Student-sportowiec w amerykańskim modelu sportu - charakterystyka sportu uniwersyteckiego w USA = Student-Athletes in american model of sport – characteristic of university sport in USA - Owsianny, Marek (Journal of Education, Health and Sport, 2016)
Streszczenie Artykuł dotyczy aktualnego wciąż problemu uznania sportowców akademickich w Stanach Zjednoczonych za pracowników uczelni wyższych, na których odbywają oni studia, i które reprezentują w różnorodnych zmaganiach sportowych. Praca nie jest próbą zajęcia stanowiska w tejże sprawie, ale prezentuje ona najważniejsze czynniki powodujące ów spór oraz przytacza najważniejsze sprawy sądowe i szczebla federalnego związane z tym zagadnieniem, tj. petycję studentów Northwestern University, powództwo Eda O’Bannona czy też powództwo Samanthy Sackos. Autor podejmuje również próbę zidentyfikowania najważniejszych płaszczyzn, w których należałoby wprowadzić zmiany, w celu poprawy sytuacji sportowców akademickich, co z kolei niekoniecznie musi wiązać się z nadaniem ich statusu pracownika. Autor oparł charakterystykę i analizę zagadnienia na reprezentatywnym zbiorze publikacji autorów amerykańskich, różnorodnych dokumentów i materiałów wydanych przez organizacje funkcjonujące w amerykańskim środowisku sportowym (np. przez NCAA) oraz doniosłych rozstrzygnięciach sądowych, związanych z akademicką aktywnością sportową. W celu egzemplifikacji omawianych zagadnień autor odwołał się również niejednokrotnie do wybranych materiałów prasowych. Artykuł prezentuje główne cechy amerykańskiego sportu akademickiego. Przybliża on najważniejsze kwestie związane z uprawianiem sportu przez studentów uczelni w USA oraz relacje panujące pomiędzy: studentami-zawodnikami, uczelniami, agentami, organizacjami różnego typu oraz ligami zawodowymi. Opis systemu przyjętego w sporcie akademickim w USA daje także sposobność do identyfikacji i oceny mocnych, jak również słabych jego stron. Abstract This article concerns the continously actual issue of deeming student-athletes in United States of America employees of their universities, where they study and which they represent in various sports competitions. This text is not an attempt to take a stand on an aforementioned issue, however it does present the most important factors creating that dispute. Moreover it adduces the most representative and significant judicial cases and other from federal level which are connected with this issue, i.e.: the Northwestern University petition, the Ed O’Bannon’s lawsuit or the lawsuit of Samantha Sackos. What is more, the author tries to identify the essential frames where bylaws sholud be altered in order to improve the situation of student-athletes, which does not necessarily result in granting them an employee status on the other hand. The author based his characteristic and analysis of this issue on a representative collection of publications by american authors, various documents and other materials issued by organizations which function in the American sports environment (e.g. NCAA) and the most significant rulings connected with academic sport. In order to exemplify the above-mantioned issues, the author used several times chosen press materials. This article presents major features of the American academic sport. It brings closer the most important matters linked with practinig sport by students at universities in the United States and relationships between student-athletes, univesities, agents, different types of organizations and professional leagues. Description of the system established in academic sport in the United States gives also the opportunity to identify and evaluate its advantages and disadvantages.