Antecedents of the internment of the highest authorities of the Second Polish Republic in Romania in September 1939

Henryk Walczak

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/SDR.2018.3.05

Abstrakt


Agresja Związku Sowieckiego na Polskę 17 września 1939 r. postawiła Królestwo Rumunii przed sprawą udzielenia jej pomocy, do której było zobligowane aliansem funkcjonującym od 1921 r. Kierownicy rumuńskiej nawy państwowej obawiali się podzielenia losu Rzeczypospolitej będącej ofiarą nie tylko ZSRR, ale broniącej się od przeszło dwóch tygodni przed napaścią III Rzeszy. Pragnąc uchronić swój kraj przed katastrofą poszukiwali sposobu uchylenia się od obowiązków sojuszniczych wobec Polski. Tymczasem polskie sfery rządzące w obliczu nieuchronnej klęski podjęły działania na rzecz przeniesienia politycznego kierownictwa państwa do Francji, chcąc u boku aliantów zachodnich kontynuować wojnę do zwycięskiego końca. Aby tam się znaleźć konieczne było uzyskanie od Rumunów zgody na przejazd do jednego z ich portów, by stamtąd móc kontynuować dalszą podróż. Zagrożenie inwazją sowiecką i niemiecką, sprawiało, iż władze w Bukareszcie korzystając z dość naciąganych powodów zdecydowały się na internowanie polskiej ekipy rządzącej.

 

The aggression of the Soviet Union on Poland on 17 September 1939 faced the Kingdom of Romania with the matter of granting aid to Poland, to which it was obliged by an alliance from 1921 onwards. The heads of the Romanian state feared sharing the fate of the Polish Republic, which fell victim not only to the USSR, but had also been defending itself for more than two weeks against an assault by the Third Reich. Wishing to save their country from a catastrophe, they were looking for a way to evade their alliance duties towards Poland. Meanwhile, in the face of an imminent disaster, Polish leaders made steps to transfer the political leadership of the country to France, in order to continue fighting for victory alongside the Western allies. To move there, they needed to obtain an agreement from Romania to transfer to one of their ports, in order to be able to continue the journey. A threat of a Soviet and German invasion meant that the authorities in Bucharest, using rather far-fetched reasons, decided to intern the Polish government.


Słowa kluczowe


Polska; Rumunia; sojusz polsko-rumuński; wojna 1939 roku; agresja sowiecka; inwazja niemiecka; najwyższe władze II Rzeczypospolitej; internowanie; Poland; Romania; the Polish-Romanian alliance; the 1939 war; Soviet aggression; German invasion

Pełny tekst:

PDF (English)

Bibliografia


Batowski H., Agonia pokoju i początek wojny, Poznań, 1984.

Batowski H., Z dziejów dyplomacji polskiej na obczyźnie: (wrzesień 1939 – lipiec 1941), Kraków, 1984.

Beauvois Y., Stosunki polsko-francuskie w czasie „dziwnej wojny”, Kraków, 1991.

Beck J., Wspomnienia o polskiej polityce zagranicznej, ed. A.M. Cienciała, foreword M. Kornat, Warszawa, 2015.

Bold E., Seftiuc I., Pactul Ribbentrop-Molotov și implicațiile internaționale, Iași, 2010.

Bułhak H., “Polska a Rumunia 1918–1939”, in: Przyjaźnie i antagonizmy. Stosunki Polski z państwami sąsiednimi w latach 1918–1939, ed. J. Żarnowski, Warszawa, 1977.

Bułhak H., Zieliński A., “Z dziejów stosunków polsko–rumuńskich (sierpień 1936 – wrzesień 1938)”, Studia z dziejów ZSRR i Europy Środkowej, vol. 16.

Călinescu A., Însemnări politice 1916-1939, ed. Al. Gh. Savu, Bucureşti, 1990.

Cienciała A.M., “Jak doszło do internowania rządu RP w Rumunii we wrześniu 1939 r.”, Niepodległość, 1989, vol. 23.

Cretzianu A., “Rumunia a Wrzesień 1939”, Kultura, 3 (1954).

Dascălu N., Relaţii româno-polone în perioada interbelică (1919–1939), Bucureşti, 1991.

Documents on German foreign policy 1918–1945. From the archives of the German Foreign Ministry. Series D, 1937-1945, vol. 7: The last days of peace. August 9 – September 3, 1939, London [n.d.]

Drymmer W.T., W służbie Polsce, Warszawa, 1998.

Dubicki T., Internowanie płk. Józefa Becka w Rumunii (IX 1939 – VI 1944), Opole, 1997.

Dubicki T., “Początek internowania władz II RP w Rumunii w świetle dokumentów rumuńskich”, in: Polska i Rumunia w Europie Środkowej w XX i XXI wieku. Studia, materiały i eseje poświęcone pamięci prof. dra hab. Wojciecha Rojka. Polonia și România în Europa Centrală în secolele XX și XXI. Studii, materiale și eseuri dedicate in memoriam prof. dr univ. Wojciech Rojek, eds. A. Kastory, H. Walczak, Kraków, 2017.

Dubicki T., Wojsko Polskie w Rumunii 1939–1941, Warszawa, 1994.

Duraczyński E., Rząd polski na uchodźstwie 1939–1945. Organizacja, personalia, polityka, Warszawa, 1993.

Dziennik Ustaw Rzeczpospolitej Polskiej, 1927, no. 21, poz. 163.

Foreign Relations of the United States Diplomatic Papers, 1939, General, The British Commonwealth and Europe, vol. 2, ed. M. F. Axton et al., Washington, 1956.

Gafencu G., Însemnări politice (1929–1939), ed. S. Neagoe. Bucureşti, 1991.

Giedroyc J., Autobiografia na cztery ręce, ed. K. Pomian, Kraków, 1997.

Gmurczyk-Wrońska M., Polska – niepotrzebny aliant Francji? (Francja wobec Polski w latach 1938–1944), Warszawa, 2003.

Grzeloński B., Dyplomaci USA 1919–1939, Pułtusk, 2004.

Hillgruber A., Hitler, Regele Carol şi Mareşalul Antonescu. Relațiile germano-române (1938– 1944), trans. S. Neagoe, București, 2007.

Hrenciuc D., România şi Polonia – 1932–1939. Relaţii politice şi diplomatice, Suceava, 2005.

Hrenciuc D., România şi Polonia 1918–1931. Relaţii politice, diplomatice şi militare, Rădăuţi, 2003.

Karpiński Z., O Wielkopolsce, złocie i dalekich podróżach. Wspomnienia 1860–1960, Warszawa, 1976.

Kastory A., “Projekt polsko-węgiersko-rumuńskiej współpracy jako jedna z koncepcji Międzymorza w okresie międzywojennym”, in: Międzymorze. Nadzieje i ograniczenia w polityce II Rzeczypospolitej, ed. E. Znamierowska-Rakk, Warszawa, 2016.

Koc A., Wspomnienia, ed. J. Mierzwa, Wrocław, 2005.

Kornat M., “‘Trzecia Europa’. Polska koncepcja międzymorza (1937–1937)”, in: Międzymorze. Nadzieje i ograniczenia w polityce II Rzeczypospolitej, ed. E. Znamierowska-Rakk, Warszawa, 2016.

Kornat M., “Wstęp”, in: W rumuńskiej pułapce. Internowanie Józefa Becka i Edwarda Rydza Śmigłego w dokumentach rumuńskich służb specjalnych, eds. M. Kornat, M. Morzycki-Markowski, trans. R. Janowska-Lascar, Gdańsk, 2011.

Koryn A., “Rumunia wobec zbliżającego się konfliktu światowego (1938–1941)”, Mazowieckie Studia Humanistyczne 1998, no. 2.

Łubieński L., “Dziennik wrzesień – grudzień 1939”, in: Przed wrześniem i po wrześniu. Ze wspomnień młodych dyplomatów II Rzeczypospolitej, ed. Z. Czeczot-Gawrak, Warszawa, 1998.

Mamina I., Consilii de coroană, Bucureşti, 2015.

Michowicz W., “Organizacja polskiej służby dyplomatycznej w okresie II wojny światowej”, in: Historia dyplomacji polskiej, vol. 5: 1939–1945, ed. W. Michowicz, Warszawa, 1999.

Midan Ch., Carol al II-lea şi teroarea istoriei 1930-1940, trans. D.C. Midan, Bucureşti, 2008.

Mikulicz S., “Wpływ dyplomacji sanacyjnej na obalenie Titulescu”, Sprawy Międzynarodowe, vol. 7–8, 1959.

Mareș N., Alianţa româno-polonă între destrămare şi solidaritate (1938–1939), București, 2010.

Nowinowski S., “Kampania wrześniowa płk. Józefa Becka (1–17 września 1939 r.)”, in: Płk Józef Beck (1894 – 1944). Żołnierz, dyplomata, polityk, Łódź–Warszawa, 2017.

Păunescu C., Matei D., Jak ocalono polskie złoto, Bukareszt, 2013.

Pobóg-Malinowski W., Najnowsza historia polityczna Polski. Okres 1939–1945, Gdańsk, 1989.

Pobóg-Malinowski W., Z mojego okienka. Fakty i wrażenia z lat 1939–1945, vol. 1: 1939–1940, ed. P.M. Żukowski, Łomianki, 2013.

Poland and the Coming of the Second World War. The Diplomatic Papers of A. I. Drexel Biddle., Jr., United States Ambassador to Poland, 1937–1939.

Polska w polityce międzynarodowej (1939–1945). Zbiór dokumentów, vol. 1: 1939, ed. W.T. Kowalski, Warszawa, 1989.

Polskie Dokumenty Dyplomatyczne: 1939 wrzesień – grudzień, ed. W. Rojek, Warszawa, 2007.

Poniński A., “Wrzesień 1939 r. w Rumunii. Udział Ambasady RP w Bukareszcie w rozwiązaniu polskiego kryzysu państwowego”, Zeszyty Historyczne, no. 6 (1964).

Regele Carol al II-lea al României, Însemnări zilnice. 1937–1951, vol. 2: 13 martie – 15 decembrie 1939 (Caietele 8–10), ed. îngrij., note, glosar şi indice de N. Rauş, Bucureşti, 2003.

Rogoyski D., “Pułkownik Józef Beck więźniem w Rumunii. Garść wspomnień”, Zeszyty Historyczne”, no. 18, 1970.

Rojek W., Odyseja skarbu Rzeczypospolitej. Losy złota Banku Polskiego 1939–1950, Kraków, 2000.

Skrzypek A., “Zagadnienia rumuńskie w stosunkach polsko-radzieckich w latach 1932–1938”, Z Dziejów Stosunków Polsko-Radzieckich. Studia i materiały, 1973, vols. 11–12.

Viţalaru A., Nicolae Petrescu-Comnen – diplomat, Iași, 2014.

Walczak H., Sojusz z Rumunią w polskiej polityce zagranicznej w latach 1918–1931, Szczecin, 2008.

Wrzesień 1939 r. w relacjach dyplomatów Józefa Becka, Jana Szembeka, Anthon’yego Drexel-Biddl’ea, Leona Noëla i innych, wybór i oprac. A. Skrzypek, Warszawa, 1989.

Zabiełło S., Na posterunku we Francji, Warszawa, 1967.

Zieliński A., “Stosunki polsko-rumuńskie (grudzień 1933 – maj 1935)”, Studia z dziejów ZSRR i Europy Środkowej, vol. 12.


Partnerzy platformy czasopism