The Film Director Who Was a Spy. Jadwiga Plucińska (1908–1999): A Forgotten Pioneer of Polish Documentary Film - Szymański, Karol (Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej, 2025)
Celem artykułu jest przypomnienie Jadwigi Plucińskiej – przedwojennej aktorki, w czasie II wojny światowej – sekretarki w warszawskim biurze Die Deutsche Wochenschau, a w latach 1946–1959 – reżyserki około dwudziestu filmów dokumentalnych oraz felietonów do Polskiej Kroniki Filmowej, ukazujących zmiany społeczne, kulturowe i obyczajowe najpierw w Polsce odradzającej się po zniszczeniach wojennych (zwłaszcza na tzw. Ziemiach Odzyskanych), a potem w czasie październikowej odwilży. Jej karierę przerwało w roku 1959 aresztowanie i następnie pięcioletnie uwięzienie na skutek oskarżenia o szpiegostwo na rzecz wywiadu amerykańskiego. W rezultacie Plucińska została niemal zupełnie zapomniana i wykreślona z kart historii polskiego kina, a jej wycofana z rozpowszechniania od końca lat pięćdziesiątych twórczość pozostaje praktycznie nieznana.