W sprawie metalowej części pasa z główką byka z Burkatu pod Działdowem - Grygiel, Michał; Miłek, Józef W.; Garbacz-Klempka, Aldona (Acta Universitatis Nicolai Copernici Archeologia, 2024)
Z obszaru dorzeczy Odry i Wisły pochodzi niewielka liczba dewo- cjonaliów starożytnych. Za jedno z nich dotychczas uważano znalezioną jeszcze w okresie międzywojennym zawieszkę brązową ze starannie wymodelowaną i szczegółowo wycyzelowaną główką byka odkrytą luźno w Burkacie pod Dział- dowem. Ostatnio na analogiczny przedmiot natrafiono w ziemi ornej w Solcu Kujawskim. Badanie specjalistyczne z zastosowaniem spektrometrii rentgenow- skiej wykazało, że został wykonany z praktycznie czystego mosiądzu o cechach nowożytno-współczesnego stopu. To z kolei skłoniło do dalszego poszukiwania wzorców dla niego i zawieszki z Burkatu w nieodległej rzeczywistości kulturo- wej. Uwagę zwróciły przy tym bardzo podobne, a niekiedy wręcz analogiczne elementy metalowe nowożytnych pasów rzeźniczych, zdobione często motywem główki byka będącym ważnym symbolem cechowym. W artykule została również omówiona problematyka innej plastyki dewocjonalnej o cechach starożytnych występująca na obszarze europejskiego Barbaricum, do której należą głównie brą- zowe figurki z przedstawieniami bóstw rzymskich. W ich przypadku podkreślono zróżnicowany mechanizm adaptacji wśród północnych barbarzyńców, poczynając od traktowania ich jako zwykłego złomu wykorzystywanego w lokalnej produkcji metalurgicznej, a kończąc na czytelnym na Pomorzu Nadodrzańskim zwyczaju składania figurek w charakterze wotów w szeroko pojętym środowisku wodnym.