Między wolą pojednania i chęcią rewanżu. Pamięć o ofiarach hiszpańskiej wojny domowej 1936–1939 i frankizmu jako przestrzeń pojednania, a także potencjalne zagrożenie dla bezpieczeństwa społeczeństwa hiszpańskiego

Justyna Lubańska-Gómez

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/HiP.2020.031

Abstrakt


Pamięć o wojnie domowej 1936–1939 i frankizmie w Hiszpanii pozostaje do dzisiaj tematem trudnym i wielowątkowym. Specyfiką społeczeństwa hiszpańskiego jest jego silna tendencja do polaryzacji w obliczu niemal każdego problemu. Tym bardziej rozliczenie z represjami, których doświadczyli Hiszpanie w latach 1936–1939 oraz w trakcie dyktatury generała Francisco Franco, odgrywa niebagatelną rolę w budowaniu teraźniejszości. W wyniku nieformalnego paktu milczenia, zawartego w trakcie transformacji demokratycznej i trwającego do 2000 r., kwestia pamięci historycznej była zaniedbywana. Skalę pominiętej przyszłości dobrze obrazuje mapa zbiorowych grobów rozsianych po całym terytorium Hiszpanii – kraju, w którym każdy przydrożny rów może być mogiłą. Oficjalne dane podają ilość 2600 grobów, chociaż z informacji przekazywanych przez Stowarzyszenie na rzecz Odzyskania Pamięci Historycznej (ARMH) wynika, że liczba ta może być dwukrotnie wyższa. Rozliczenie z pamięcią historyczną jest kwestią wyjątkowo wrażliwą, zależną od intencji stojącej u podstaw woli rozrachunku. Często pod pozorami pojednania kryją się bowiem tendencje do rewanżu, które mogą antagonizować i destabilizować społeczeństwo, stwarzając zagrożenie dla bezpieczeństwa narodu. Warto przyjrzeć się hiszpańskiej drodze do rozliczenia z historią – drodze pełnej zakrętów i wybojów. Podróż ta wciąż trwa, nieprzerwanie wzbudzając emocje społeczeństwa i kolejnych polityków obejmujących władzę.


Słowa kluczowe


pamięć o hiszpańskiej wojnie domowej; pamięć o frankizmie; rozliczenie z frankizmem; rozliczenie z wojną domową 1936–1939; pamięć historyczna w Hiszpanii; hiszpańskie pojednanie

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Bielecki, J. (2017.20.05). Prochy gen. Franco. Pojednanie bez rozliczenia już nie działa. Rzeczpospolita. Pobrano z: http://www.rp.pl/Plus-Minus/305189906-Prochy-gen-Franco-Pojednanie-bez-rozliczenia-juz-nie-dziala.html.

Casanova, J. (2007.20.11). El Valle de Franco. El País. Pobrano z: http://elpais.com/diario/2007/11/20/opinion/1195513212_850215.html.

Cenizo, N. (2014.10.01). En memoria de la mayor fosa común de España. El Diario. Pobrano z: http://www.eldiario.es/andalucia/memoria-mayor-fosa-comun-Espana_0_216628771.html.

Centro de Investigaciones Sociológicas. (2020). Barómetro de octubre 2020, Estudio no. 3296. Pobrano z: http://datos.cis.es/pdf/Es3296marMT_A.pdf.

Domosławski, A. (2007.27.10). Hiszpania – nikt nie szuka zemsty. Gazeta Wyborcza. Pobrano z: http://www.archiwum.wyborcza.pl/Archiwum/1,0,4969886,20071027RP-DGW,HISZPANIA__NIKT_NIE_SZUKA_ZEMSTY,.html.

El Gobierno dará hasta 30.000 euros para abrir fosas con víctimas de la guerra civil. (2020.12.09). Público. Pobrano z: https://www.publico.es/sociedad/exhumacion-fosas-guerra-civil-gobierno-dara-30000-euros-abrir-fosas-victimas-guerra-civil.html.

Hermoso, B. (2017.22.03). David Rieff contra la dictadura de la memoria. El País. Pobrano z: https://elpais.com/cultura/2017/03/22/actualidad/1490165927_167353.html.

Junquera, N. (2012.06.02). Mi padre no tuvo juicio, lo hicieron desaparecer. Que la justicia lo reconozca. El País. Pobrano z: http://politica.elpais.com/politica/2012/02/06/actualidad/1328532036_304387.html.

Linz, J., Stepan, A. (1996). Problems of Democratisation and Consolidation: Southern Europe, South America and Post- Communist Europe. Baltimore: JHU Press.

Marías, J. (1987). El ser español. Ideas y creencias en el mundo hispanico. Barcelona: Editorial Planeta.

Ministerio de Justicia. (2020). Mapa de fosas. Pobrano z: https://mapadefosas.mjusticia.es/exovi_externo/CargarMapaFosas.htm.

Pichel, M. (2019.10.11). Elecciones en España: qué son “las dos Españas”, las dos ideas de país enfrentadas durante décadas (y cómo se reflejan hoy en día). BBC Mundo. Pobrano z: https://www.bbc.com/mundo/noticias-internacional-50144938.

Tischner, J. (2013). W krainie schorowanej wyobraźni. Kraków: Wydawnictwo Znak.

Torrús, A. (2020.15.08). Familias, asociaciones e instituciones han recuperado los cuerpos de más de 9.000 republicanos de fosas comunes hasta 2018. Público. Pobrano z: https://www.publico.es/politica/familias-asociaciones-e-instituciones-han-recuperado-cuerpos-9000-republicanos-fosas-comunes-2018.html.

Wigura, K. (2016.18.10). Pochwała zapomnienia. Kultura Liberalna. Pobrano z: http://kulturaliberalna.pl/2016/10/18/david-rieff-wigura-wywiad-pochwala-zapomnienia/.








ISSN: 1899-5160
eISSN: 2391-7652

Partnerzy platformy czasopism