Życie religijne w obozie jenieckim w Pile w latach 1914–1919 - Usurski, Maciej (Europa Orientalis. Studia z Dziejów Europy Wschodniej i Państw Bałtyckich, 2020)
Artykuł jest próbą przedstawienia organizacji życia religijnego w obozie jeniec-kim dla żołnierzy armii sprzymierzonych, funkcjonującym w Pile w latach 1914– –1919. Na podstawie dostępnych źródeł archiwalnych, wspomnień, informacji prasowych i materiałów ikonograficznych opisano wystrój i wyposażenie kaplic katolickiej, protestanckiej, prawosławnej i synagogi oraz przedstawiono sylwetki kilku duchownych pełniących posługę duszpasterską wśród jeńców. Zwrócono również uwagę na rolę abp. Edmunda Dalbora w zapewnieniu opieki duszpaster-skiej jeńcom znajdującym się na terenach archidiecezji gnieźnieńskiej i poznań-skiej. Arcybiskup żywo interesował się tą sprawą, zobowiązując dziekanów do przekazywania kwartalnych raportów dotyczących pastoryzacji jeńców. Starał się także o zapewnienie więźniom kapłanów mówiących w ich językach, a nawet utrzymywał osobiste kontakty z duchownymi, czego przykładem jest korespon-dencja z franciszkaninem, o. Franciszkiem Kowalińskim, któremu zobowiązał się dostarczyć niezbędne sprzęty i wyposażenie potrzebne do urządzenia i sprawowa-nia posługi w kaplicach obozowej i szpitalnej.