej, Kraków 1887.

Michalski Jerzy, Historiografia polska wobec problematyki pierwszego rozbioru, w: idem, Studia historyczne z XVIII i XIX wieku, t. 2: Ideologia, nauka, historiografia, [red. nauk. Wojciech Kriegseisen, Zofia Zielińska], Stentor, Warszawa 2007, s. 496–508.

Michalski Jerzy, Rejtan i dylematy Polaków w dobie pierwszego rozbioru, w: idem, Studia historyczne z XVIII i XIX wieku, t. 1: Polityka i społeczeństwo, [red. nauk. Wojciech Kriegseisen, Zofia Zielińska], Stentor, Warszawa 2007, s. 160–201.

Michalski Jerzy, Reytan (Rejtan, Reyten) Tadeusz, PSB, t. 31, Wrocław–Warszawa–Kraków 1988–1989, s. 231–237.

Modelski Teofil Emil, Wywód ks. Kaunitza z r. 1772 o pierwszym podziale Polski, „Kwartalnik Historyczny” 31, 1917, 1, s. 55–106.

Ostrożyński Władysław, Sprawa zamachu na Stanisława Augusta z 3 listopada 1771 przed sądem sejmowym, drukiem i nakładem drukarni Wł. Łozińskiego, Lwów 1891.

Pawiński Adolf, Rządy sejmikowe w epoce królów elekcyjnych 1572–1795, t. 5: Lauda i instrukcye, 1733–1795, Warszawa 1888 (Dzieje ziemi kujawskiej oraz akta historyczne do nich służące).

Romaniuk Przemysław Piotr, Sołłohub Józef Antoni, PSB, t. 40, Warszawa–Kraków 2000–2001, s. 319–323.

Rostworowski Emanuel, Judycki Józef, PSB, t. 11, Wrocław–Warszawa–Kraków 1964, s. 311–314.

Rudnicki Kazimierz, Biskup Kajetan Sołtyk 1715–1788, skł. gł. w Księgarni Gebethnera i Wolffa, Kraków–Warszawa 1906.

Schmitt Henryk, Źródła odnoszące się do pierwszego okresu panowania Stanisława Augusta po rok 1773, nakładem autora, Lwów 1884.

Skałkowski Adam, O cześć imienia polskiego, Towarzystwo Wydawnicze: H. Altenberg, E. Wende i Spółka, Lwów–Warszawa 1908.

Skowroński Piotr, „Trudno przeciw wodzie płynąć”. Ignacy Twardowski w okresie I rozbioru Polski, w: Zmierzch i świt. Stanisław August i Rzeczpospolita 1764–1795, red. Aleksandra Antoniewicz, Rozalia Kosińska, Piotr Skowroński, Neriton, Warszawa 2015, s. 155–169.

Słynne kobiety w Rzeczypospolitej XVIII wieku, red. Agata Roćko, Magdalena Górska, Muzeum Pałacu Króla Jana III Sobieskiego w Wilanowie, Warszawa 2017.

Srogosz Tadeusz, Początki budowy stronnictwa królewskiego na Ukrainie przez Józefa Gabriela Stempkowskiego (koniec lat sześćdziesiątych – początek siedemdziesiątych XVIII w.), „Przegląd Nauk Historycznych” 5, 2006, 1, s. 171–183.

Stanislas Auguste, Mémoires, wyd. Anna Grześkowiak-Krwawicz, Dominique Triaire, Institut d’études slaves, Sociéte historique et littéraire polonaise, Paris 2012.

Stanisław Poniatowski i Maurycy Glayre. Korespondencja dotycząca rozbiorów Polski, cz. 1, wyd. Eugeniusz Mottaz, [wydawnictwo] A.T. Jezierski, Warszawa 1901.

Szczygielski Wacław, Krasiński Adam, PSB, t. 15, Wrocław–Warszawa–Kraków 1970, s. 160–166.

Szczygielski Wacław, Lubomirski Marcin, PSB, t. 18, Wrocław–Warszawa–Kraków 1973, s. 34–38.

Szczygielski Wacław, Potkański Antoni, PSB, t. 27, Wrocław–Warszawa–Kraków 1973, s. 721.

Szczygielski Wacław, Potocki Józef, PSB, t. 28, Wrocław–Warszawa–Kraków 1984– 1985, s. 73–76.

Szybiak Irena, Ignacy Jakub Massalski, PSB, t. 20, Wrocław–Warszawa–Kraków 1975, s. 135–139.

Ugniewski Piotr, Media i dyplomacja. „Gazette de France” o sejmie rozbiorowym 1773–1775, DiG, Warszawa 2006.

Urzędnicy podlascy XIV–XVIII wieku. Spisy, oprac. Ewa Dubas-Urwanowicz [et al.], Biblioteka Kórnicka, Kórnik 1994 (Urzędnicy dawnej Rzeczypospolitej XII–XVIII wieku. Spis, t. 8).

Vetera monumenta Poloniae et Lithuaniae gentiumque finitimarum historiam illustrantia. Maximam partem nondum edita ex tabularis Vaticanis deprompta collecta ac serie chronologica disposita, t. 4: Ab Innocentio PP. XII. usque ad Pium PP. VI. 1697–1775, cz. 2, wyd. Augustino Theiner, Typis Vaticanis, Romae 1864.

Zakrzewski Andrzej B., Sejmiki Wielkiego Księstwa Litewskiego XVI–XVIII w. Ustrój i funkcjonowanie: sejmik trocki, Liber, Warszawa 2000.

Zielińska Zofia, Ogiński Andrzej, PSB, t. 23, Wrocław–Warszawa–Kraków 1978, s. 597– 599.

Носов Борис В., Установление российского господства в Речи Посполитой. 1756– 1768 гг., Индрик, Mocквa 2004.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.

Partnerzy platformy czasopism