Zdzisław Jerzy Czarnecki: historyk filozofii, historyk idei, badacz filozofii dziejów, filozofii człowieka i wartości - Jakuszko, Honorata; Kopciuch, Leszek (Ruch Filozoficzny, 2025)
W artykule prezentujemy najważniejsze idee rozwijane przez Zdzisława J. Czarneckiego. Po przedstawieniu informacji biograficznych, omawiamy problematykę jego wybranych publikacji z obszaru historii filozofii, filozofii historii i filozofii człowieka. Ich tematyka koncentruje się wokół trzech pojęć: człowiek, wartości, historia. Wskazujemy również na zawarte w nich bardziej szczegółowe zagadnienia: religia w myśli Platona; marksistowska krytyka religii i jej filozoficzne źródła; uwarunkowania i typy idei prospekcji dziejowej; natura filozofii dziejów i jej status teoretyczny; historyczna rola wartości; rola wartości i wartościowań w refleksji filozoficznej nad ludzkim światem i jego przemianami; rozumienie czasu historycznego; struktura idei historycznego optymizmu; struktura idei historycznego pesymizmu; historia filozofii dziejów, zwłaszcza nowożytnej i współczesnej, historia idei wolności i podmiotowości człowieka. Na koniec omawiamy wpływ Zdzisława J. Czarneckiego na rozwój środowiska naukowego Wydziału Filozofii i Socjologii UMCS.