Polskie tradycje instytucji edukacji dorosłych w kontekście uczenia się całożyciowego

Agnieszka Stopińska-Pająk

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/RA.2015.017

Abstrakt


W artykule zostały zaprezentowane polskie instytucje edukacji dorosłych z XIX i początków XX w., które wpisują się w koncepcję, tak dziś powszechną i uznawaną, jaką jest koncepcja uczenia się całożyciowego. Celem artykułu było pokazanie, iż uczenie się całożyciowe nie jest nowym zjawiskiem, ale posiada bogate tradycje. Na tle uwag metodologicznych omówiona została także potrzeba andragogicznych badań historycznych nad kształtowaniem
się polskich instytucji edukacji dorosłych, w tym zwłaszcza instytucji, w których dorośli mogli doświadczać uczenia się. W tekście przybliżone zostały wybrane instytucje edukacji dorosłych: 1. Instytucje powiązane z ruchem samokształceniowym XIX w.; 2. Zrodzony z tego ruchu typ uniwersytetu powszechnego – Uniwersytet Latający; 3. Szkoły wyższe dla dorosłych; 4. Uniwersytety ludowe i 5. Świetlice dla dorosłych. Egzemplifikują one zarówno przemiany rozumienia pojęcia uczenia się od zaspakajania potrzeb poznawczych, poprzez zaspakajanie potrzeby społecznego zaangażowania do potrzeb kulturalnych, towarzyskich i ludycznych. Z drugiej strony są przykładami stopniowego poszerzania się środowisk uczestniczących w owych instytucjach uczenia się, od inteligencji do robotnika i chłopa, od mężczyzn do kobiet, od grup usytuowanych wysoko w stratyfikacji społecznej, po tych najniżej znajdujących
się.


Słowa kluczowe


tradycje edukacji dorosłych; instytucje edukacji dorosłych; uczenie się

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Aleksander T., Maria Borowiecka – niedokończony biogram, „Rocznik Andragogiczny”2013.

Banach K., Przyczyny rozwoju i pojęcie świetlicy wiejskiej, „Przewodnik Pracy Społecznej”1935, nr 1.

Cywiński B. (1996), Rodowody niepokornych, Warszawa.

Dubas E., Czas, biografia i badania biograficzne – różnorodność kontekstów w andragogicznej perspektywie, „Edukacja Dorosłych” 2014, nr 2.

Goldsmith B. (b.r.w.), Wewnętrzny świat Marii Curie. Geniusz i obsesja, tłum. J. Szmołda. Wrocław.

Heflich A., Michalski S. (red.) (Część I. 1898; Część IV 1902), Poradnik dla samouków, Warszawa.

Hellwig J. (1986), Oświata pracujących w Polsce, Warszawa.

Janiczek J., Oświata pozaszkolna w liczbach w roku szkolnym 1937/1938, „Praca Oświatowa” 1939, nr 2.

Kajzar H. (2007), Manifest teatru meta-codziennego, [w:] W. Dudzik (red.), Świadomość teatru. Polska myśl teatralna drugiej połowy XX wieku, Warszawa.

Krzywicki L. (1902), Systemy wykształcenia i o wykształceniu ogólnym, [w:] A. Heflich,

S. Michalski (red.), Poradnik dla samouków, cz. IV, Warszawa.

Illich I. (1976), Społeczeństwo bez szkoły, tłum. F. Ciemna, Warszawa.

Mackiewicz-Wojciechowska J., Uniwersytet „Latający”. Kartka z dziejów tajnej pracy oświatowej, „Zagadnienia Pracy Kulturalnej” 1934, Rocznik I.

Majchrzak K., Od miejsc pamięci narodowej do miejsc żywej pamięci – implikacje dla andragogiki, „Rocznik Andragogiczny” 2013.

Maliszewski T., Narcyz Kozłowski (1913–2000) – pomorski społecznik i oświatowiec, „Rocznik Andragogiczny” 2012.

Pietruszewski M. (2011), Wielkie Biografie. Maria Skłodowska-Curie. Polka wszech czasów, Toruń.

Pomorski J. (1998), Historiografia jako autorefleksja kultury poznającej, [w:] W. Wrzosek (red.), Świat historii, Poznań.

Popławski S., Geneza akcji świetlicowej w Polsce, „Praca Oświatowa” 1935, nr 1.

Pospieszny T. (2015), Nieskalana sławą. Życie i dzieło Marii Skłodowskiej-Curie, b.m.w.

Półturzycki J. (2001), Powszechny Uniwersytet Korespondencyjny, [w:] E. Sapia- -Drewniak, A. Stopińska-Pająk (red.), Instytucjonalne formy edukacji dorosłych w Drugiej Rzeczypospolitej, Warszawa.

Radlińska H. (1961), Zagadnienia bibliotekarstwa i czytelnictwa, wstęp i oprac. I. Lepalczyk, Wrocław–Warszawa–Kraków.

Sempołowska S., Uniwersytet Latający, „Społeczeństwo” 1910, nr 11.

Sempołowska S. (1960), Pisma pedagogiczne i oświatowe, Warszawa.

Sapia-Drewniak E., Stopińska-Pająk A. (red.) (2001), Instytucjonalne formy edukacji dorosłych w Drugiej Rzeczypospolitej, BED, Warszawa, t. 22.

Skubała-Tokarska Z. (1987), Społeczna rola Wolnej Wszechnicy Polskiej, Wrocław– –Warszawa–Kraków.

Stopińska-Pająk A. (1983), Świetlice w województwie śląskim w latach 1922–1939, Katowice.

Stopińska-Pająk A. (1994), Andragogika w Drugiej Rzeczypospolitej. Warunki rozwoju. Problematyka. Koncepcje, Katowice.

Stopińska-Pająk A. (2010), Uniwersytet ludowy w II Rzeczypospolitej. Społeczno-kulturowa przestrzeń spotkania i dialogu ludzi dorosłych, [w:] E. Sapia-Drewniak,

J. Janik-Komar (red.), Uniwersytety ludowe i inne formy oświaty dorosłych, Opole.

Stopińska-Pająk A. (2004), Z tradycji szkolnictwa wyższego dla dorosłych na Górnym

Śląsku, [w:] E. Anna Wesołowska (red.), Człowiek i edukacja, Płock.

Sutyła J. (1982), Miejsce kształcenia dorosłych w systemie oświatowym II Rzeczypospolitej, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź.

Szulakiewicz W., Andragogiki portret zbiorowy w kontekście dyskusji o sensie badań biograficznych, „Rocznik Andragogiczny” 2013.








ISSN 1429-186X (print)
ISSN 2391-7571 (online)

Partnerzy platformy czasopism