Mit i historia w narracjach biblijnych. : Perspektywa hermeneutyczna - Pawłowski, Zdzisław (Biblica et Patristica Thoruniensia, 2025)
Historiograficzna tradycja starożytnego Bliskiego Wschodu zawiera mieszankę historii i mitu. To oznacza kombinację rozwoju zdarzeń na osi czasu i co można nazwać trybem historycznego myślenia, w który włączone są motywy mityczne. A zatem dzisiejsze próby oddzielania mitu i historii mogą oznaczać odarcie tej ostatniej z istotnego elementu znaczeniowego. Z perspektywy społeczno-antropologicznej Biblia nie może więc zostać użyta jako bezpośrednie źródło lub świadectwo przeszłości starożytnego Izraela, ale musi być wpierw kulturowo odkodowana. Triumf rozumu zapoczątkowany w Oświeceniu oznaczał, że biblijne narracje przestały być teologicznym mitem, nieomylnym i wyjętym spod krytyki, i zostały przypisane do własnego kontekstu historycznego. Zwrot w kierunku pamięci w samej hermeneutyce historii spowodował jednak, że teksty biblijne zaczęto traktować jako zapisy pamięci, która z kolei jest zawsze żywa i stanowi niewyczerpany rezerwuar aktualnej tożsamości. Interpretacja pomyślana jako ożywianie pamięci odpowiada nakazowi Boga, skierowanemu przez Mojżesza do ludu (Pwt 5,15; 7,18; 8,2.18). Polecenie ‘pamiętaj’ nie jest pobudzane ciekawością przeszłości i przemożną chęcią jej rekonstrukcji, lecz pragnieniem bycia (tożsamości), w którym wybrzmiewa pytanie ‘kim jestem?’. Odpowiedź, aby mogła być aktualna dla kolejnych pokoleń czytelników, musi mieć kształt narracji, w której mit i historia są nierozerwalnie ze sobą splecione.