The Central Powers and the Balkans A Study of Diplomatic Activities of Germany and Austro-Hungary in Southeast Europe (1909–1913)

Jarosław Rubacha

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/SDR.2018.3.03

Abstrakt


Półwysep Bałkański ze względu na swoje geograficzne położenie na styku „świata zachodniego” i „świata Orientu” od wieków odgrywał ważną rolę zarówno w europejskiej polityce, jak i ekonomii. Jego znaczenie znacznie wzrosło w połowie XIX w., kiedy europejskie mocarstwa wkroczyły w tzw. erę imperialną. Trudno zatem dziwić się, że w tym właśnie czasie ten niewielki region, leżący na „krańcach cywilizowanej Europy”, stał się polem zaciętej walki o strefy wpływów. W rywalizacji tej wzięły udział także Niemcy i Austro-Węgry. Jakkolwiek państwa te odmiennie postrzegały ostateczne cele, zarówno w Berlinie, jak i w Wiedniu zdawano sobie sprawę, że uzyskanie przewagi nad konkurentami może mieć istotny wpływ nie tylko na rozwój rodzimego przemysłu, który zyskiwałby nowe rynki zbytu dla swojej produkcji, ale także na kształtowanie ogólnoeuropejskiej polityki. Tymczasem zachodzące na Bałkanach na początku XX w. procesy i głębokie zmiany, błędnie oceniane i bagatelizowane przez dyplomację mocarstw centralnych, przesądziły o dotkliwej porażce, którą poniosły one w walce o ugruntowanie swej pozycji w Europie Południowo-Wschodniej.

 

Because of its geographic location at the meeting point of the Western world and the Orient, the Balkan Peninsula for many centuries had figured largely both in the European politics and in its economy, and its importance increased in the mid-nineteenth century, when the European powers entered the so-called “imperial phase.” It is hardly surprising then that at this particular period this small region, situated at “the edge of civilized Europe,” had become the arena of fierce fighting for spheres of influence. Germany and Austro-Hungary joined this struggle, too. Even though these two states variously defined their ultimate objectives in the Balkans, it was widely acknowledged both in Berlin and in Vienna that gaining an advantage over the rivals could not only significantly influence the development of domestic industry, which would acquire new markets for its output, but it could also affect the state of European politics. Nevertheless, the new developments and deep transformations occurring in the Balkans at the outset of the twentieth century, misjudged and belittled by the diplomatic services of the Central Powers, resulted in a heavy defeat that they suffered in the endeavors to consolidate their position in Southeast Europe.


Słowa kluczowe


Niemcy; Austro-Węgry; mocarstwa centralne; Bałkany; Europa PołudniowoWschodnia; wojny bałkańskie 1912–1913; Germany; Austro-Hungary; Central Powers; Balkans; Balkan Wars 1912–1913

Pełny tekst:

PDF (English)

Bibliografia


Volumes of documents

British Documents on the Origins of the War 1898–1914, London, 1926.

Der diplomatische Schriftwechsel Iswolskis 1911–1914, ed. F. Stieve, Berlin, 1926.

Die große Politik der europäischen Kabinette, 1871–1914. Sammlung der diplomatischen Akten des Auswärtigen Amtes, eds. J. Lepsius, A. Mendelssohn-Bartholdy, F. Thimme, Berlin, 1922–1926. Dokumente aus russischen Geheimarchiven soweit sie bis zum 1. Juli 1918 eingegangen sind, ed. Auswärtiges Amt, Berlin, 1919.

Материалы по истории франко-русских отношений за 1910–1914 гг. Сборник секретных дипломатических документов Бывш. Императорского Министерства Иностранных Дел, ed. Р. Маршан, Москва, 1922.

Österreich-Ungarns Aussenpolitik von bosnischen Krise 1908 bis zum Kriegsausbruch 1914. Diplomatische Aktenstücke des Österreich-Ungarischen Aussenministeriums; eds. L. von Bittner, A.F. Pribram, H. Srbik, H. Übersberger, Wien–Leipzig, 1930.

Rubacha J., Malinowski A., Giza A., Historia Bułgarii 1870–1915. Materiały źródłowe z komentarzami, vol. 1, Warszawa, 2004.

Siebert B. von, Diplomatische Aktenstücke zur Geschichte der Ententepolitik der Vorkriegsjahre, Berlin, 1921.

Memoirs

Гешов И.Е., Балканский Союз. Воспоминанияи документы, Петроград, 1915. Гешов И.Е., Лична кореспонденция, София, 1994.

Poincaré R., Geneza wojny światowej. Sześć odczytów w Paryżu w 1921 r., Kraków, 1921.

Rohde H., Meine Erlebnisse im Balkankrieg und kleine Skizzen aus dem türkischen Soldatenleben, Berlin, 1913.

Тошев А., Балканските войни, vol. 2, София, 1931.

Critical sources

Batowski H., Cieśniny Tureckie 1911–1936, Warszawa, 1936.

Batowski H., Państwa bałkańskie 1800–1923. Zarys historii dyplomatycznej i rozwoju terytorialnego, Kraków, 1938.

Bickel O., Russland und die Entstehung des Balkanbundes 1912. Ein Beitrag zur Vorgeschichte des Weltkrieges. Dargestellt vorwiegend auf Grund des amtlichen Aktenmaterials, Königsberg–Berlin, 1933.

Bogdan H., From Warsaw to Sofia. A History of Eastern Europe, Santa Fe, 1989.

Czubiński A., “Miejsce Bałkanów w polityce wschodniej imperium niemieckiego (1871–1918)”, in: Polityka bałkańska w polityce imperializmu niemieckiego w latach 1871–1945 – referaty i komunikaty z sympozjum Zakładu Historii Powszechnej i Najnowszej Instytutu Historii UAM w Poznaniu w 1980 r., ed. A. Czubiński, Poznań, 1982.

Gozdawa-Gołębiewski J., Od wojny krymskiej do bałkańskiej. Działania flot wojennych na morzach i oceanach w latach 1853–1914, Gdańsk, 1985.

Helmreich E.C., The diplomacy of the Balkan wars, 1912–1913, Cambridge, 1938.

Кузманова А., “Румънските териториални претенции за Южна Добруджаи Букурещкият договор”, in: Букурещкия договори съдбата на Южна Добруджа. Сборник с изследвания, Добрич, 1994.

Марков Г., България в Балканския съюз срещу Османската империя 1912–1913, София, 1989.

Roloff G., Die Entstehung des Balkanbundes von 1912, Geissen, 1922.

Schröder W., England, Europa und der Orient, Stuttgart, 1938.

Семов M., Победителят проси мир: балканските войни 1912–13, София, 1995.

Sosnosky T. von, Die Balkanpolitik Österreich-Ungarns seit 1866, Stuttgart–Berlin, 1914.

Steed H.W., The Hapsburg Monarchy, London, 1919.

Stefański Z., “Wojna dyplomatów”, Świat Słowiański, 5, 1909, no. 1, p. 332. Tanty M., Rosja wobec wojen bałkańskich 1912–13, Warszawa, 1970.


Partnerzy platformy czasopism