Jonasz jako świadek diaspory asyryjskiej

Tomasz Tułodziecki

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/BPTh.2018.010

Abstrakt


Dotychczasowe wysiłki egzegetów nad ustaleniem precyzyjnej datacji Księgi Jonasza nie przyniosły pożądanego rezultatu. Przytoczone w tej naukowej dyskusji argumenty są czystą spekulacją i ciągle budzą wątpliwości. Problem datacji jest bardzo istotny. Bez ustalenia epoki, z której pochodzi dany tekst, nie można go właściwie zinterpretować. Na podstawie dotychczasowych badań nad Księgą Jonasza trudno także pozytywnie odpowiedzieć na pytanie, czy prorok Jonasz miał związek z samą Niniwią i mieszkającymi w Asyrii uprowadzonymi do niewoli Izraelitami. Ponieważ dotychczasowe prace nad datacją tekstu o Jonaszu zawodzą, należy spojrzeć na jej treść z innej perspektywy. Analizy winny dotyczyć rzeczywistości, której dotyka Księga Jonasza, które należy skonfrontować z danymi historycznymi w Historii biblijnego Izraela i starożytności w ogóle. Dzięki takiemu podejściu do bieżącego tekstu Jonasza można wyciągnąć wniosek, że wydarzenia opisane w tym opowiadaniu odzwierciedlają najlepiej wydarzenia przystające do epoki perskiej, a dokładnie do czasów reform religijnych przeprowadzanych przez biblijnych bohaterów: Nehemiasza i Ezdrasza. Na tle tych wydarzeń widać najlepiej podstawową tematyką ukazaną w dziele Jonasza: dyskusję nad rolą pogan w nowej wspólnocie Izraela budowanej po niewoli babilońskiej i aktualność idei uniwersalizmu zbawczego obecnego także w innych dziełach powygnaniowych.


Słowa kluczowe


Jonasz; prorok; diaspora; Niniwa; Asyria; historia; Persia; okres; czas

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Briks, P., Księga Jonasza jako element dyskusji nad założeniami reformy Państwa Izraelskiego w okresie perskim, SBO 1/2009, s. 91–106.

Brzegowy, T., Heksameron i inne studia nad Starym Testamentem, RSB 45, Warszawa 2012.

Brzegowy, T., Miłosierdzie Boże nie zna granic (Księga Jonasza), w: J. Frankowski, Wielki świat starotestamentalnych proroków I. Od początków profetyzmu do Niewoli Babilońskiej, WMWKB 4; Warszawa 2001, s. 129–152.

Carter C. E., The Emergence of Yehud in the Persian Period. A Social and Demgraphic Study, JSOT.S 294; Sheffield 1999.

Lemański, J., Hebrajski Szeol na tle wyobrażeń eschatologicznych sąsiednich kultur, SBO 3/2011, s. 67–97.

Loretz, O., Herkunft und Sinn der Jona-Erzählung, BZ 5/1961, s. 18–29.

Pikor, W., Słowo Boże jako źródło kryzysu proroka – przypadek Jonasza i Jeremiasza, AK 154/2010, s. 31–60.

Pikor, W., W poszukiwaniu asyryjskiej diaspory Izraelitów w Księdze Ezechiela, ZNSBP 9/2012, s. 285–334.

Potocki, S., Księga Jonasza. Wstęp – przekład z oryginału – komentarz, w: Pismo Święte Starego Testamentu. Księgi proroków mniejszych. Wstęp – przekład z oryginału – komentarz, t. XII–1, Poznań 1968, s. 285–341.

Stabryła W., Orędzie prorockie w Księdze Jonasza, w: W. Chrostowski, Jak śmierć potężna jest miłość (Pnp 8,6). Księga pamiątkowa ku czci Księdza Profesora Juliana Warzechy SAC, Warszawa 2009, s. 394–418.

Struppe, U., Bie Bücher Obadja, Jona, NSK 24/1; Stuttgart 1996.

Synowiec, J. S, Prorocy Izraela, ich pisma i nauka, Kraków 1999.

Tułodziecki, T., Jonasz wobec pogan, BPTh, 2/2009, s. 37–48. DOI: http://dx.doi.org/10.12775/BPTh.2009.002.

Zawadzki, R., The phrase hipîl gôralôt and the dating of Book Jonah, w: M. Wróbel, Deus meus et omnia. Księga pamiątkowa ku czci o. prof. Hugolina Langkammera OFM w 50 rocznicę święceń kapłańskich, Lublin 2005, 463–471.

Zenger, E., Das Zwölf Prophetenbuch, w: idem, Einleitung in das Alte Testament, Stuttgart–Berlin–Köln19963, s. 467–533.


##plugins.generic.alm.title##

##plugins.generic.alm.loading##

Metrics powered by PLOS ALM






ISSN (print) 1689-5150
ISSN (online) 2450-7059

Partnerzy platformy czasopism