Zaburzenia poznawcze i emocjonalne w przebiegu stwardnienia rozsianego – egzogenne i endogenne uwarunkowania, współczesne metody leczenia i profilaktyki - Zdankiewicz, Alicja; Konaszczuk, Wiktoria; Pawłowski, Piotr; Kościołek, Aneta; Przylepa, Katarzyna (Pielęgniarstwo Neurologiczne i Neurochirurgiczne, 2023)
Stwardnienie rozsiane (SM) jest chorobą autoimmunologiczną, demielinizacyjną ośrodkowego układu nerwowego. Choroba występuje u pacjentów w różnym wieku, z częstszym występowaniem u kobiet. Etiopatogeneza SM nie jest w pełni poznana, uważa się, że autoreaktywne limfocyty odgrywają kluczową rolę w rozwoju choroby, predyspozycje genetyczne, wpływ czynników środowiskowych również ma znaczenie. Diagnoza opiera się na kryteriach McDonald’a, a choroba ma różne postaci kliniczne. Leczenie opiera się na immunomodulacji, ma na celu kontrolowanie choroby i zapobieganie nawrotom. Częstymi objawami choroby są zaburzenia motoryczne, czuciowe i poznawcze. Upośledzenie funkcji poznawczych, często występujące u pacjentów ze stwardnieniem rozsianym ma liczne konsekwencje w życiu codziennym (psychiczne, społeczne, ekonomiczne), znacznie obniżające jakość życia. Dysfunkcja psychiczno-poznawcza, mogąca wystąpić na każdym etapie choroby związana jest ze zmianami w ośrodkowym układzie nerwowym. Profilaktyka tych zaburzeń obejmuje wczesne stosowanie metod leczenia modyfikujących naturalny przebieg choroby oraz implikowanie zachowań prozdrowotnych, takich jak rzucenie palenia, właściwa dietę i wysiłek fizyczny. Leczenie farmakologiczne wykazuje ograniczoną skuteczność. Ważna jest rehabilitacja polegająca na stosowaniu strategii kompensacyjnych, metodach naprawczych ukierunkowanych na neuroplastyczność mózgu oraz i treningach poznawczych kształtujących nowe sieci funkcjonalne mózgowia. Celem pracy jest przedstawienie problematyki zaburzeń poznawczych i emocjonalnych w przebiegu stwardnienia rozsianego, ze szczególnym uwzględnieniem schorzeń endo- i egzogennych, wraz z nowoczesnymi metodami ich leczenia i profilaktyki. (PNN 2023;12(3):140–146)