Wychowanie przez konflikt. O roli konfliktów w rozwoju osobowości ucznia

Katarzyna Wajszczyk

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/SPI.2017.2.007

Abstrakt


Tekst prezentuje rozważania na temat skutków konfliktów dla rozwoju uczniów. Autorka pokazuje, czego uczniowie uczą się z konfliktów. Wskazuje zarówno pozytywne, jak i negatywne skutki konfliktów, w zależności od sposobu radzenia sobie z nimi. Do skutków negatywnych zalicza się kształtowanie niechęci wobec konfliktów, negatywne sankcje wobec uczestników konfliktów, pogarszanie się relacji w grupie, poczucie pokrzywdzenia, frustracja i wrogość wobec siebie uczestników konfliktów. Negatywne konsekwencje mają swoje źródło w nierozwiązanych konfliktach. Konflikty rozwiązane pokazują przede wszystkim swoją małą siłę niszczycielską, umożliwiają redefinicję norm do nowych warunków, wypracowanie wspólnych norm, budowanie relacji i tworzenie zwartości w grupie, przezwyciężanie stagnacji, inicjowanie zmian, ujawnianie sprzeczności w grupie, przywracanie równowagi. Przede wszystkim kształtują przekonanie, że konflikt może być czynnikiem zmiany. Tym samym autorka akcentuje jego znaczenie dla wychowania i kształtowania osobowości ucznia. Konflikt został zaprezentowany jako sytuacja wychowawcza, w której odbywa się społeczne uczenie się. Autorka powołując się na własne badania pokazuje za Andrzejem Olubińskim trzy możliwe relacje wychowawcze w konflikcie i ich konsekwencje dla kształtowania osobowości ucznia: relację autorytarno-przedmiotową, statyczno-zachowawczą oraz konfliktowo-wychowawczą. Kształtują one odpowiednio osobowość autorytarną, bierną i twórczą. To, czy konflikt umożliwi kształtowanie twórczej postawy, zależne jest od świadomości konfliktowej, którą pomagają kształtować wychowawcy. Ich pedagogiczna świadomość konfliktowa daje możliwość wykorzystania konfliktu jako korzystnej dla rozwoju osobowości ucznia sytuacji wychowawczej.


Słowa kluczowe


konflikt; wychowanie; uczeń; nauczyciel; szkoła

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Bandura A., Teoria społecznego uczenia się, tłum. J. Kowalczewska, J. Radzicki, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007.

Dahrendorf R., Klasy i konflikt klasowy w społeczeństwie przemysłowym, tłum. R. Babińska, Zakład Wydawniczy „Nomos”, Kraków 2012.

Dąbrowski K., O dezintegracji pozytywnej. Szkic teorii rozwoju psychicznego człowieka poprzez nierównowagę psychiczną, nerwowość, nerwice i psychonerwice, Wydawnictwo PZWL, Warszawa 1964.

Deutsch M., Rozwiązywanie konfliktów. Teoria i praktyka, red. M. Deutsch, P. Coleman, tłum. M. Cierpisz i in., Wydawnictwo UJ, Kraków 2005.

Dewey J., Jak myślimy?, tłum. Z. Bastgenówna, PWN, Warszawa 1988.

Kawecki I., Metoda etnograficzna w badaniach edukacyjnych, Państwowa Wyższa Szkoła Sztuk Plastycznych, Łódź 1994.

Konarzewski K., Jak uprawiać badania oświatowe. Metodologia praktyczna, Wydawnictwa Szkolne i Profesjonalne, Warszawa 2000.

Kostera M., Antropologia organizacji. Metodologia badań terenowych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003.

Miller R., Socjalizacja, wychowanie, psychoterapia, PWN, Warszawa 1981.

Nalaskowski A., Nauczyciele z prowincji u progu reformy edukacji, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 1998.

Olubiński A., Konflikt jako sytuacja wychowawcza, w: Konflikt społeczny w perspektywie socjologicznej i pedagogiczno-psychologicznej. Wybrane kwestie, red. D. Borecka-Biernat, M. Cywińska, Difin, Warszawa 2015, s. 89–104.

Olubiński A., Konflikty rodzice – dzieci. Dramat czy szansa? (wzory i wzorce), Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 1992.

Pilch T., Bauman T., Zasady badań pedagogicznych. Strategie ilościowe i jakościowe, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001.

Tonkin E., Participant Observation, w: Ethnographic Research: A Guide to General Conduct, red. R.F. Ellen, Emerald Group Publishing, London 1984, s. 213–223.

Wajszczyk K., Konflikt w szkole. Studium etnograficzne, Wydawnictwo UG, Gdańsk 2015.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Aktualne numery
ISSN 2450-5358

e-ISSN 2450-5366

Poprzedni: ISSN 2299-4890

Partnerzy platformy czasopism