Ocena terapii neurologopedycznej pacjentki z dyzartrią ataktyczno-spastyczną oraz dysfagią neurogenną w przebiegu stwardnienia rozsianego - Rosińczuk, Joanna; Regner, Dorota; Mastej-Zaorska, Barbara (Pielęgniarstwo Neurologiczne i Neurochirurgiczne, 2025)
Wstęp. Stwardnienie rozsiane, w którym stale dochodzi do uszkodzeń Ośrodkowego Układu Nerwowego w wyniku przewlekłej demielinizacji jest jedną z najczęstszych przyczyn dysfagii neurogennej. Brak odpowiedniego postępowania u chorych z dysfagią i osłabieniem mięśni odpowiedzialnych za połykanie może doprowadzić do aspiracji pokarmu lub płynów do dróg oddechowych, czego konsekwencją może być zachłystowe zapalenie płuc. Cel. Celem pracy była ocena terapii neurologopedycznej pacjentki z dyzartrią ataktyczno-spastyczną oraz dysfagią neurogenną w przebiegu stwardnienia rozsianego. W terapii dysfagii priorytetem była poprawa pracy podniebienia miękkiego i pierścienia zwierającego gardło. Opis przypadku. Pacjentka, lat 52, chorująca na stwardnienie rozsiane od 28 lat. Dysfagia neurogenna — wynik testu EAT-10 =16 pkt a testu DYMUS =9 pkt. Słaba kontrola oralna z wyciekiem śliny i płynów do gardła przed wyzwoleniem odruchu połykania. Okresowo wyciek z nosa podczas picia spowodowany niewydolnością podniebienia miękkiego i nieszczelnością zwarcia podniebienno-gardłowego. Incydentalnie kaszel i dławienie się po połknięciu pokarmów stałych w wyniku opóźnionego odruchu połykania. Uczucie przeszkody w gardle i bólu podczas przełykania oraz konieczność kilkukrotnego przełknięcia kęsa spowodowana niewydolnością podniebienia miękkiego i zaburzeniami otwarcia górnego zwieracza przełyku. W mowie realizacyjnej występują zaburzenia o charakterze dyzartrii mieszanej (ataktyczno-spastycznej) tzw. mowa skandowana, wybuchowa (obserwuje się nieregularność objawów). Dyskusja. Zdobyta wiedza i umiejętności radzenia sobie z zaburzeniami połykania i dysartrią pozwalają pacjentom na odtworzenie w możliwie jak najpełniejszym zakresie fizjologicznych warunków połykania i formułowania wyrazów. Wczesne rozpoznanie dysfagii i dysartrii w stwardnieniu rozsianym pozwala na wdrożenie postępowania terapeutycznego poprawiającego funkcje prymarne i artykulację dźwięków co wpływa nie tylko na jakość życia pacjentów, ale też minimalizację ryzyka powikłań zaburzeń. Wnioski. W wyniku terapii doszło do poprawy napięcia mięśni ust i policzków, ruchów w obrębie jamy ustnej oraz czucia dotykowego i termicznego. Podczas powtórnego badania oddychania, średni wynik czasu fonacji w trzech próbach był bliski dolnej granicy normy i wyniósł 19 sekund (o 4 sekundy więcej). Nastąpiło wydłużenie fazy wdechowej i wydechowej, czasu fonacji oraz polepszenie koordynacji aparatu mowy z oddechowo-fonacyjnym. Dzięki pracy nad melodią i akcentem nastąpiła poprawa prozodii. (PNN 2025;14(2):91–100)