Studia Pelplińskie https://apcz.umk.pl/SPLP <p style="margin-bottom: 0cm;">„Studia Pelplińskie” są wydawane Wyższe Seminarium Duchowne w Pelplinie wraz z Wydawnictwem „Bernardinum”. Pierwszy numer rocznika ukazał się w 1969 roku z inicjatywy ks. bpa Kazimierza Józefa Kowalskiego. Przesłaniem i założeniem ówczesnego czasopisma było wskrzeszenie świetności naukowej środowiska chełmińskiego, właściwej okresowi międzywojennemu.</p><p style="margin-bottom: 0cm;">Misją „Studiów Pelplińskich” jest integracja środowiska naukowego diecezji oraz propagowanie na arenie ogólnopolskiej i międzynarodowej zdobyczy badawczych ludzi Pomorza.</p><p style="margin-bottom: 0cm;">Redaktorami „Studiów Pelplińskich” byli: ks. Eugeniusz Wajszczak (1969), ks. Wacław Eborowicz (1971-1979), bp Zygfryd Kowalski (1980-1981), ks. Jerzy Buxakowski (1982-1992), ks. Wiesław Mering (1996-2002), ks. Antoni Bączkowski (2003-2013), ks. Janusz Szulist (od 2013).</p> Wyższe Seminarium Duchowne w Pelplinie pl-PL Studia Pelplińskie 0239-4456 EKO-PNEUMATOLOGIA. ZARYS PROBLEMATYKI https://apcz.umk.pl/SPLP/article/view/37095 <p>Wydaje się być uprawnione tworzenie całościowej wizji problematyki pneumatologicznej w ramach ekoteologii. Działanie Boga to bowiem zawsze działanie Trójcy Świętej. W świecie zaś szczególnie uwyraźnia się przez działanie Ducha Świętego. W kontekście ekologii szczególnie istotne wydaje się podkreślenie Jego szczególnej roli w budowaniu jedności i wzajemnej solidarności stworzeń. Jawi się On również jako Ożywiciel – dawca nowego życia w Jezusie Chrystusie jak również inspirator ludzkiej aktywności i działania. Jego szczególną rolą jest również objawianie mocy i zamysłów Boga w świecie, ukazując ostateczny cel stworzenia.</p> Jarosław Babiński Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-01-14 2022-01-14 55 15 26 10.12775/SPLP.2021.001 NORMY UPRAWIANIA NAUKI W BADANIACH HISTORYCZNYCH https://apcz.umk.pl/SPLP/article/view/37096 <p>Postulowane normy etycznej analizy badawczej dotyczą w znacznej mierze poziomu percepcji w sposobie budowania narracji historycznej. Z problemem tym przychodzi zetknąć się również na polu badań historycznych prowadzonych w obrębie aspektu cywilizacyjnego kontekstu wojen, który przeobraża rzeczywistość, odciskając na niej swoje piętno, zarówno erodujące ład systemu geopolitycznego, jak i krystalizujące nadejście nowego. Odniesienie zagadnień etycznych teorii wojny, jako głównego czynnika cywilizacyjnego, do wytycznych historiografii i uwarunkowań na nią składających się pozwala nakreślić tło dla analizy pojęcia etyki w badaniach naukowych. Autor przedstawia zbiór istotnych z punktu widzenia rzemiosła historycznego norm uprawiania nauki w praktyce wyzwań, jakich nastręczają mu uwarunkowania metodologiczne, dydaktyczne i terminologiczne w zestawieniu z badanym zjawiskiem dziejowym. Pozwoliło to na dogłębne przyjrzenie się wyzwaniom, przed jakimi staje historyk w toku pracy nad hermeneutyką źródła.</p> Daniel Białecki Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-01-14 2022-01-14 55 27 35 10.12775/SPLP.2021.002 OJCIEC I PASTERZ. DZIAŁALNOŚĆ PRYMASA POLSKI STEFANA WYSZYŃSKIEGO NA FORUM KOMISJI/RADY GŁÓWNEJ EPISKOPATU POLSKI (1949–1953, 1956–1981) https://apcz.umk.pl/SPLP/article/view/37097 <p>Kardynał Stefan Wyszyński odegrał kluczową rolę w powojennych dziejach Kościoła katolickiego w Polsce. Po nominacji prymasowskiej, w latach 1949–1953 i 1956–1981 pełnił funkcję przewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski. Stał również na czele Komisji (od 1969 r.) Rady Głównej Episkopatu Polski – gremium będącego prezydium polskiego episkopatu. Do najważniejszych zadań Komisji/Rady Głównej Episkopatu Polski w okresie przewodniczenia kardynała Stefana Wyszyńskiego wskazać należy: 1) opracowywanie projektów, schematów i wytycznych do listów pasterskich i innych publicznych wystąpień Kościoła katolickiego; 2) analizę aktualnej sytuacji Kościoła katolickiego; 3) koordynację prac innych komisji i podkomisji episkopatu. Uwzględniając – wynikające z ówczesnej sytuacji społeczno-politycznej – podstawowe kierunki pracy polskich hierarchów, określić można zagadnienia pozostające ściśle w gestii samego przewodniczącego Komisji/Rady Głównej Episkopatu Polski. Kardynał Stefan Wyszyński osobiście odpowiadał za: 1) wyznaczanie głównych kierunków i treści nauczania pasterskiego; 2) kształtowanie stosunków z władzami PRL; 3) prowadzenie polityki personalnej episkopatu w zakresie nominacji biskupich; 4) inspirowanie zmian struktury organizacyjnej, celów, zadań i statusu prawnego Konferencji Episkopatu Polski. Problematyka ta rozwinięta została w dalszej części rozważań, choć podkreślić należy, że nie wyczerpuje ona bogatego katalogu spraw, jakie spoczywały na przewodniczącym Komisji/Rady Głównej Episkopatu Polski. Poza omawianym obszarem pozostały m.in.: 5) koordynacja kontaktów ze Stolicą Apostolską i zagranicznymi konferencjami episkopatów oraz 6) szczegółowy nadzór nad procesem recepcji oraz wdrażania uchwał Soboru Watykańskiego II. Wkład kardynała Stefana Wyszyńskiego w prace Komisji/Rady Głównej Episkopatu Polski pozostaje wciąż zagadnieniem domagającym się całościowego, pełnego i wnikliwego opracowania. Nie sposób bowiem zrozumieć procesów zachodzących w Kościele katolickim w Polsce oraz w jego relacjach z państwem komunistycznym bez tej fundamentalnej wiedzy.</p> Michał Białkowski Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-01-14 2022-01-14 55 37 71 10.12775/SPLP.2021.003 SPIS RZECZY POZOSTAŁYCH PO ŚMIERCI AUGUSTYNA JAKUBA DZIAŁYŃSKIEGO, WOJEWODY KALISKIEGO Z DNIA 5 CZERWCA 1759 ROKU https://apcz.umk.pl/SPLP/article/view/37098 <p>W Bibliotece Kórnickiej Polskiej Akademii Nauk znajdują się zbiory rękopisów związanych z historią rodziny Działyńskich. W jednym z takich zbiorów znajduje się dokument powstały w związku ze śmiercią Augustyna Działyńskiego (13 V 1759), wojewody kaliskiego – spis pozostawionych przez niego rzeczy. Ze spisu, datowanego na 5 czerwca 1759 roku, dowiadujemy się o jego ubiorze, ubiorze służby, rzeczach codziennego użytku, o ozdobach pomieszczeń, o instrumentach muzycznych i posiadanym ekwipunku jeździeckim. Ozdobienie większości tych rzeczy w srebro lub złoto, świadczy o stanie posiadania osoby zmarłej. Do spisu dołączono także wykaz zobowiązań wojewody oraz wysokość kosztów poniesionych w związku z jego pogrzebem. Artykuł uzupełniają portrety Augusta Działyńskiego i jego żony Anny z Radomickich oraz bogaty materiał genealogiczny.</p> Piotr Maciej Dziembowski Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-01-14 2022-01-14 55 73 98 10.12775/SPLP.2021.004 OSOBOWE UJĘCIE RELACJI PACJENT – PERSONEL MEDYCZNY. WPŁYW WYMIARU PERSONALISTYCZNEGO NA JAKOŚĆ RELACJI INTERPERSONALNYCH W PRZESTRZENI MEDYCZNEJ I JEGO ZNACZENIE W PROCESIE LECZENIA https://apcz.umk.pl/SPLP/article/view/37099 <p>W punkcie wyjścia autor określa dialog między personelem medycznym a chorym jako formę relacji o charakterze naturalnym. Autor analizuje personalistyczne ujęcie tej relacji. Jakość relacji interpersonalnych zależy od wizji człowieka, poprzez którą ujmuje się rzeczywistość. Wymiar personalistyczny pozwala patrzeć na chorego jako na osobę odrębną i autonomiczną, uwzględnić prawdziwe dobro i dostrzec wymiar duchowy. Zaakcentowana została konieczność kształtowania wartości i sumienia. Spojrzenie osobowe jest relacją „dar – kontra-dar”, w której personel jest darem dla chorego, a ten nadaje poczucie sensu posługi w szpitalu. Prowadzi to do uczłowieczenia relacji, gdyż osobowe ujęcie istoty ludzkiej pozwala zawsze podkreślać niezbywalną godność każdego człowieka w działaniach&nbsp;medycznych.</p> Wojciech Gliniecki Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-01-14 2022-01-14 55 99 117 10.12775/SPLP.2021.005 POLE ODPOWIEDZIALNOŚCI I DRAMAT WINY W MYŚLI KSIĘDZA JÓZEFA TISCHNERA I KARDYNAŁA STEFANA WYSZYŃSKIEGO. O DUSZPASTERSKIM ROZWINIĘCIU FILOZOFII ODPOWIEDZIALNOŚCI https://apcz.umk.pl/SPLP/article/view/37100 <p>Artykuł ukazuje zbieżność poglądów na temat odpowiedzialności, jakie znaleźć można w filozoficznych tekstach księdza Józefa Tischnera i mających charakter duszpasterskich tekstach kardynała Stefana Wyszyńskiego. Myśl Wyszyńskiego można widzieć jako duszpasterskie dookreślenie i rozwinięcie filozoficznych poglądów Tischnera na temat odpowiedzialności. W artykule przedstawiam Tischnerowskie myślenie o „polu odpowiedzialności” i pokazuję, w jaki sposób to samo zagadnienie pojawia się w wybranych wypowiedziach kardynała Wyszyńskiego. Następnie omawiam „dramatyczny” wątek Tischnerowskiej filozofii odpowiedzialności, którego elementem centralnym jest zagadnienie winy, i na wybranych tekstach kardynała Wyszyńskiego pokazuję, w jaki sposób wątek ten jest obecny także w jego myśli. Na koniec ukazuję wartość duszpasterskiego rozwinięcia&nbsp;filozoficznej analizy zagadnień związanych z odpowiedzialnością.</p> Miłosz Hołda Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-01-14 2022-01-14 55 119 138 10.12775/SPLP.2021.006 MIĘDZY HISTORIĄ A TERAŹNIEJSZOŚCIĄ. WSPÓŁCZESNE PRZYKŁADY ODCHODZENIA OD ETYKI CHRZEŚCIJAŃSKIEJ W POLSKIM HARCERSTWIE https://apcz.umk.pl/SPLP/article/view/37102 <p>Harcerstwo to wspólnota, która dzięki swojej metodzie wychowuje ludzi młodych. Nie jest to grupa parafialna, ale założyciel skautingu – Robert Baden-Powell oparł ją na wartościach chrześcijańskich. Wskazują na to liczne dokumenty wydane przez władze związku w ciągu kilkudziesięciu lat. Metody te jednak ewoluowały i nie są tak przejrzyste jak to było na początku. W drużynach harcerskich coraz bardziej widoczne jest zjawisko odchodzenia od etyki chrześcijańskiej, aby w imię fałszywie rozumianej tolerancji harcerstwo budowało swą tożsamość na obcych religijnie, kulturowo i cywilizacyjnie prądach współczesnych. Jest to problem, przed którym staje dzisiejsze harcerstwo, a szczególnie osoby odpowiedzialne za</p> <p>wychowanie duchowe i religijne młodych harcerzy i skautów.</p> Michał Kłosowski Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-01-14 2022-01-14 55 139 148 10.12775/SPLP.2021.007 HANDEL I JEGO ROLA CYWILIZACYJNA W UJĘCIU JÓZEFA SUPIŃSKIEGO https://apcz.umk.pl/SPLP/article/view/37104 <p>Józef Supiński (1804–1893), polski naukowiec, ekonomista, filozof, socjolog, w obrębie stworzonej w drugiej połowie XIX wieku teorii społeczno-ekonomicznej, uwypuklił kwestie związane z handlem, postrzeganym w kontekście cywilizacyjnym. W artykule przybliżono ich istotę i specyfikę. Supiński podkreślał cywilizacyjną rolę handlu, jego korzystny wpływ na wzrost wielkości produkcji i kapitału społecznego. Handel, będąc w pełni ludzkim tworem, humanizuje relacje społeczne, ogranicza różne formy przemocy, umożliwia pokojowe współistnienie. Jest także spoiwem łączącym jednostki w strukturę społeczeństwa.</p> Piotr Koprowski Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-01-14 2022-01-14 55 149 158 10.12775/SPLP.2021.008 RODZINA W NAUCZANIU KARDYNAŁA STEFANA WYSZYŃSKIEGO. PERSPEKTYWA PEDAGOGICZNA https://apcz.umk.pl/SPLP/article/view/37090 <p>W artykule podjęta została próba ukazania rodziny w nauczaniu kardynała Stefana Wyszyńskiego z perspektywy pedagogicznej. Zaprezentowane zostało rodzicielstwo rozumiane przez prymasa jako dar i zadanie. Przedstawiono znaczenie rodziny w życiu narodowym i społecznym oraz wychowanie w rodzinie w myśli społecznej Wyszyńskiego.</p> Monika Lewicka Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-01-14 2022-01-14 55 159 173 10.12775/SPLP.2021.009 BISKUP KAZIMIERZ JÓZEF KOWALSKI (1896-1972) JAKO PREKURSOR ODNOWY LITURGICZNEJ W DIECEZJI CHEŁMIŃSKIEJ, W ŚWIETLE „ORĘDOWNIKA DIECEZJI CHEŁMIŃSKIEJ” https://apcz.umk.pl/SPLP/article/view/37091 <p>Biskup Kazimierz Józef Kowalski był pierwszym w historii diecezji chełmińskiej ordynariuszem uczestniczącym w pracach soboru powszechnego. Jako konsultor Komisji Liturgicznej Drugiego Soboru Watykańskiego brał czynny udział w przygotowaniu reformy liturgii i rozumiał jej istotę i cele. Swoje stanowisko prezentował przede wszystkim w różnych formach w „Orędowniku Diecezji Chełmińskiej”, jako urzędowym piśmie Kościoła partykularnego. Biskup Kowalski nauczał o fundamentalnym znaczeniu zasady actuosa participatio dla liturgii, poprzez którą wierni tworzą żywy Kościół, Mistyczne Ciało Chrystusa, oddając chwałę Bogu i uczestnicząc w misterium paschalnym. Realizacją zasady „aktywnego uczestnictwa” były konkretne zarządzenia wprowadzające duchowieństwo i wiernych w życie Kościoła po soborze. Ordynariusz chełmiński był zarówno strażnikiem Tradycji Kościoła wyrażającej się w lex orandi, jak i mistagogiem, który konsekwentnie wprowadzał powierzoną mu wspólnotę diecezjalną w posoborową rzeczywistość Kościoła objawiającego się w liturgii.</p> Andrzej Megger Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-01-14 2022-01-14 55 175 188 10.12775/SPLP.2021.010 RYWALIZACJA I PYTANIE O ROZEZNAWANIE DUCHÓW: PNEUMATOLOGICZNY PRZYCZYNEK DO ZAKREŚLENIA EKUMENICZNYCH HORYZONTÓW https://apcz.umk.pl/SPLP/article/view/37092 <p>Trudno wyobrazić sobie dzisiejsze chrześcijaństwo bez ruchu ekumenicznego. Jednak dążenie do jedności, które dla wielu entuzjastów ekumenizmu stało się życiowym powołaniem, jawi się dla innych jako utopia religijnych romantyków. Celem niniejszego artykułu jest pneumatologiczna interpretacja historycznego wydarzenia Reformacji. Przy wykorzystaniu teorii mimetycznej Girarda prowadzona jest analiza historycznych źródeł podziału wewnątrzkościelnego. Wyniki analizy stanowią materiał do oceny sił duchowych towarzyszących początkom Reformacji. Na tym tle oceniane są niektóre zmiany w najnowszej historii Kościoła i świata. Artykuł argumentuje, że siłą napędową Reformacji nie były w pierwszym rzędzie problemy doktrynalne, a resentyment i uprzedzenia, interpretując konkretne wydarzenia historyczne jako działanie Ducha Świętego w czasie.</p> Łukasz Mudrak Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-01-14 2022-01-14 55 189 204 10.12775/SPLP.2021.011 EPIDEMIE, ZARAZY I ICH PATRONI. POCZĄTKI KULTU ŚWIĘTEGO ROCHA W EUROPIE https://apcz.umk.pl/SPLP/article/view/37093 <p>Artykuł prezentuje dynamiczny rozwój kultu św. Rocha w obliczu zarazy. Najstarsze lokalizacje kultu świętego Rocha przebiegają wzdłuż drogi Via Francigena, istniejącej już od X wieku, jako stary szlak pielgrzymi wiodący do Rzymu z rodzinnej miejscowości Rocha – Montpellier. To wzdłuż tej drogi, w położonych przy niej miastach rodzą się początki kultu tego świętego. Takie miasta jak: Voghera, Piacezna obfitują w najstarsze świadectwa kultu, do których zalicza się: kościoły i kaplice pw. św. Rocha, a w nich: relikwiarze, obrazy, rzeźby, jak również powstające przy tych ośrodkach rozliczne bractwa, dzięki którym, jak również dzięki kupcom, handlarzom, drukarzom, duchownym – świeckim i zakonnym, ów kult rozszerzył się z północnych Włoch aż na drugą stronę Alp. W tekście wykorzystano literaturę źródłową.</p> Zdzisław Ossowski Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-01-14 2022-01-14 55 205 232 10.12775/SPLP.2021.012 KASZUBSKIE PIELGRZYMOWANIE W XX WIEKU https://apcz.umk.pl/SPLP/article/view/37094 <p>Ruch pielgrzymkowy Kaszubów wpisuje się w kondycję człowieka, który znajduje się „w drodze”. Specyfika ruchu pielgrzymowania związana jest z istnieniem miejsc, gdzie znajdowały się cudowne wizerunki Matki Bożej. Zmiany społeczne, a także postęp technologiczny sprawił, iż zmienił się sposób pielgrzymowania, natomiast w zasięgu pielgrzymów zaistniały nowe miejsca. Postępująca współcześnie laicyzacja sprawia, iż zmniejsza się nasilenie ruchu pielgrzymkowego. Ogromną nadzieją jest jednak pobożność ludowa małych ojczyzn, sprawiająca, iż miejsca takie jak Sianowo, Swarzewo i Piaseczno są nadal licznie odwiedzane w czasie odpustów. Pielgrzymowanie jest kluczem do zrozumienia w ogóle polskiej religijności.</p> Jan Perszon Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-01-14 2022-01-14 55 233 267 10.12775/SPLP.2021.013 WPŁYW WZORU ŻYCIA I ŚMIERCI BŁ. KS. JÓZEFA JANKOWSKIEGO NA KSZTAŁTOWANIE SYSTEMU WARTOŚCI U DZIECI I MŁODZIEŻY W SZKOLE PODSTAWOWEJ IM. BŁ. KS. JÓZEFA JANKOWSKIEGO W CZYCZKOWACH https://apcz.umk.pl/SPLP/article/view/37086 <p>Celem artykułu jest wskazanie bł. ks. Józefa Jankowskiego jako wzoru do naśladowania, szczególnie dla młodego pokolenia dzieci i młodzieży, na przykładzie społeczności Szkoły Podstawowej im. bł. ks. Józefa Jankowskiego w Czyczkowach. Ks. Józef wywodzi się z tej wsi, tam się urodził, wychował, chodził do miejscowej szkoły i żył pośród tych ludzi. Tam budziło się jego powołanie do kapłaństwa, które zrealizował. Czas jego kapłaństwa przypadł na lata przedwojenne – 1936 r. – i wojenne – do 1941 r. Pomimo zawieruchy wojennej, aresztowania, tortur w więzieniu Pawiak w Warszawie, aż po męczeńską śmierć w obozie koncentracyjnym w Oświęcimiu nigdy nie wyparł się wiary w Boga i miłości do drugiego człowieka. Dlatego jest wzorem do naśladowania w każdym czasie. Artykuł wskazuje, że wzór ks. Józefa jest wykorzystywany w społeczności Czyczków, którego szkoła obrała sobie na patrona. Autorka artykułu dotarła do dowodów materialnych i niematerialnych, które świadczą o tym, że jego kult jest wciąż żywy, a uczniowie są wychowywani w oparciu o wartości, które prezentował ks. Józef. Świadczą o tym dokumenty szkolne, artykuły lokalnej prasy, wydarzenia, które są organizowane w szkole, a które są związane z osobą bł. ks. Józefa.</p> Anna Magdalena Pestka Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-01-14 2022-01-14 55 269 280 10.12775/SPLP.2021.014 PERSONALISTYCZNE KRYTERIUM W REALIZACJI FUNKCJI GOSPODARCZEJ RODZINY W NAUCZANIU SPOŁECZNYM KOŚCIOŁA https://apcz.umk.pl/SPLP/article/view/37088 <p>Artykuł stanowi analizę funkcji gospodarczej rodziny w aspekcie wydatkowania pozyskanych środków materialnych. Dobra doczesne, zgodnie z zasadami personalizmu stanowiącymi fundament nauczania społecznego Kościoła, winny służyć integralnemu rozwojowi człowieka. Absolutyzowanie bogactwa stanowi barierę w relacji do Boga. Sprzyja również generowaniu niesprawiedliwych dysproporcji, ograniczających podmiotowość jednostkową. Uczynienie z osoby nienaruszalnego principium społecznego, a także stosowanie zdrowego rozsądku, jest wpisane w porządek Boży, warunkujący wszystkie potrzeby jednostek i grup w ramach rodziny. Artykuł powstał w oparciu o wybrane teksty nauczania społecznego Kościoła.</p> Piotr Pruski Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-01-14 2022-01-14 55 281 290 10.12775/SPLP.2021.015 WPŁYW MEDIÓW NA KSZTAŁT KULTURY W ORĘDZIACH BENEDYKTA XVI NA ŚWIATOWY DZIEŃ ŚRODKÓW SPOŁECZNEGO PRZEKAZU (2006–2013) https://apcz.umk.pl/SPLP/article/view/37089 <p>Środki społecznego przekazu, których gwałtowny i dynamiczny rozwój nastąpił w ostatnich latach XXI wieku, niewątpliwie stanowią integralną część ludzkiej codzienności i kultury. Stały się one nieodłącznym elementem współczesnej rzeczywistości, w której nie tylko istnieją, ale próbują ją kreować poprzez oddziaływanie w przestrzeni relacji międzyosobowych i społecznych. Papież Benedykt XVI w orędziach na Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu, zredagowanych w latach 2006–2013, podkreśla istotną rolę massmediów w kulturze ludzkiej, której zadaniem jest pełnia rozwoju człowieka w aspekcie duchowo-cielesnym. Aby środki społecznego przekazu przyczyniały się do integralnego rozwoju, wychowania i wzrostu wartości kulturowych w społeczeństwie, muszą działać w kategorii służby osobie ludzkiej i jej godności.</p> Tomasz Szcześniak Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-01-14 2022-01-14 55 291 301 10.12775/SPLP.2021.016 WIARA CHRZEŚCIJAŃSKA WOBEC IDEOLOGII NAZIZMU W OPARCIU O LIST PASTERSKI NIEMIECKIEGO EPISKOPATU Z 20 SIERPNIA 1935 ROKU https://apcz.umk.pl/SPLP/article/view/37074 <p>Biskupi niemieccy w liście z 20 sierpnia 1935 roku wskazują na wiarę jako na fundament w walce z nazizmem w przywracaniu sprawiedliwości w świecie. Posłanie Trzech Osób Boskich, do których człowiek odnosi się w ramach aktów wiary, stanowi przesłankę ku obronie godności osobowej, zachowania niezmiennego porządku moralnego oraz do trwania w nadziei w obliczu niesprawiedliwości nazistowskiej. Konsekwencją postawy wiary jest obrona praw każdego obywatela przy współpracy instytucji państwa z Kościołem. Ataki na życie jednostek oraz grup społecznych stanowią zakwestionowanie porządku Bożego, warunkującego integralny rozwój społeczny. Przemoc stosowana przez nazistów nie może podważać czy relatywizować wskazań ewangelicznych. Niezłomne trwanie przy nauce objawionej uskutecznia kształtowanie nowego porządku, wolnego od przemocy. Przemiany społeczne są nieodłącznie związane z procesem wychowania, zasadzającym się na przekazywaniu określonych wartości, jak też na współpracy w ramach środowiska wychowawczego.</p> Janusz Szulist Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-01-14 2022-01-14 55 303 315 10.12775/SPLP.2021.017 ŚWIĘTOŚĆ MAŁŻEŃSTWA I RODZINY W NAUCZANIU PAPIEŻA FRANCISZKA https://apcz.umk.pl/SPLP/article/view/37077 <p>Niniejszy artykuł ma na celu ukazanie wartości, jaką stanowi chrześcijański ideał małżeństwa i rodziny w świetle nauczania papieża Franciszka. Temat naszej pracy został omówiony w trzech blokach tematycznych. W pierwszym bloku podjęliśmy próbę zdefiniowania słowa świętość, ukazując tym samym bogatą specyfikę tego terminu, aby następnie spojrzeć na tę kwestię w świetle świętości rodziny i małżeństwa. Ujęte w pierwszym i drugim etapie zagadnienia prowadzą nas do bloku trzeciego niniejszej pracy, w którym uwaga została skoncentrowana na praktycznych wskazaniach, które ukazują małżeństwo jako drogę prowadzącą do świętości.</p> Artur Tybusz Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-01-14 2022-01-14 55 317 330 10.12775/SPLP.2021.018 STEFAN WYSZYŃSKI I JÓZEF TISCHNER – UKRYTY DIALOG O NAJWAŻNIEJSZYCH POLSKICH SPRAWACH https://apcz.umk.pl/SPLP/article/view/37082 <p>Stefan Wyszyński i Józef Tischner to dwaj wybitni przedstawiciele polskiej myśli katolickiej dwudziestego wieku. Działali na różnych polach. Wyszyński jako Prymas Polski niósł ciężar odpowiedzialności za losy całego polskiego Kościoła w wyjątkowo trudnych dla niego czasach programowej ateizacji i dominacji antykościelnej propagandy, dlatego rozwijał w sobie cnoty męża stanu i myślał w kategoriach ogólnonarodowej strategii ewangelizacyjnej. Tischner działał przede wszystkim w dwóch obszarach: jako filozof i jako duszpasterz, a jego kompetencje i zainteresowania dotyczyły filozofii, która „rodzi się z bólu”, chce ten ból wyrażać i próbuje mu zaradzać. Swój głęboki i oryginalny zmysł filozoficzny wykorzystywał w codziennej pracy duszpasterskiej, co przynosiło imponujące efekty. Pomimo owej różnicy zakresu i stylu działania, obaj wywarli ogromny wpływ na duchowy i intelektualny kształt polskiego katolicyzmu. Choć nigdy nie spotkali się osobiście i nie mieli okazji współpracować ze sobą, można stwierdzić, że ich praca wychowawcza i intelektualna wytworzyła swego rodzaju „ukryty dialog” w polskiej przestrzeni publicznej. Najważniejsze płaszczyzny i owoce owego dialogu przedstawia niniejszy artykuł.</p> Krzysztof Wieczorek Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-01-14 2022-01-14 55 331 354 10.12775/SPLP.2021.019 WYCHOWAWCZA ROLA PRACY W KONCEPCJACH FILOZOFÓW CHRZEŚCIJAŃSKICH: STEFANA WYSZYŃSKIEGO, KAROLA WOJTYŁY I JÓZEFA TISCHNERA https://apcz.umk.pl/SPLP/article/view/37084 <p>W artykule przedstawiam wychowawczy wymiar pracy na przykładzie twórczości trzech polskich filozofów chrześcijańskich – kardynała Stefana Wyszyńskiego, Karola Wojtyły (późniejszego papieża Jana Pawła II) i Józefa Tischnera. Każdy z nich uwypuklał rolę pracy, jako czynnika determinującego wychowanie, ale też każdy przedstawiał pracę i związany z nią system wychowania z innej perspektywy. Wszystkie te punkty widzenia ogniskowały się jednak na człowieku postrzeganym przez pryzmat Bożego stworzenia. Człowieka, dla którego praca stała w rzędzie cnót, podobnie jak lenistwo w rzędzie grzechów. W tekście udowadniam, że wychowawcza funkcja pracy, postrzegana w kontekście cnót, u kardynała Wyszyńskiego przedstawiana była w optyce miłości, u Jana Pawła II w przestrzeni wiary, zaś Józef Tischner głosił ją z przesłaniem nadziei.</p> Przemysław Zientkowski Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-01-14 2022-01-14 55 355 366 10.12775/SPLP.2021.020 GENEZA FILOZOFICZNEJ IDEI QUEER WOBEC PODSTAW ANTROPOLOGICZNYCH KATOLICKIEJ NAUKI SPOŁECZNEJ https://apcz.umk.pl/SPLP/article/view/37085 <p>Artykuł podejmuje próbę odpowiedzi na pytania o podstawy filozoficzne i myślowe queer theory oraz prezentuje głównych myślicieli, którzy wywarli znaczący wpływ na rozwój performatywności w ruchach feministycznych. Przedstawiam genezę i opis procesu subwersji oraz dekonstrukcji pojęć takich jak płeć, małżeństwo, kobiecość, heteronormatywność, binarność, seksualność i ostatecznie queer. Polemizuję między innymi z poglądami Judith Butler, która próbuje opisać pojęcie queer, charakteryzując je jako odtwarzanie performatywnych wypowiedzi, interpolowanych, stanowiących moc wiążącą przypadkowych, obalalnych, rozsadzających istniejące konwencje. Artykuł zestawia powyższe zagadnienia z Katolicką Nauką Społeczną i antropologią Kościoła Katolickiego. Wskazuje na obszary tworzącej się na naszych oczach nowej rzeczywistości.</p> Andrzej Zubielewicz Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-01-14 2022-01-14 55 367 386 10.12775/SPLP.2021.021