Wychowanie chrześcijańskie wobec kultury indywidualizmu

Abstrakt

Zjawisko indywidualizmu nade wszystko kultura indywidualizmu ma znaczenie dla wychowania. Jest ono wyzwaniem także dla wychowania chrześcijańskiego. Indywidualizm niesie ze sobą inną wizję relacji jednostki do wspólnoty. Wychowanie chrześcijańskie respektuje indywidualny rozwój cech jednostki. Podkreśla jednak, że człowiek rozwija się najpełniej we wspólnocie Kościoła. Stąd w katechezie wśród celów wymienia się między innymi wychowanie do wspólnoty, dąży się do kształtowania poczucia odpowiedzialności za chrześcijańską wspólnotę. Wychowuje się tu do zwiastowania Ewangelii. Kościół czyni to w imieniu Chrystusa. Zatem wychowuje się do głoszenia Ewangelii w łączności z Kościołem. To zaś może być niezrozumiałe dla osób i środowisk ukształtowanych pod wpływem indywidualizmu. Skoro indywidualizm prowokuje ludzi do walki ze wszelkimi instytucjami w imię autonomii jednostki, to to odnosi się także do Kościoła. Stąd ostrze ataku nakierowuje się przeciwko nauczaniu moralnemu Kościoła. Również wizja człowieka, jaką przedstawia i realizuje Kościół, może być niezrozumiała dla ludzi ukształtowanych przez indywidualizm samorealizacji postulujący wolność od jakichkolwiek zależności od norm moralnych. Kościół proponuje pracę nad sobą opartą na wartościach Ewangelii. Natomiast w ideale samorealizacji siebie będzie niezrozumiałe kształtowanie siebie na wzór Jezusa Chrystusa. W wychowaniu chrześcijańskim przyjmuje się, że człowiek obdarzony jest wadami i zaletami. Praca nad sobą zmierza tu do pokonania swoich słabości i rozwoju pozytywnych cech. Natomiast rekonstrukcja obrazu siebie, jaką proponuje indywidualizm jest w istocie ucieczką od prawdy o sobie samym i prowadzi osobę do posługiwania się mechanizmami obronnymi jak mechanizm racjonalizacji. Tym samym pogłębia trudności na drodze do poznania siebie. Chrześcijaństwo proponuje wychowanie człowieka przez odwołanie się do jego sumienia, które kieruje się zasadami moralnymi czerpanymi z Objawienia. Natomiast indywidualizm samorealizacji akceptuje, że nie ma zasad moralnych zawsze obowiązujących. Tym samym opowiada się za etyką sytuacyjną. W indywidualizmie przyjmuje się też, że nie ma obiektywnej prawdy i nie można jej poznać. Tym samym przyjmuje się, że moje subiektywne przekonanie, co jest prawdą, prowadzić będzie do wybierania z depozytu wiary tylko tych prawd wiary i zasad moralnych, które są dla mnie wygodne. Chrześcijaństwo wychowuje człowieka do życia we wspólnocie z innymi, do akceptacji drugiego człowieka. To stanowi fundament budowania więzi z innymi, przede wszystkim więzi w małżeństwie. Tymczasem indywidualizm w imię autonomii siebie prowokuje osoby do budowania płytkich relacji z innymi. W imię asertywności i potwierdzania siebie proponuje zrywanie więzi z innymi. To skutkuje nietrwałością więzi małżeńskich i rodzinnych. W upowszechnianiu postaw preferowanych przez indywidualizm samorealizacji istotną rolę odgrywają środki masowego przekazu. Obecnie ich powszechność szybko upowszechnia idee indywidualizmu. Stąd zarówno na katechezie, jak i w duszpasterstwie należy się liczyć z postępującym procesem indywidualizacji.