NOWA POETYKA WŁOSKIEJ SZTUKI TEATRALNEJ O (NEO)TEATRZE W POLSCE: PRZYPADEK GIORGIO STREHLERA I LUIGIEGO PIRANDELLA W LATACH 1958-1979 - Bronowski, Cezary (Toruńskie Studia Polsko-Włoskie, 2024)
Artykuł dotyczy nowej poetyki włoskiej sztuki teatralnej w Polsce, w świetle projektu scenicznego Giorgio Strehlera i jego mediolańskiego "Piccolo Teatro", zrealizowanego po raz pierwszy w Warszawie w 1958 roku, który koncentruje się na teatralnej inscenizacji sztuki Carlo Goldoniego zatytułowanej "Arlekin: Sługa dwóch panów". Realizacja Strehlera opiera się na bezpośrednim dialogu między aktorami a publicznością, dialogu skoncentrowanym na różnych podstawowych problemach gatunku, autonomii sztuki teatralnej, ludzkim przeznaczeniu i poszukiwaniu prawdziwego sensu życia, nadziei i wyzwolenia. Strehlerowska interpretacja teatralna Goldoniego dała bodziec do odnowionej koncepcji scenicznej, wywodzącej się z komedii Luigiego Pirandella: Questa sera si improvvisa a soggetto i Giganti della montagna, werke wystawionych w Polsce w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku (1961/1962) w reżyserii Kazimierza Brauna, w Poznaniu (1973) w reżyserii Izabelli Cywińskiej oraz w Warszawie w 1979 roku w reżyserii Andrzeja Markowicza i z oryginalną scenografią. Jest to zatem nowa poetyka teatru, która radykalnie przeciwstawia się teatrowi rozrywkowemu z początku XX wieku. W efekcie reżyserzy powracają do koncepcji commedii dell'arte jako wielkiego teatru poetyckiego, w którym aktor staje się artystą, wręcz intelektualistą, pragnącym zilustrować katartyczną moc sztuki, nieadekwatną do codziennego życia. Spektakle do dziś budzą zainteresowanie polskiej publiczności.