https://apcz.umk.pl/RH/issue/feed Roczniki Historyczne 2020-12-01T09:09:09+01:00 Tom,asz Jurek rh@ihpan.edu.pl Open Journal Systems Roczniki Historyczne ukazują się od 1925 r. Ich założycielem był wybitny mediewista profesor Kazimierz Tymieniecki.<br />Roczniki Historyczne początkowo, zwłaszcza w latach międzywojennych, wykazywały szczególne zainteresowanie sprawami ziem zachodnich i stosunków polsko-niemieckich. Z czasem profil ten stracił na wyrazistości, znaczenia nabrała za to pewna specjalizacja chronologiczna. Od blisko ćwierćwiecza Roczniki Historyczne poświęcone są przede wszystkim polskim i powszechnym dziejom średniowiecza i wczesnych czasów nowożytnych. https://apcz.umk.pl/RH/article/view/RH.2020.01 Legenda Adelbertus alto sanguine. Komentarz, miejsce w tradycji Nascitur (BHL 38), wydanie 2020-12-01T08:55:51+01:00 Miłosz Sosnowski rh@ihpan.edu.pl <p>Legenda o św. Wojciechu o inc. <em>Adelbertus alto sanguine </em>(<em>AAS</em>) jest zachowanym w dwóch rękopisach skrótem tzw. Żywotu drugiego św. Wojciecha w dłuższej redakcji (inc. <em>Nascitur purpureus flos</em>). Artykuł przybliża kontekst hagiograficzny powstania legendy w 2 poł. XIII lub 1 poł. XIV w., rękopisy ją zawierające oraz związki między nimi. Ponieważ legenda należy do tradycji pośredniej <em>Nascitur </em>szczególna uwaga poświęcona została metodzie pracy redaktora oraz możliwości wykorzystania <em>AAS </em>dla krytyki tekstu <em>Nascitur </em>w redakcji dłuższej. W ramach próby datowania i lokalizacji przeróbki omówione zostały ślady kultu św. Wojciecha w średniowiecznym Erfurcie (przede wszystkim relikwie, ale też rękopisy liturgiczne, kalendarze). Do artykułu dołączone jest wydanie legendy na podstawie obydwu zachowanych kopii.</p> 2020-12-01T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2020 Roczniki Historyczne https://apcz.umk.pl/RH/article/view/RH.2020.02 Nyski wykaz proskrypcji z ostatniej ćwierci XIII wieku. Nowa edycja z komentarzem 2020-12-01T08:56:54+01:00 Ewa Wółkiewicz rh@ihpan.edu.pl <p>Artykuł zawiera nową edycję wykazu proskrypcyjnego z terenu ziemi nyskiej, opracowaną zgodnie ze współczesnymi standardami edytorskimi i opatrzoną aparatem naukowym. Dotychczasowe wydania opierały się na osiemnastowiecznym odczycie S.B. Klosego, a oryginał źródła uchodził w literaturze za zaginiony.</p> 2020-12-01T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2020 Roczniki Historyczne https://apcz.umk.pl/RH/article/view/RH.2020.03 Wizerunek Jana i Karola IV Luksemburgów w Rocznikach Jana Długosza 2020-12-01T08:58:38+01:00 Krzysztof Ożóg rh@ihpan.edu.pl Artykuł dotyczy wizerunków Jana i Karola IV Luksemburgów nakreślonych przez Jana Długosza w IX i X księdze Roczników. Szczegółowej analizie zostały poddane wszystkie zapisy krakowskiego historiografa w <em>Rocznikach </em>odnoszące się do obu władców. Autor dowodzi, że Długosz charakteryzował postaci Jana i Karola IV oraz ich dokonania z punktu widzenia interesów i racji politycznych Królestwa Polskiego oraz późnośredniowiecznego ideału władcy chrześcijańskiego. 2020-12-01T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2020 Roczniki Historyczne https://apcz.umk.pl/RH/article/view/RH.2020.04 Ugoda biskupa przemyskiego Macieja z miejscową szlachtą w sprawie dziesięcin z ostatniego dziesięciolecia XIV wieku 2020-12-01T08:59:38+01:00 Marian Wolski rh@ihpan.edu.pl <p>Na początku lat 90. XIV w. po nominacji na biskupstwo przemyskie Macieja, dotychczasowego kanclerza królowej Jadwigi, doszło do konfliktu z miejscową szlachtą na tle świadczeń dziesięcinnych. Nowy biskup powoływał się na otrzymane od papieża prawo pobierania dziesięciny snopowej, tymczasem od czasów Kazimierza Wielkiego na terenach Rusi Czerwonej stosowano dziesięcinę pieniężną i to w znacznie niższym wymiarze niż w pozostałych częściach monarchii. Do ugody doszło dopiero za pośrednictwem króla Władysława najpewniej latem 1394 r. Mimo to, część szlachty nadal sprzeciwiała się wprowadzeniu nowych wyższych stawek. Groźba przysądzenia realnych, snopowych dziesięcin spowodowała zakończenie konfliktu, którego ostatnim akordem było potwierdzenie w 1406 r. przez biskupa przemyskiego pobierania dziesięciny w pieniądzu oraz swobodnego charakteru dziesięciny z łanów folwarcznych.</p> 2020-12-01T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2020 Roczniki Historyczne https://apcz.umk.pl/RH/article/view/RH.2020.05 Geneza metryki poznańskiej kapituły katedralnej 2020-12-01T09:01:23+01:00 Paweł Dembiński rh@ihpan.edu.pl <p>Artykuł dotyczy uwarunkowań towarzyszących powstania metryki (protokołów posiedzeń) kapituły katedralnej w Poznaniu (zachowanej od 1428 r.). Autor wskazuje przede wszystkim na podejmowane od schyłku XIV w. próby wprowadzenia reform zarządu majątku kapituły, co rodziło potrzebę utrwalania jej postanowień. Decydujące znaczenie dla powstania metryki miało wdrożenie tych reform (1423/1424). W tym samym czasie biskup Andrzej Łaskarz wprowadzał też szereg nowych rozwiązań kancelaryjnych.</p> 2020-12-01T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2020 Roczniki Historyczne https://apcz.umk.pl/RH/article/view/RH.2020.06 Nowe źródło do dziejów kształtowania się polskiej reprezentacji stanowej w późnym średniowieczu. Raport krzyżackiego informatora Mikołaja Steinchena z początku grudnia 1432 roku 2020-12-01T09:02:35+01:00 Sergiej Polechow rh@ihpan.edu.pl Sobiesław Szybkowski rh@ihpan.edu.pl <p>W przyczynku dokonuje się krytycznej analizy raportu krzyżackiego informatora działającego na pograniczu ziemi dobrzyńskiej, Mazowsza i Prus, Mikołaja Steinchena, a także edycji tego źródła, które powstało na początku grudnia 1432 r. Raport ten jest również nieznanym dotąd źródłem do dziejów kształtowania się polskiej reprezentacji stanowej.</p> 2020-12-01T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2020 Roczniki Historyczne https://apcz.umk.pl/RH/article/view/RH.2020.07 Materiały do historii altarystów kościoła Mariackiego w Krakowie w średniowieczu. Część 2: Statuty domu altarystów 2020-12-01T09:03:37+01:00 Marcin Starzyński rh@ihpan.edu.pl <p>Publikacja zawiera krytyczną edycję wraz z komentarzem nieznanych dotąd, zachowanych w redakcji z 1437 r., liczących 24 paragrafy, statutów domu altarystów kościoła Wniebowzięcia Panny Marii (Mariackiego) w Krakowie – jedynych tego typu znanych z terenu historycznego Królestwa Polskiego.</p> 2020-12-01T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2020 Roczniki Historyczne https://apcz.umk.pl/RH/article/view/RH.2020.08 Mikołaj z Tuchowa Zapomniany astronom i lekarz z XV wieku oraz jego europejskie peregrynacje 2020-12-01T09:04:43+01:00 Stanisław A. Sroka rh@ihpan.edu.pl <p>Artykuł poświęcony jest omówieniu działalności Mikołaja z Tuchowa, zapomnianego astronoma i lekarza z XV w., który zrobił karierę w Europie Zachodniej. Po studiach w Krakowie i Paryżu zajmował wpierw katedrę astronomii w Salamance, a potem był astronomem na dworze książąt burgundzkich (1464-1472) i lekarzem (od 1476) na dworze królów kastylijskich.</p> 2020-12-01T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2020 Roczniki Historyczne https://apcz.umk.pl/RH/article/view/RH.2020.09 Zapiski biograficzne i historyczne Grzegorza ze Stawiszyna (1481-1540) oraz ich kontynuacja 2020-12-01T09:05:39+01:00 Maciej Zdanek rh@ihpan.edu.pl <p>Grzegorz ze Stawiszyna (1481-1540), filozof i teolog, był profesorem i trzykrotnym rektorem Uniwersytetu Krakowskiego, jednym z najważniejszych przedstawicieli humanizmu. Posiadał obszerną bibliotekę, którą darował uniwersytetowi. Pozostawił ciekawe zapiski autobiograficzne i historyczne, które obejmują wybrane wydarzenia z historii Polski i Krakowa z lat 1295-1540. Dodano do nich następnie dwie kontynuacje obejmujące wydarzenia z lat 1482-1552. Są one ważnym źródłem do dziejów kultury historycznej krakowskiego środowiska uniwersyteckiego. Artykuł zawiera ich krytyczną edycję.</p> 2020-12-01T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2020 Roczniki Historyczne https://apcz.umk.pl/RH/article/view/RH.2020.10 Arilda Huitfeldta szlachecka wizja dziejów narodowych Danii 2020-12-01T09:06:51+01:00 Krystyna Szelągowska rh@ihpan.edu.pl <p>Celem niniejszego artykułu jest ukazanie, na tle uwarunkowań przemian historiografii, w jakim stopniu i w jaki sposób szesnastowieczna synteza dziejów Danii Arilda Huitfeldta odzwierciedla z jednej strony elementy występujących w epoce paradygmatów historiograficznych, z drugiej zaś – szlachecką perspektywę widzenia dziejów.</p> 2020-12-01T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2020 Roczniki Historyczne https://apcz.umk.pl/RH/article/view/32138 Współpracownicy Rocznika 2020-12-01T08:53:59+01:00 Tomasz Jurek rh@ihpan.edu.pl 2020-12-01T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2020 Roczniki Historyczne https://apcz.umk.pl/RH/article/view/32139 Lista recenzentów Roczników Historycznych 2020-12-01T08:54:36+01:00 Tomasz Jurek rh@ihpan.edu.pl 2020-12-01T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2020 Roczniki Historyczne https://apcz.umk.pl/RH/article/view/32137 Recenzje 2020-12-01T08:52:40+01:00 Tomasz Jurek rh@ihpan.edu.pl 2020-12-01T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2020 Roczniki Historyczne https://apcz.umk.pl/RH/article/view/RH.2020.11 Pamięć o profesorze Kazimierzu Tymienieckim 2020-12-01T09:07:36+01:00 Antoni Gąsiorowski rh@ihpan.edu.pl 2020-12-01T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2020 Roczniki Historyczne https://apcz.umk.pl/RH/article/view/RH.2020.12 Czy historia sztuki jest przydatna historykowi? 2020-12-01T09:08:35+01:00 Jarosław Jarzewicz rh@ihpan.edu.pl 2020-12-01T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2020 Roczniki Historyczne https://apcz.umk.pl/RH/article/view/RH.2020.13 O metodzie badań nad małżeństwem późnośredniowiecznym 2020-12-01T09:09:09+01:00 Adam Kozak rh@ihpan.edu.pl 2020-12-01T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2020 Roczniki Historyczne https://apcz.umk.pl/RH/article/view/RH.2020.14 Od szlachetnego pana Aradłów do szlachetnego pana Żmielcza, czyli o wydaniu lustracji małopolskich oraz ruskich ceł i myt z XVI wieku 2020-12-01T09:08:05+01:00 Antoni Gąsiorowski rh@ihpan.edu.pl 2020-12-01T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2020 Roczniki Historyczne