“The Words of My Mouth Shall They Be, Yet the Will of the Greeks”. A Representation of the “Diplomatic Mission” in Act III of Troas by Łukasz Górnicki

Michał Bajer

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/OiRwP.2016.SI.07

Abstrakt


The study is an analysis and interpretation of a scene from Łukasz Górnicki’s tragedy Troas (1589), a translation of Seneca’s Troades. A comparison to the original as well as the description of changes introduced by the translator serve to capture a special phenomenon of emphasising the analogy between Ulysses’s and a diplomat’s activity. Starting with the main character’s first line, the words: “durae minister sortis” were translated as “Ja, co poselstwo niosę”. The analysis of this issue shows that the role of Ulysses (who does not negotiate with a representative of a sovereign country, but with a captive woman) cannot be equated with the role of an ambassador. Conversely, it combines in itself the features characteristic of diplomatic staff of various ranks, including characters operating on the edge of the law. The consilium ascribed to Ulysses enables to explore the secret of Andromacha by observing physical symptoms of emotions. This makes it possible for Górnicki to define the main character’s ingenuity as “dowcip odwrócony na nice” which, irrespective of Seneca’s original, refers to the terminology used earlier in Dworzanin polski, where dowcip (wit) is the equivalent of ingegno. Among the ethical elements of Ulysses’s speeches one should name, above all, his desire to convince Andromacha to accept the Greek’s line of argumentation. This, in turn, provides good framework for parallelism with the New Testament (Lk 2:35). The last part of the work, devoted to pathos, addresses the problem of a mismatch between the role of Ulysses and diplomacy codes in Górnicki’s times. The main character does not limit himself to conducting well thought-out negotiations, but he also uses direct violence. Similar dissonance in character construction seems to make the representation of diplomatic practices in Górnicki’s translation a problematic task, given the socio-political tensions in Europe in the second half of sixteenth century.

Słowa kluczowe


Łukasz Górnicki; Renaissance; diplomacy; Renaissance tragedy; Stoicism; Humanism

Pełny tekst:

PDF (English)

Bibliografia


Abramowska J., Ład i fortuna. O tragedii renesansowej w Polsce (Wrocław, 1974)

Ammendola G., Le “Troadi” di Seneca. Motivi e reminiscenze (San Marino, 1971)

Badalo-Dulong C., Trente ans de diplomatie française en Allemagne. Louis XIV et l’électeur de Mayence (1648–1678) (Paris, 1956)

Baertschi A.M., “Drama and Epic Narrative. The Test of Messengerspeech in Seneca’s Agamemnon,” in: Beyond the Fifth Century. Interactions with Greek Tragedy from the Fourth Century BCE to Middle Ages, ed. I. Gildenhard, M. Revermann (Berlin and New York, 2010)

Bajer M., “Problem spójności tekstu w staropolskim przekładzie tragedii. Stanisław Morsztyn i Andromacha z Racine’a,” Pamiętnik Literacki 106, no. 1 (2015)

Ballard M., De Cicéron à Benjamin: traducteurs, traductions, réflexions (Villeneuve-d’Ascq, 2007)

Barłowska M., Jerzy Ossoliński, orator polskiego baroku (Katowice, 2000)

Barret J., Staged Narrative. Poetics and the Messenger in Greek Tragedy (Berkeley, 2002)

Bély L., Béranger J., Corvisier A., Guerre et paix dans l’Europe du XVII siècle (Paris, 1991)

Bieńkowski T., Antyk w literaturze i kulturze staropolskiej 1450–1750. Główne problemy i kierunki recepcji (Wrocław, 1976)

Calder W.M. III, “Originality in Seneca’s Troades,” Classical Philology 65, no. 2 (1970)

Carré M.R., La folle du logis dans les prisons de l’âme. Les essais sur les théories psychologiques au XVIIe siècle (Paris, 1998)

Chojowska A., “Retoryka w renesansowej tragedii humanistycznej,” in: Retoryka a tekst literacki, vol. 2, ed. M. Hanczakowski, J. Niedźwiedź (Kraków, 2003)

Corsaro F., “Andromaca, Astianatte e Ulisse nelle Trades di Seneca. Fra innovazione e conservazione,” Orpheus 12 (1991)

Declercq G., “Le manteau d’Ulysse. Poétique de la ruse aléthique,” in: La Parole masquée, ed. M.H. Prat, P. Servet (Genève, 2005)

De Lubac H., Medieval exegesis, vol. 2 (Edinburgh, 1998)

D’Hulst L., Essais d’Histoire de la traduction. Avatars de Janus (Paris, 2014)

Dolce L., Le Troiane, tragedia recitata in Venetia l’anno MDLXVI (Venetia, 1593)

Fumaroli M., Les héros et orateurs. La rhétorique et dramaturgie cornéliennes (Genève, 1995)

Garnier R., La Troade, tragédie (Paris, 1579)

Garver E., “La découverte d’èthos chez Aristote,” in: Èthos et pathos: le statut du sujet rhétorique. Actes du colloque international de Saint-Denis, 19–21 juin 1997, ed. F. Cornilliat, R. Lockwood (Paris, 2000)

Goyet F., Le sublime du “lieu commun”. L’invention rhétorique dans l’Antiquité et à la Renaissance (Paris, 1996)

Górnicki Ł., Dworzanin polski, in: idem, Dzieła wszystkie, vol. 1, prepared for print by R. Loewenfeld, ed. P. Chmielowski (Warszawa, 1886)

Górnicki Ł., Pisma, vol. 1, ed. R. Pollak (Warszawa, 1961)

Hampton T., Fictions of Embassy. Literature and Diplomacy in Early Modern Europe (Ithaca, 2009)

Juste Lipse (1547–1606). Actes du Colloque de Strasbourg 1994, ed. Ch. Mouchel (Paris, 1996)

Kułtuniakowa J., Odprawa posłów greckich Jana Kochanowskiego wobec tragedii renesansowej (Poznań, 1963; Prace Wydziału Filologicznego, Seria Filologia Polska, no. 4)

Levi A., French Moralists. The Theory of the Passion (Oxford, 1964)

Lichański J.Z., Łukasz Górnicki. Sarmacki Castiglione (Warszawa, 1998)

Löwenfeld R., Łukasz Górnicki, jego życie i dzieła. Przyczynek do dziejów humanizmu w Polsce (Warszawa, 1884)

Mathieu-Castellani G., La rhétorique des passions (Paris, 2000)

Mattingly G., Renaissance Diplomacy (New York, 1988)

Ménager D., Diplomatie et théologie à la Renaissance (Paris, 2001)

Nahlik S.E., Narodziny nowożytnej dyplomacji (Wrocław, 1971)

Noworolska B., “Troas Łukasza Górnickiego czyli tren dla Rzeczypospolitej,” in: Łukasz Górnicki i jego czasy, ed. B. Noworolska, W. Stec (Białystok, 1993)

Płachcińska K., “Oracje z Odprawy posłów greckich w świetle mów sejmowych z czasów Jana Kochanowskiego,” Pamiętnik Literacki 97, no. 4 (2006)

Rusnak R., “Seneca – Kochanowski, Kochanowski – Seneca,” Pamiętnik Literacki 99, no. 3, (2008)

Rusnak R., Seneca noster. Studium o dawnych przekładach tragedii Seneki Młodszego (Warszawa, 2009)

Le stoïcisme au XVIe et au XVIIe siècle. Le retour des philosophies antiques à l’Âge classique, ed. J. Langrée (Caen, 1994)

Tobin R., Racine and Seneca (Chapel Hill, 1971)

Tomasz z Akwinu, Traktat o człowieku. Summa teologii 1, 75–89, trans. and commentary S. Swieżawski (Kęty, 2000)

Trinacty Ch.V., Senecan Tragedy and the Reception of Augustian Poetry (Oxford, 2014)

Tuck R., The Rights of War and Peace. Political Thought and the International Order from Grotius to Kant (Oxford, 1999)

Vida M.G., Poeticorum libri tres (Padova, 1731)

Wisner H., “Dyplomacja polska w latach 1572–1648,” in: Historia dyplomacji polskiej, vol. 2: 1572–1795, ed. Z. Wójcik (Warszawa, 1982)

Wiśniowolski M., “Troades Seneki w adaptacji,” in: Łukasz Górnicki i jego czasy, ed. B. Noworolska, W. Stec (Białystok, 1993)

Wojtkowska-Maksymik M., “Gentiluomo cortigiano” i “dworzanin polski”. Dyskusja o doskonałości człowieka w “Il Libro del Cortigiano” Baldassarra Castiglionego i w “Dworzaninie polskim” Łukasza Górnickiego (Warszawa, 2007)

Wolfe J., Humanism, Machinery, and Renaissance Literature (Cambridge, 2004)

Zanta L., La Renaissance du stoïcisme au XVIe siècle (Paris, 1914)

Żelewski R., “Dyplomacja polska w latach 1506–1572,” in: Historia dyplomacji polskiej, vol. 1: Połowa X w. – 1572, ed. M. Biskup (Warszawa, 1982)

Żygulski Z., Dramat i teatr średniowiecza i renesansu w Polsce (Warszawa, 1981)

Żygulski Z., Tragedie Seneki a dramat nowożytny do końca XVIII wieku (Lwów, 1939)


Refbacks

  • There are currently no refbacks.

Partnerzy platformy czasopism