Magister et discipulus: Technologia malarska miniatury Hansa Bola ze zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie w kontekście wcześniejszych badań miniatury Jacoba Savery’ego - Maniakowska-Jazownik, Zofia; Matosz, Marta; Ryguła, Anna; Krupska-Wolas, Paulina (Acta Universitatis Nicolai Copernici Zabytkoznawstwo i Konserwatorstwo, 2025)
W zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie znajdują się dwie miniatury flamandzkich artystów, tworzących w relacji mistrz–uczeń. Każda pochodzi z innej kolekcji i w inny sposób znalazła się w Muzeum. Pierwsza z nich, ofiarowana w 1885 roku przez znamienitego kolekcjonera Konstantego Schmidt-Ciążyńskiego, namalowana przez Jacoba Savery’ego, przedstawia scenę Ukrzyżowania na górze Golgoty. Druga zaś, zakupiona przez Czartoryskich, autorstwa Hansa Bola, ukazuje sekwencję wiosennych miesięcy. Obydwie miniatury namalowano akwarelą i gwaszem na pergaminie naklejonym na deseczkę, jednak technologia i technika malarska, mimo tego samego kontekstu wyjściowego i wielu cech wspólnych, nie wykazuje pełnego podobieństwa. W celu opracowania warsztatu obydwu artystów przeprowadzono kompleksowe badania nieniszczące. Wykonano pomiary za pomocą fluorescencji rentgenowskiej (makro-XRF), spektroskopii Ramana (RS), obrazowania spektroskopią odbiciową VNIR, SWIR. Ponadto prowadzono obserwacje mikroskopowe, a także wykonano fotografie w światłach analitycznych. Obrazowanie makro-XRF umożliwiło identyfikację rozkładu pierwiastków w obrębie miniatur. W miniaturze Bola rozróżniono pigmenty tworzące warstwy oryginalne i pigmenty pochodzące z kolejnych warstw wtórnych. W artykule zaprezentowano wyniki badań i analiz warsztatu miniatorskiego Hansa Bola oraz Jacoba Savery’ego w ujęciu porównawczym.