„Zima wasza” – życie codzienne w pierwszych miesiącach stanu wojennego na przykładzie Trójmiasta

Joanna Grey

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/Polska.2016.09

Abstrakt


Artykuł został poświęcony codzienności w stanie wojennym w Trójmieście. Jego celem jest próba ukazania dnia powszedniego w okresie nietypowym dla całych dziejów PRL.

Słowa kluczowe


stan wojenny w Trójmieście; życie codzienne w PRL; „zima wasza”; militaryzacja życia codziennego; reżim milicyjny; Trójmiasto; Gdańsk

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Archiwalia

Archiwum Akt Nowych (AAN) Zespół 1354

Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej. Oddział w Gdańsku (AIPN GD) Prokuratura Marynarki Wojennej

Zarządzenia MSW, Dzienniki Urzędowe MSW, Kronika SB i MO Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w Gdańsku 1980-1984 (tajne).

Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej. Oddział w Warszawie (AIPN)

KW MO Gdańsk Wydział Prewencji, Kopie meldunków sytuacyjnych „Gotowość” (tajne) Archiwum Państwowe w Gdańsku (APG)

Komitet Wojewódzki PZPR w Gdańsku (KW PZPR 2384)

Sygnatury: 43, 52, 450-457, 471-472, 138-161, 470, 834, 890, 1889-1890, 1907, 1961, 1995-1996, 2004, 2482, 2500, 2507, 3030, 3050, 1904, 1970, 2255, 1980-1986, 1514, 1898, 1652, 1658, 1678, 1959, 161, 19/07/82, 1880, 1881, 1971-1975, 470, 825, 834, 1469, 1662, 2482, 9436, 9478, 9507, 9571-9573, 9601, 9606-9614, 10013, 10038, 10263-10276, 10274, 10322, 10406, 10408, 10462, 10464-10616, 10657, 10658, 10714

Urząd Wojewódzki Gdańsku (UWG)

Archiwum Państwowe w Gdańsku. Oddział w Gdyni KM PZPR

Sygnatury: 68-187

Prokuratura 443

Archiwum Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”

Biuletyny informacyjne, bibuła, Raport Polska 5 lat po sierpniu 1985

Biblioteka Gdańska Polskiej Akademii Nauk

Dokumenty ikonograficzne Bogusława Nieznalskiego.

Muzeum Miasta Gdyni

MMG/HM/I/3075; MMG/HM/I 3072; Księga pamiątkowa m/s Kudowa Zdrój HM/R-III-D/715

Prasa

„Aneks” 1982, 1983, 1984

„Dni Morza” 1983

„Dziennik Bałtycki” 1980–1984

„Głos” 1982

„Głos Wybrzeża” 1980–1984

„Głosy zza muru” 1982

„Kobieta i życie” 1982, 1983

„Morze” 1982, 1983

„Nasz czas” 1982

„Regiony” 1982, 1983

„Rocznik Gdański” 1980, 1981, 1982, 1983

„Rocznik Gdyński” 1982, 1983

„Rocznik Sopocki” 1980, 1982, 1984

„Trybuna Ludu” 1981, 1982

„Tygodnik Wybrzeże” 1982

„Uczeń” 1983

„Uroda” 1982, 1983

„Wieczór Wybrzeża” 1980–1984

„Wykroje i wzory” 1982

„Zeszyty Historyczne” 1982

Dokumenty opublikowane

„Dziennik Ustaw” 1981, 1982

„Rocznik Statystyczny Miasta Gdańska” 1982, 1983

„Rocznik Statystyczny Gdyni” 1982, 1983

Stan wojenny w dokumentach władz PRL (1980–1983), wybór, wstęp i oprac. B. Kopka, G. Majchrzak, Warszawa 2001

Stan wojenny w Polsce: kalendaria wydarzeń 13 XII 1981–31 XII 1982, red. W. Chudzik, Warszawa 1999

Wspomnienia, reportaże, publicystyka

Afanasjew A., Uwięziona kolęda, Gdańsk 1991

Bagniewska K., Wrzeszcz ze smakiem, http://www.wrzeszcz.info.pl

Bartoszewski W., Dziennik z internowania. Jaworze 15 XII 1981–19 IV 1982, Warszawa 2006 Bocheński J., Stan po zapaści, Warszawa 2009

Junta juje! Obrazki z tzw. „stanu wojennego”, Gdańsk 1983 Kondratowicz E., Szminka na sztandarze, Warszawa 2001

Krawczyk R., Ocena sytuacji politycznej po dziewięciu miesiącach stanu wojennego, Warszawa 1982

Łopiński M., Moskit M., Wilk M., Konspira: rzecz o podziemnej „Solidarności”, Paris 1984 Mażewski L., Solidarnościowe rozrachunki: 22 szkice gdańskie, Krzeszowice 2005

Mur J., (Drzycimski A., Kinaszewski A.), Dziennik internowanego grudzień 1981–grudzień 1982, Gdańsk – Warszawa 1989

Nowakowski M., Raport o stanie wojennym, Białystok 1990 Nowakowski M., Zapiski na gorąco, Warszawa 1983 Pawlak A., Brulion wojenny, Kraków 1983

Prywaciarze 1945–1989, red. A. Knyt, A. Wancerz-Gluza, Warszawa 2006 Siedlecka J., Jaworowe dzieci, Warszawa 1988

Sporoń H., Wspomnienia i listy z ośrodków internowania PRL w czasie stanu wojennego 1981–1982, Chorzów 2006

Stan wojenny: jak Ty to pamiętasz?: wspomnienia mieszkańców województwa zachodniopomorskiego, red. A. Chudziński, wstęp M. Machałek, Pruszcz Gdański 2009

Świdrak K., 13 wspomnień ze stanu wojennego, Warszawa 2011

Szczesiak E., My podziemni. Cisi bohaterowie stanu wojennego, Gdańsk 2006 Terlecki M., Poszukiwany, Warszawa 1983

Wałęsa D., Marzenia i tajemnice, Kraków 2011

Wałęsa L., Droga do prawdy. Autobiografia, Warszawa 2008

Opracowania

Brzostek B., PRL na widelcu, Warszawa 2010

Brzostek B., Za progiem. Codzienność w przestrzeni publicznej Warszawy lat 1955–1970, Warszawa 2007

Cenckiewicz S., Gdańsk ’70, Zbrodnia nieukarana i bitwa o pamięć, „Biuletyn IPN” 12 (2010)

Cenckiewicz S., Gdańsk, Gdynia, Sopot, w: Oblicza marca 1968, red. K. Rokicki, S. Stępień, Warszawa 2004

Danielewicz S., Jazzowisko Trójmiasta. Historia jazzu w Gdańsku, Gdyni i Sopocie 1945–2000, Kraków 2011

Danowska B., Grudzień na wybrzeżu gdańskim, wyd. 2, Pelplin 2000

Długołęcki J., Waga stanu wojennego: studium dotyczące roli zamachu wojskowego dokonanego przez generała Wojciecha Jaruzelskiego, Gdańsk 2009

Dzieje Gdyni, red. R. Wapiński, Wrocław 1980 Eisler J., Grudzień 1970, Warszawa 1995 Eisler J., Polski rok 1968, Warszawa 2006

Eisler J., Siedmiu wspaniałych. Poczet pierwszych sekretarzy KC PZPR, Warszawa 2014

Fic A., Drukarnia podziemna w Trójmieście w latach wojny jaruzelsko-polskiej 1981–1989, Gdynia 2005

Fitzpatrick S., Życie codzienne pod rządami Stalina. Rosja radziecka w latach trzydziestych XX wieku, Kraków 2012

Friedrich J., „Dziś kupuje się mebelek funkcjonalny”, w: Dom – spotkanie przestrzeni prywatnej i publicznej na tle przemian cywilizacyjnych XIX i XX w., red. Z. Opacki, D. Płaza-Opacka, Gdańsk 2008

Fułek W., Stinzing-Wojnarowski R., Kurort w cieniu PRL-u. Sopot 1945–1989, Gdańsk 2007

Galij-Karbińska S., Nigdy przed mocą nie ugniemy szyi. Obóz internowania w Potulicach 1981–1982, Bydgoszcz – Gdańsk 2015

Galus H., Monografia „Głosu Wybrzeża” (1949–1990), Gdańsk 2009, http://hgalus.republika.pl

Gawin M., Historie intymne. Codzienność warszawianek doby fin de siècle’u, w: Metamorfozy społeczne, t. 2: Badania nad dziejami społecznymi XIX i XX w., red. J. Żarnowski, Warszawa 2007

Golon M., Polityka radzieckich władz wojskowych i policyjnych na Pomorzu Nadwiślańskim w latach 1945–1947, Toruń 2001

Hejger M., Polityka narodowościowa władz polskich w województwie gdańskim w latach 1945–1947, Słupsk 1998

Herbst K., Droga do mieszkania, w: Dom we współczesnej Polsce, red. P. Łukaszewicz, A. Siciński, Wrocław 1996

Jarosz D., Akta Biura Listów i Inspekcji KC PZPR jako źródło do badań rzeczywistości społecznej w Polsce w latach 1950–1956, „Polska 1944/45–1989. Studia i Materiały” 2 (1997)

Jarosz D., „Masy pracujące przede wszystkim”. Organizacja wypoczynku w Polsce 1945–1956, Warszawa–Kielce 2003

Jarosz D., Pasztor M., W krzywym zwierciadle. Polityka władz komunistycznych w Polsce w świetle plotek i pogłosek z lat 1949–1956, Warszawa 1995

Jaruzelski W., Stan wojenny dlaczego…, Warszawa 1992

Jewdokimow M., Meblościanka i jej użytkowanie w polskich mieszkaniach, w: Dom – spotkanie przestrzeni prywatnej i publicznej na tle przemian cywilizacyjnych XIX i XX w., red. Z. Opacki, D. Płaza-Opacka, Gdańsk 2008

Kersten K., Między wyzwoleniem a zniewoleniem. Polska 1944–1956, Londyn 1993

Klich-Kluczewska B., Przez dziurkę od klucza. Życie prywatne w Krakowie (1945–1989), Warszawa 2006

Kochanowski J., Tylnymi drzwiami. „Czarny rynek” w Polsce 1944–1989, Warszawa 2010

Kosiński K., Historia pijaństwa w czasach PRL, Warszawa 2008

Kosiński K., Oficjalne i prywatne życie młodzieży w czasach PRL, Warszawa 2006

Kosiński K., Prywatki młodzieżowe w czasach PRL, w: PRL. Trwanie i zmiana, red. D. Stola, M. Zaremba, Warszawa 2003

Kowalewski M., Mit miasta portowego jako atrakcja turystyczna, w: Polskie Ziemie Zachodnie. Studia socjologiczne, red. A. Michalak i in., Poznań 2011

Kuczkowska M., Sopockie pensjonaty i hotele w latach 1968–1972. Z dziejów wypoczynku nad morzem, w: Szkice z życia codziennego w Gdańsku w latach 1945–1989, red. G. Berendt, E. Kizik, Gdańsk 2012

Kwiatkowska W., Między robotniczą rewoltą a powstaniem, w: To nie na darmo… Grudzień ’70 w Gdańsku i Gdyni, red. M. Sokołowska, Pelplin 2006

Kwiatkowski S., W stanie wyższej konieczności: wojsko w sytuacji konfliktu społecznego w Polsce 1981–1983, Toruń 2011

Ligarski S., W zwierciadle ogłoszeń drobnych. Życie codzienne na Śląsku w latach 1945–1949, Wrocław 2007

Lisicki K., Panek T., Wabik W., Gdańsk w stanie wojennym 1981–1983, Gdańsk 2013 Machcewicz A., Bunt. Strajki w Trójmieście. Sierpień 1980, Gdańsk 2015

Madej K., Korupcja w PRL w latach 1956–1980, w: PRL. Trwanie i zmiana, red. D. Stola., M. Zaremba, Warszawa 2003

Mazurek M., Społeczeństwo kolejki. O doświadczeniach niedoboru 1945–1989, Warszawa 2010

Mędrzecki W., Intymność i sfera prywatna w życiu codziennym i obyczajach rodziny wiejskich w XIX i pierwszej połowie XX wieku, w: Rodzina – prywatność – intymność. Dzieje rodziny polskiej w kontekście europejskim, red. D. Kałwa, A. Walaszek, A. Żarnowska, Warszawa 2005

Mysiakowska-Muszyńska J., Osiak A., Wojtera D., Obraz codzienności w prasie stanu wojennego, Warszawa 2006

Nikołajew J., Zawód rybaka dalekomorskiego. Studium socjologiczne, Szczecin 1992

Niwiński P., Działania komunistycznego aparatu represji wobec środowisk kombatantów wileńskiej AK 1945–1980, Warszawa 2009

Nowaczewska A., Trzy miasta, trzy pokolenia, Gdańsk 2006

Ordyłowski M., Życie codzienne we Wrocławiu 1945–1948, Wrocław 1991

Osęka P., Rytuały stalinizmu. Oficjalne święta i uroczystości rocznicowe w Polsce 1944–1956, Warszawa 2007

Paczkowski A., Wojna polsko-jaruzelska: Stan wojenny w Polsce 13 XII 1982 – 22 VII 1983, Warszawa 2006

Perkowski P., Codzienność trójmiejskich hipisów w działaniach aparatu bezpieczeństwa w latach siedemdziesiątych XX wieku, w: Szkice z życia codziennego w Gdańsku w latach 1945–1989, red. G. Berendt, E. Kizik, Gdańsk 2012

Perkowski P., Gdańsk – miasto od nowa. Kształtowanie społeczeństwa i warunki bytowe w latach 1945–1970, Gdańsk 2013

Perkowski P., Stańczak-Wiślicz K., Zmiany w gospodarstwie domowym w okresie PRL, w: Kobieta w gospodarstwie domowym. Ziemie polskie na tle porównawczym, red. K. Sierakowska, G. Wyder, Zielona Góra 2012

Pleskot P., Wielki mały ekran. Telewizja a codzienność Polaków w latach sześćdziesiątych, Warszawa 2007

Polak W., Stan wojenny – pierwsze dni, Gdańsk 2006

Propaganda i ideologia władzy w okresie stanu wojennego na plakatach, afiszach i ulotkach ze zbiorów Zakładu Narodowego im. Ossolińskich: katalog, Wrocław 2008

Pych N., Ballada o stanie wojennym, Warszawa 2012

Ruzikowski T., Stan wojenny w Warszawie i województwie stołecznym 1981–1983, Warszawa 2009 Semków P., Dzieje Sopotu, t. 2: 1939–1945, Sopot 2003

Socjologia codzienności, red. P. Sztompka, M. Bogunia-Borowska, Kraków 2008

Sokołowska M., Powojenne wysiedlenia gdynian, w: Korzenie Gdyni. Gdynia w czasach stalinowskich. Materiały z konferencji historycznej, cz. 2, Gdynia 2003

Sowiński P., Wakacje w Polsce Ludowej. Polityka władz i ruch turystyczny (1945–1989), Warszawa 2005

Spałek R., Warszawska ulica w stanie wojennym. Demonstracje, protesty, zamieszki, pochody w oczach opozycji i władzy 1981–1983, Warszawa 2008

Sprawa kwidzyńska 1982. Internowanie, pobicie, proces, wybór i oprac. K. Lisicki, Gdańsk 2012

Stan wojenny w Polsce 1981–1983, red. A. Dudek, Warszawa 2003

Szarota T., Okupowanej Warszawy dzień powszedni, wyd. 4, Warszawa 2010

Szarota T., Życie codzienne w Peerelu – propozycja badawcza, „Polska 1944/45–1989. Studia i Materiały” 1 (1995)

Świda-Ziemba H., Młodzież PRL. Portrety pokoleń w kontekście historii, Kraków 2010

Świadectwa stanu wojennego, oprac. A. Dudek, K. Madej, Warszawa 2001

Terlecki R., Wojenna codzienność, w: Droga do niepodległości. Solidarność 1980–2005, Warszawa 2005

Trzynastego grudnia roku pamiętnego… Internowani w stanie wojennym z powodów politycznych z województw bydgoskiego, elbląskiego, gdańskiego, słupskiego, toruńskiego i włocławskiego, red. I. Hałagida, Bydgoszcz 2011

Wapiński R., Polska i małe ojczyzny Polaków: z dziejów kształtowania się świadomości narodowej w XIX i XX wieku po wybuchu II wojny światowej, Wrocław 1994

Weydenthal J., Porter B., Devlin K., Polski dramat 1980–1982, Warszawa 1991 Wicenty D., Weryfikacja gdańskich dziennikarzy w stanie wojennym, Gdańsk 2015

Wójcicki K., Rozmowy z księdzem Hilarym Jastakiem, Gdynia 1999

Zaremba M., Komunizm, legitymacja, nacjonalizm. Nacjonalistyczna legitymizacja władzy w komunistycznej Polsce, Warszawa 2001

Zaremba M., Społeczeństwo polskie lat sześćdziesiątych – między „małą stabilizacją” a „małą destabilizacją”, w: Oblicza marca 1968, red. K. Rokicki, S. Stępień, Warszawa 2004

Zaremba M., Wielka trwoga. Polska 1944–1947. Ludowa reakcja na kryzys, Kraków 2012 Zaremba P., Młodopolacy, Gdańsk 2000

Żakiewicz M., Gdańsk 1945. Kronika wojennej burzy, wyd. 2: Gdańsk 2008 Żukowski M., Ośrodki odosobnienia w Polsce w latach 1981–1982, Katowice 2013


Refbacks

  • There are currently no refbacks.

Partnerzy platformy czasopism