Wykorzystanie epizodów (vignettes) jako metody zbierania danych w badaniach dotyczących przemocy rówieśniczej w szkole

Aleksandra Tłuściak-Deliowska

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/PBE.2018.011

Abstrakt


Jednym ze zjawisk pedagogicznych będącym przedmiotem wielu analiz teoretycznych i empirycznych jest przemoc rówieśnicza w szkole. Badania w tym obszarze mają najczęściej charakter badań ilościowych realizowanych z wykorzystaniem różnych kwestionariuszy, dominuje metoda self-report, która sprowadza się do bezpośredniego pytania uczniów o to, jak często, kiedy i gdzie doświadczyli poszczególnych form przemocy. W niniejszym artykule zaprezentowano inną metodę zbierania danych empirycznych, która może być wykorzystana w badaniach poświęconych przemocy rówieśniczej. Chodzi o metodę epizodów (vignettes). W tekście przedstawiono charakterystykę tej metody zbierania danych oraz wskazano, w realizacji jakich celów badawczych może być użyteczna. W tekście przedstawiono także empiryczne egzemplifikacje posłużenia się tą metodą w badaniach edukacyjnych poświęconych przemocy rówieśniczej. Wykazano, że za sprawą swoich właściwości omawiana metoda zbierania danych tworzy szerokie spektrum możliwości wykorzystania jej w badaniach podejmujących problem zachowań agresywnych i przemocowych młodzieży szkolnej oraz związanych z nimi działań nauczycieli.


Słowa kluczowe


metoda epizodów; dręczenie szkolne; bullying; przemoc rówieśnicza; badania pedagogiczne

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Alexander, C. S., Becker, H. J. (1978). The Use of Vignettes in Survey Research. Public Opinion Quarterly, 42(3), 93–104, DOI: https://doi.org/10.1086/268432.

Barter, Ch., Renold, E. (2000). ‘I Wanna Tell You a Story’: Exploring the Application of Vignettes in Qualitative Research with Children and Young people. International Journal of Social Research Methodology, 3(4), 307–323, DOI: https://doi.org/10.1080/13645570050178594.

Bauman, S., Del Rio, A. (2006). Preservice Teachers’ Responses to Bullying Scenarios: Comparing Physical, Verbal and Relational Bullying. Journal of Educational Psychology, 98, 219–231, DOI: https://doi.org/10.1037/0022-0663.98.1.219.

Bradbury-Jones, C., Taylor, J., Herber, O. R. (2012). Vignette Development and Administration: A Framework for Protecting Research Participants. International Journal of Social Research Methodology, 17(4), 427–440, DOI: https://doi.org/10.1080/13645579.2012.750833.

Brzeziński, J. (2007). Metodologia badań psychologicznych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Byers, D. L., Caltabiano, N. J., Caltabiano, M. L. (2011). Teachers’ Attitudes towards Overt and Covert Bullying, and Perceived Efficacy to Intervene. Australian Journal of Teacher Education, 36(11), 105–119, DOI: https://doi.org/10.14221/ajte.2011v36n11.1.

Campbell, P. B. (1996). How Would I Handle that? Using Vignettes to Promote Good Math and Science Education (s. 2–4). American Association for the Advancement of Science, Collaboration for Equity.

Craig, W. M., Henderson, K., Murphy, J. G. (2000). Prospective Teachers’ Attitudes toward Bullying and Victimization. School Psychology International, 21, 5–21. DOI: https://doi.org/10.1177/0143034300211001.

Dawn, J. (2007). Understanding Bullying in Primary School: Listening to the Children’s Voices, Ph.D. thesis, University of Surrey.

Duy, B. (2013). Teachers’ Attitudes toward Different Types of Bullying and Victimization in Turkey. Psychology in the Schools, 50(10), 987–1002, DOI: https://doi.org/10.1002/pits.21729.

Evans, S. C., Roberts, M. C., Keeley, J. W., Blossom, J. B., Amaro, Ch. M., Garcia, A. M., Odar Stough, C., Canter, K. S., Robles, R., Reed, G. M. (2015). Vignette Methodologies for Studying Clinicians’ Decision-Making: Validity, Utility and Application in ICD-11 Field Studies. International Journal of Clinical and Health Psychology, 15, 160–170, DOI: https://doi.org/10.1016/j.ijchp.2014.12.001.

Finch, J. (1987). Research Note: The Vignette Technique in Survey Research. Sociology, 21, 105–114, DOI: https://doi.org/10.1177/0038038587021001008.

Gibbs, A. (2012). Techniques to Assist with Interviewing, W: J. Arthur, M. Waring, R. Coe, L. V. Hedges (red.), Research Methods and Methodologies in Education (s. 456). London: SAGE Publications Ltd.

Giza-Poleszczuk, A., Komendant-Brodowska, A., Baczko-Dombi, A. (2011). Przemoc w szkole. Raport z badań. Maj 2011. Instytut Socjologii UW, www.szkolabezprzemocy.pl/pliki/318-sbp2011-raport-glowny-calosc.pdf [dostęp: 02.12.2014].

Herskovits, M. J. (1950). The Hypothetical Situation: A Technique in Field Research. Southwestern Journal of Anthropology, 6, 32–40, DOI: https://doi.org/10.1086/soutjanth.6.1.3628688.

Hughes, R., Huby, M. (2004). The Construction and Interpretation of Vignettes in Social Research. Social Work & Social Sciences Review, 11(1), 36–51, DOI: https://doi.org/10.1921/17466105.11.1.36.

Hymel, Sh., Swearer, S. M. (2015). Four Decades of Research on School Bullying: An Introduction. American Psychologist, Special Issue: School Bullying and Victimization, 4, 293–299, DOI: https://doi.org/10.1037/a0038928.

Jeffries, C., Maeder, C.W. (2004–2005). Using Vignettes to Build and Assess Teacher Understanding of Instructional Strategies. The Professional Educator, 1–2, 17–28.

Juvonen, J., Nishna, A., Graham, S. (2001). Self-View versus Peer Perceptions for Victim Status among Early Adolescents, W: J. Juvonen, S. Graham (red.), Peer Harassment in School. The Plight of the Vulnerable and Victimized (s. 105–124). New York – London: The Guilford Press.

Kinicki, A. J., Hom, P. W, Trost, M. R, Wade, K. J. (1995). Effects of Category Prototypes on Performance-rating Accuracy. Journal of Applied Psychology, 80, 354–370, DOI: https://doi.org/10.1037/0021-9010.80.3.354.

Komendant-Brodowska, A. (2014). Agresja i przemoc szkolna. Raport o stanie badań, Analizy IBE/01/2014.

Konarzewski, K. (2000). Jak uprawiać badania oświatowe. Metodologia praktyczna. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.

Kowalski, R. M., Limber, S. P., Agatston, P. W. (2010). Cyberprzemoc wśród dzieci i młodzieży. Przekł. A. Wicher, Kraków: Wydawnictwo UJ.

Menesini, E., Nocentini, A. (2009). Cyberbullying Definition and Measurement. Some Critical Considerations. Journal of Psychology, 217(4), 230–232, DOI: https://doi.org/10.1027/0044-3409.217.4.230.

Neff, J. A. (1979). Interactional versus Hypothetical Others: The Use of Vignettes in Attitude Research. Sociology and Social Research, 64, 105–125.

Nesdale, D., Pickering, K. (2006). Teachers’ reactions to children’s aggression. Social Development, 15(1), 109–127, DOI: https://doi.org/10.1111/j.1467-9507.2006.00332.x.Olweus, D. (1993). Bullying at School. Oxford and Cambridge: Blackwell Publishing.

Pellegrini, A. D. (2001). Sampling Instances of Victimization in Middle School. A Methodological Comparison, W: J. Juvonen, S. Graham (red.), Peer Harassment in School. The Plight of the Vulnerable and Victimized (s. 125–144). New York – London: The Guilford Press.

Przemoc w szkole. Raport z badań. Warszawa 2006. Centrum Badania Opinii Społecznej. http://razembezpieczniej.msw.gov.pl/download/23/229/szkole.pdf [dostęp: 02.12.2014].

Rigby, K. (2010). Przemoc w szkole. Jak ją ograniczać. Poradnik dla rodziców i pedagogów. Kraków: Wydawnictwo UJ.

Rigby, K. (2011). What Can Schools Do about Cases of Bullying? Pastoral Care in Education, 29(4), 273–285, DOI: https://doi.org/10.1080/02643944.2011.626068.

Siegel, N. M. (2008). Kids Helping Kids: The Influence of Situational Factors on Peer Intervention in Middle School Bullying. Ph.D. thesis, University of North Carolina.

Simon, M., Tierney, R. (2011). Use of Vignettes in Educational Research on Sensitive Teaching Functions such as Assessment, Wystąpienie na: 21th International Congress for

School Effectiveness and Improvement, January 4–7, 2011, Limmasol, Cypr, http://www.icsei.net/icsei2011/Full%20Papers/0153.pdf [dostęp 15.03.2016].

Sleed, M., Durrheim, K., Kriel, A., Solomon, V., Baxter, V. (2002). The Effectiveness of the Vignette Methodology: A Comparison of Written and Video Vignettes in Eliciting Responses about Date Rape. South African Journal of Psychology, 32(3), 21–28, DOI: https://doi.org/10.1177/008124630203200304.

Stephenson, P., Smith, D. (1991). Why Some Schools don’t Have Bullies, W: M. Elliot (red.), Bullying: A Practical Guide to Coping for Schools (s. 167–180). Longman, Harlow.

Tłuściak-Deliowska, A. (2015). Nauczyciel a przemoc rówieśnicza wśród uczniów. Ruch Pedagogiczny, 3, 155–171.

Tłuściak-Deliowska, A. (2017). Dręczenie szkolne. Społeczno-pedagogiczna analiza zjawiska. Warszawa: Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej.

Tłuściak-Deliowska, A. (2018). Przyszli nauczyciele wobec hipotetycznych epizodów przemocy rówieśniczej wśród uczniów. Studia Edukacyjne, nr 1 (w przygotowaniu).

Surzykiewicz, J. (2000). Agresja i przemoc w szkole. Uwarunkowania socjoekologiczne. Warszawa: Wydawnictwo CMPPP.

Torres S. (2009). Vignette Methodology and Culture-Relevance: Lessons Learned through a Project on Successful Aging with Iranian Immigrants to Sweden. Journal of Cross Cultural Gerontology, 24, 93–114, DOI: https://doi.org/10.1007/s10823-009-9095-9.

Yoon, J. S. (2004). Predicting Teacher Intervention in Bullying Situations. Education and Treatment of Children, 1(27), 37–45.

Yoon, J. S., Kerber, K. (2003). Bullying: Elementary Teachers’ Attitudes and Intervention Strategies. Research in Education, 69, 27–34, DOI: https://doi.org/10.7227/rie.69.3.

Yoon, J. S., Sulkowski, M. L., Bauman, Sh. A. (2016). Teachers’ Responses to Bullying Incidents: Effects of Teacher Characteristics and Contexts. Journal of School Violence, 15(1), 91–113, DOI: https://doi.org/10.1080/15388220.2014.963592








ISSN 1895-4308 (print)
ISSN 2392-1544 (online)

Partnerzy platformy czasopism