La liturgie, un défi pérenne à la méthode en théologie? - Sodi, Manlio (Teologia i Człowiek, 2026)
Liturgia: trwałe wyzwanie dla metody teologicznej? Dziedzina teologii liturgicznej obejmuje kilka kontekstów, zarówno na poziomie nauki, jak i na poziomie jej implikacji dla praktyki kościelnej. Celem niniejszego opracowania jest nakreślenie kierunku, który pomoże nam odczytać te zagadnienia we współczesności, zwłaszcza w świetle dwóch dokumentów Soboru Watykańskiego II: Sacrosanctum Concilium (= SC) i Optatam Totius (= OT). Jest to dialektyka, która odwołuje się do drogi przebytej na przestrzeni wieków, choć z różnymi rezultatami, a która ostatnio okazała się osiągać cele, które niestety nie zostały jeszcze odpowiednio rozpoznane w dziedzinie literatury teologicznej, o ile istnieje tendencja do podejścia do actio liturgica z jej najróżniejszych elementów i języków. W tej linii myślenia perspektywa, z której wychodzi SC w swoich pierwszych paragrafach, pozostaje wysoce niezadowalająca pod względem konsekwencji, które pojawiają się w odniesieniu do refleksji teologicznej i nauczania samej liturgii i teologii sakramentalnej. Jeśli więc OT 16 ma rację w tym, co nakazuje, liturgia musi być postrzegana nie jako kult, ale raczej jako wyjątkowe doświadczenie teologiczne: doświadczenie, które zawiera zarówno teorię, jak i praktykę, zawsze wychodząc od celebracji. W złożonej sytuacji, z jaką zmaga się nauka teologiczna, ponowne umieszczenie kultu w centrum oznacza zaoferowanie możliwości integralnej syntezy, w której lex credendi, lex orandi i lex vivendi znajdują swój centralny punkt spotkania, ukonstytuowany przez rzeczywiste doświadczenie, choć in mysterio, Trójcy Przenajświętszej. Kiedy Fides et ratio (n. 13) nawiązuje do rozumienia tajemnicy przez rozum wspomagany przez "znaki obecne w Objawieniu", prowadzi to do stwierdzenia, które stanowi najlepszą konkluzję niniejszej interwencji. W dziele pogłębiania tajemnicy jesteśmy koniecznie odesłani do "sakramentalnego horyzontu Objawienia, a w szczególności do znaku eucharystycznego, gdzie niepodzielna jedność między rzeczywistością a jej znaczeniem pozwala nam uchwycić i zrozumieć głębię tajemnicy". Tak więc, jeśli OT 16 ma rację w tym, co nakazuje, liturgię należy traktować nie jako kult, ale raczej jako wyjątkowe doświadczenie teologiczne: doświadczenie, które zawiera zarówno teorię, jak i praktykę, zawsze wychodząc od celebracji. W złożonej sytuacji, z jaką zmaga się nauka teologiczna, ponowne umieszczenie kultu w centrum oznacza zaoferowanie możliwości integralnej syntezy, w której lex credendi, lex orandi i lex vivendi znajdują swój centralny punkt spotkania, ukonstytuowany przez rzeczywiste doświadczenie, choć in mysterio, Trójcy Przenajświętszej. Kiedy Fides et ratio (n. 13) nawiązuje do rozumienia tajemnicy przez rozum wspomagany przez "znaki obecne w Objawieniu", prowadzi to do stwierdzenia, które stanowi najlepszą konkluzję niniejszej interwencji. W dziele pogłębiania misterium jesteśmy koniecznie odesłani do "sakramentalnego horyzontu Objawienia, a w szczególności do znaku eucharystycznego, gdzie niepodzielna jedność między rzeczywistością a jej znaczeniem pozwala uchwycić i zrozumieć głębię misterium".